Saturday, 29 January 2022

Complete Tulsi Sunderkand सुंदरकाण्ड

सुंदरकाण्ड/श्रीगणेशायनमः/श्रीजानकीवल्लभो विजयते/श्रीरामचरितमानस/पञ्चम सोपान/श्री सुन्दर काण्ड/श्लोक/शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम् रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूडामणिम्/1/नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मे कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च/2/अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि/3/चौपाई/जामवंत के बचन सुहाए सुनि हनुमंत हृदय अति भाए/तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई सहि दुख कंद मूल फल खाई/जब लगि आवौं सीतहि देखी होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी/यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा/सिंधु तीर एक भूधर सुंदर कौतुक कूदि चढ़ेउ ता ऊपर/बार बार रघुबीर सँभारी तरकेउ पवनतनय बल भारी/जेहिं गिरि चरन देइ हनुमंता चलेउ सो गा पाताल तुरंता/जिमि अमोघ रघुपति कर बाना एही भाँति चलेउ हनुमाना/जलनिधि रघुपति दूत बिचारी तैं मैनाक होहि श्रमहारी/दोहा/हनूमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम/1/चौपाई/जात पवनसुत देवन्ह देखा जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा/सुरसा नाम अहिन्ह कै माता पठइन्हि आइ कही तेहिं बाता/आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा सुनत बचन कह पवनकुमारा/राम काजु करि फिरि मैं आवौं सीता कइ सुधि प्रभुहि सुनावौं/तब तव बदन पैठिहउँ आई सत्य कहउँ मोहि जान दे माई/कबनेहुँ जतन देइ नहिं जाना ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना/जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा/सोरह जोजन मुख तेहिं ठयऊ तुरत पवनसुत बत्तिस भयऊ/जस जस सुरसा बदनु बढ़ावा तासु दून कपि रूप देखावा/सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा/बदन पइठि पुनि बाहेर आवा मागा बिदा ताहि सिरु नावा/मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा बुधि बल मरमु तोर मै पावा/दोहा/राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान आसिष देह गई सो हरषि चलेउ हनुमान/2/चौपाई/निसिचरि एक सिंधु महुँ रहई करि माया नभु के खग गहई/जीव जंतु जे गगन उड़ाहीं जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीं/गहइ छाहँ सक सो न उड़ाई एहि बिधि सदा गगनचर खाई/सोइ छल हनूमान कहँ कीन्हा तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा/ताहि मारि मारुतसुत बीरा बारिधि पार गयउ मतिधीरा/तहाँ जाइ देखी बन सोभा गुंजत चंचरीक मधु लोभा/नाना तरु फल फूल सुहाए खग मृग बृंद देखि मन भाए/सैल बिसाल देखि एक आगें ता पर धाइ चढेउ भय त्यागें/उमा न कछु कपि कै अधिकाई प्रभु प्रताप जो कालहि खाई/गिरि पर चढि लंका तेहिं देखी कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी/अति उतंग जलनिधि चहु पासा कनक कोट कर परम प्रकासा/छंद/कनक कोट बिचित्र मनि कृत सुंदरायतना घना चउहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना/गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथिन्ह को गनै/ बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै/1/बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं नर नाग सुर गंधर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीं/कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं नाना अखारेन्ह भिरहिं बहु बिधि एक एकन्ह तर्जहीं/2/करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं कहुँ महिष मानषु धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीं/एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही/3/दोहा/पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार अति लघु रूप धरौं निसि नगर करौं पइसार/3/चौपाई/मसक समान रूप कपि धरी लंकहि चलेउ सुमिरि नरहरी/नाम लंकिनी एक निसिचरी सो कह चलेसि मोहि निंदरी/जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा मोर अहार जहाँ लगि चोरा/मुठिका एक महा कपि हनी रुधिर बमत धरनीं ढनमनी/पुनि संभारि उठि सो लंका जोरि पानि कर बिनय संसका/जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा चलत बिरंचि कहा मोहि चीन्हा/बिकल होसि तैं कपि कें मारे तब जानेसु निसिचर संघारे/तात मोर अति पुन्य बहूता देखेउँ नयन राम कर दूता/दोहा/तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अंग तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसंग/4/चौपाई/प्रबिसि नगर कीजे सब काजा हृदयँ राखि कौसलपुर राजा/गरल सुधा रिपु करहिं मिताई गोपद सिंधु अनल सितलाई/गरुड़ सुमेरु रेनू सम ताही राम कृपा करि चितवा जाही/अति लघु रूप धरेउ हनुमाना पैठा नगर सुमिरि भगवाना/मंदिर मंदिर प्रति करि सोधा देखे जहँ तहँ अगनित जोधा/गयउ दसानन मंदिर माहीं अति बिचित्र कहि जात सो नाहीं/सयन किए देखा कपि तेही मंदिर महुँ न दीखि बैदेही/भवन एक पुनि दीख सुहावा हरि मंदिर तहँ भिन्न बनावा/दोहा/रामायुध अंकित गृह सोभा बरनि न जाइ नव तुलसिका बृंद तहँ देखि हरषि कपिराइ/5/चौपाई/लंका निसिचर निकर निवासा इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा/मन महुँ तरक करै कपि लागा तेहीं समय बिभीषनु जागा/राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा/एहि सन हठि करिहउँ पहिचानी साधु ते होइ न कारज हानी/बिप्र रुप धरि बचन सुनाए सुनत बिभीषण उठि तहँ आए/करि प्रनाम पूँछी कुसलाई बिप्र कहहु निज कथा बुझाई/की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई मोरें हृदय प्रीति अति होई/की तुम्ह रामु दीन अनुरागी आयहु मोहि करन बड़भागी/दोहा/तब हनुमंत कही सब राम कथा निज नाम सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम/6/चौपाई/सुनहु पवनसुत रहनि हमारी जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी/तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा/तामस तनु कछु साधन नाहीं प्रीति न पद सरोज मन माहीं/अब मोहि भा भरोस हनुमंता बिनु हरिकृपा मिलहिं नहिं संता/जौ रघुबीर अनुग्रह कीन्हा तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा/सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती करहिं सदा सेवक पर प्रीती/कहहु कवन मैं परम कुलीना कपि चंचल सबहीं बिधि हीना/प्रात लेइ जो नाम हमारा तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा/दोहा/अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर कीन्ही कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर/7/चौपाई/जानतहूँ अस स्वामि बिसारी फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी/एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा/पुनि सब कथा बिभीषन कही जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही/तब हनुमंत कहा सुनु भ्राता देखी चहउँ जानकी माता/जुगुति बिभीषन सकल सुनाई चलेउ पवनसुत बिदा कराई/करि सोइ रूप गयउ पुनि तहवाँ बन असोक सीता रह जहवाँ/देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा बैठेहिं बीति जात निसि जामा/कृस तन सीस जटा एक बेनी जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी/दोहा/निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन/8/चौपाई/तरु पल्लव महुँ रहा लुकाई करइ बिचार करौं का भाई/तेहि अवसर रावनु तहँ आवा संग नारि बहु किएँ बनावा/बहु बिधि खल सीतहि समुझावा साम दान भय भेद देखावा/कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी मंदोदरी आदि सब रानी/तव अनुचरीं करउँ पन मोरा एक बार बिलोकु मम ओरा/तृन धरि ओट कहति बैदेही सुमिरि अवधपति परम सनेही/सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा कबहुँ कि नलिनी करइ बिकासा/अस मन समुझु कहति जानकी खल सुधि नहिं रघुबीर बान की/सठ सूने हरि आनेहि मोहि अधम निलज्ज लाज नहिं तोही/दोहा/आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान परुष बचन सुनि काढ़ि असि बोला अति खिसिआन/9/चौपाई/सीता तैं मम कृत अपमाना कटिहउँ तव सिर कठिन कृपाना/नाहिं त सपदि मानु मम बानी सुमुखि होति न त जीवन हानी/स्याम सरोज दाम सम सुंदर प्रभु भुज करि कर सम दसकंधर/सो भुज कंठ कि तव असि घोरा सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा/चंद्रहास हरु मम परितापं रघुपति बिरह अनल संजातं/सीतल निसित बहसि बर धारा कह सीता हरु मम दुख भारा/सुनत बचन पुनि मारन धावा मयतनयाँ कहि नीति बुझावा/कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई/मास दिवस महुँ कहा न माना तौ मैं मारबि काढ़ि कृपाना/दोहा/भवन गयउ दसकंधर इहाँ पिसाचिनि बृंद सीतहि त्रास देखावहि धरहिं रूप बहु मंद/10/चौपाई/त्रिजटा नाम राच्छसी एका राम चरन रति निपुन बिबेका/सबन्हौ बोलि सुनाएसि सपना सीतहि सेइ करहु हित अपना/सपनें बानर लंका जारी जातुधान सेना सब मारी/खर आरूढ़ नगन दससीसा मुंडित सिर खंडित भुज बीसा/एहि बिधि सो दच्छिन दिसि जाई लंका मनहुँ बिभीषन पाई/नगर फिरी रघुबीर दोहाई तब प्रभु सीता बोलि पठाई/यह सपना में कहउँ पुकारी होइहि सत्य गएँ दिन चारी/तासु बचन सुनि ते सब डरीं जनकसुता के चरनन्हि परीं/दोहा/जहँ तहँ गईं सकल तब सीता कर मन सोच मास दिवस बीतें मोहि मारिहि निसिचर पोच/11/चौपाई/त्रिजटा सन बोली कर जोरी मातु बिपति संगिनि तैं मोरी/तजौं देह करु बेगि उपाई दुसहु बिरहु अब नहिं सहि जाई/आनि काठ रचु चिता बनाई मातु अनल पुनि देहि लगाई/सत्य करहि मम प्रीति सयानी सुनै को श्रवन सूल सम बानी/सुनत बचन पद गहि समुझाएसि प्रभु प्रताप बल सुजसु सुनाएसि/निसि न अनल मिल सुनु सुकुमारी अस कहि सो निज भवन सिधारी/कह सीता बिधि भा प्रतिकूला मिलहि न पावक मिटिहि न सूला/देखिअत प्रगट गगन अंगारा अवनि न आवत एकउ तारा/पावकमय ससि स्त्रवत न आगी मानहुँ मोहि जानि हतभागी/सुनहि बिनय मम बिटप असोका सत्य नाम करु हरु मम सोका/नूतन किसलय अनल समाना देहि अगिनि जनि करहि निदाना/देखि परम बिरहाकुल सीता सो छन कपिहि कलप सम बीता/सोरठा/कपि करि हृदयँ बिचार दीन्हि मुद्रिका डारी तब जनु असोक अंगार दीन्हि हरषि उठि कर गहेउ/12/चौपाई/तब देखी मुद्रिका मनोहर राम नाम अंकित अति सुंदर/चकित चितव मुदरी पहिचानी हरष बिषाद हृदयँ अकुलानी/जीति को सकइ अजय रघुराई माया तें असि रचि नहिं जाई/सीता मन बिचार कर नाना मधुर बचन बोलेउ हनुमाना/रामचंद्र गुन बरनैं लागा सुनतहिं सीता कर दुख भागा/लागीं सुनैं श्रवन मन लाई आदिहु तें सब कथा सुनाई/श्रवनामृत जेहिं कथा सुहाई कहि सो प्रगट होति किन भाई/तब हनुमंत निकट चलि गयऊ फिरि बैंठीं मन बिसमय भयऊ/राम दूत मैं मातु जानकी सत्य सपथ करुनानिधान की/यह मुद्रिका मातु मैं आनी दीन्हि राम तुम्ह कहँ सहिदानी/नर बानरहि संग कहु कैसें कहि कथा भइ संगति जैसें/दोहा/कपि के बचन सप्रेम सुनि उपजा मन बिस्वास/ जाना मन क्रम बचन यह कृपासिंधु कर दास/13/चौपाई/हरिजन जानि प्रीति अति गाढ़ी सजल नयन पुलकावलि बाढ़ी/बूड़त बिरह जलधि हनुमाना भयउ तात मों कहुँ जलजाना/अब कहु कुसल जाउँ बलिहारी अनुज सहित सुख भवन खरारी/कोमलचित कृपाल रघुराई कपि केहि हेतु धरी निठुराई/सहज बानि सेवक सुख दायक कबहुँक सुरति करत रघुनायक/कबहुँ नयन मम सीतल ताता होइहहि निरखि स्याम मृदु गाता/बचनु न आव नयन भरे बारी अहह नाथ हौं निपट बिसारी/देखि परम बिरहाकुल सीता बोला कपि मृदु बचन बिनीता/मातु कुसल प्रभु अनुज समेता तव दुख दुखी सुकृपा निकेता/जनि जननी मानहु जियँ ऊना तुम्ह ते प्रेमु राम कें दूना/दोहा/रघुपति कर संदेसु अब सुनु जननी धरि धीर अस कहि कपि गद गद भयउ भरे बिलोचन नीर/14/चौपाई/कहेउ राम बियोग तव सीता मो कहुँ सकल भए बिपरीता/नव तरु किसलय मनहुँ कृसानू कालनिसा सम निसि ससि भानू/कुबलय बिपिन कुंत बन सरिसा बारिद तपत तेल जनु बरिसा/जे हित रहे करत तेइ पीरा उरग स्वास सम त्रिबिध समीरा/कहेहू तें कछु दुख घटि होई काहि कहौं यह जान न कोई/तत्व प्रेम कर मम अरु तोरा जानत प्रिया एकु मनु मोरा/सो मनु सदा रहत तोहि पाहीं जानु प्रीति रसु एतेनहि माहीं/प्रभु संदेसु सुनत बैदेही मगन प्रेम तन सुधि नहिं तेही/कह कपि हृदयँ धीर धरु माता सुमिरु राम सेवक सुखदाता/उर आनहु रघुपति प्रभुताई सुनि मम बचन तजहु कदराई/दोहा/निसिचर निकर पतंग सम रघुपति बान कृसानु जननी हृदयँ धीर धरु जरे निसाचर जानु/15/चौपाई/जौं रघुबीर होति सुधि पाई करते नहिं बिलंबु रघुराई/रामबान रबि उएँ जानकी तम बरूथ कहँ जातुधान की/अबहिं मातु मैं जाउँ लवाई प्रभु आयसु नहिं राम दोहाई/कछुक दिवस जननी धरु धीरा कपिन्ह सहित अइहहिं रघुबीरा/निसिचर मारि तोहि लै जैहहिं तिहुँ पुर नारदादि जसु गैहहिं/हैं सुत कपि सब तुम्हहि समाना जातुधान अति भट बलवाना/मोरें हृदय परम संदेहा सुनि कपि प्रगट कीन्ह निज देहा/कनक भूधराकार सरीरा समर भयंकर अतिबल बीरा/सीता मन भरोस तब भयऊ पुनि लघु रूप पवनसुत लयऊ/दोहा/सुनु माता साखामृग नहिं बल बुद्धि बिसाल प्रभु प्रताप तें गरुड़हि खाइ परम लघु ब्याल/16/चौपाई/मन संतोष सुनत कपि बानी भगति प्रताप तेज बल सानी/आसिष दीन्हि रामप्रिय जाना होहु तात बल सील निधाना/अजर अमर गुननिधि सुत होहू करहुँ बहुत रघुनायक छोहू/करहुँ कृपा प्रभु अस सुनि काना निर्भर प्रेम मगन हनुमाना/बार बार नाएसि पद सीसा बोला बचन जोरि कर कीसा/अब कृतकृत्य भयउँ मैं माता आसिष तव अमोघ बिख्याता/सुनहु मातु मोहि अतिसय भूखा लागि देखि सुंदर फल रूखा/सुनु सुत करहिं बिपिन रखवारी परम सुभट रजनीचर भारी/तिन्ह कर भय माता मोहि नाहीं जौं तुम्ह सुख मानहु मन माहीं/दोहा/देखि बुद्धि बल निपुन कपि कहेउ जानकीं जाहु रघुपति चरन हृदयँ धरि तात मधुर फल खाहु/17/चौपाई/चलेउ नाइ सिरु पैठेउ बागा फल खाएसि तरु तोरैं लागा/रहे तहाँ बहु भट रखवारे कछु मारेसि कछु जाइ पुकारे/नाथ एक आवा कपि भारी तेहिं असोक बाटिका उजारी/खाएसि फल अरु बिटप उपारे रच्छक मर्दि मर्दि महि डारे/सुनि रावन पठए भट नाना तिन्हहि देखि गर्जेउ हनुमाना/सब रजनीचर कपि संघारे गए पुकारत कछु अधमारे/पुनि पठयउ तेहिं अच्छकुमारा चला संग लै सुभट अपारा/आवत देखि बिटप गहि तर्जा ताहि निपाति महाधुनि गर्जा/दोहा/कछु मारेसि कछु मर्देसि कछु मिलएसि धरि धूरि कछु पुनि जाइ पुकारे प्रभु मर्कट बल भूरि/18/चौपाई/सुनि सुत बध लंकेस रिसाना पठएसि मेघनाद बलवाना/मारसि जनि सुत बांधेसु ताही देखिअ कपिहि कहाँ कर आही/चला इंद्रजित अतुलित जोधा बंधु निधन सुनि उपजा क्रोधा/कपि देखा दारुन भट आवा कटकटाइ गर्जा अरु धावा/अति बिसाल तरु एक उपारा बिरथ कीन्ह लंकेस कुमारा/रहे महाभट ताके संगा गहि गहि कपि मर्दइ निज अंगा/तिन्हहि निपाति ताहि सन बाजा भिरे जुगल मानहुँ गजराजा/मुठिका मारि चढ़ा तरु जाई ताहि एक छन मुरुछा आई/उठि बहोरि कीन्हिसि बहु माया जीति न जाइ प्रभंजन जाया/दोहा/ब्रह्म अस्त्र तेहिं साँधा कपि मन कीन्ह बिचार जौं न ब्रह्मसर मानउँ महिमा मिटइ अपार/19/चौपाई/ब्रह्मबान कपि कहुँ तेहि मारा परतिहुँ बार कटकु संघारा/तेहि देखा कपि मुरुछित भयऊ नागपास बाँधेसि लै गयऊ/जासु नाम जपि सुनहु भवानी भव बंधन काटहिं नर ग्यानी/तासु दूत कि बंध तरु आवा प्रभु कारज लगि कपिहिं बँधावा/कपि बंधन सुनि निसिचर धाए कौतुक लागि सभाँ सब आए/दसमुख सभा दीखि कपि जाई कहि न जाइ कछु अति प्रभुताई/कर जोरें सुर दिसिप बिनीता भृकुटि बिलोकत सकल सभीता/देखि प्रताप न कपि मन संका जिमि अहिगन महुँ गरुड़ असंका/दोहा/कपिहि बिलोकि दसानन बिहसा कहि दुर्बाद सुत बध सुरति कीन्हि पुनि उपजा हृदयँ बिषाद/20/चौपाई/कह लंकेस कवन तैं कीसा केहिं के बल घालेहि बन खीसा/की धौं श्रवन सुनेहि नहिं मोही देखउँ अति असंक सठ तोही/मारे निसिचर केहिं अपराधा कहु सठ तोहि न प्रान कइ बाधा/सुन रावन ब्रह्मांड निकाया पाइ जासु बल बिरचित माया/जाकें बल बिरंचि हरि ईसा पालत सृजत हरत दससीसा/जा बल सीस धरत सहसानन अंडकोस समेत गिरि कानन/धरइ जो बिबिध देह सुरत्राता तुम्ह ते सठन्ह सिखावनु दाता/हर कोदंड कठिन जेहि भंजा तेहि समेत नृप दल मद गंजा/खर दूषन त्रिसिरा अरु बाली बधे सकल अतुलित बलसाली/दोहा/जाके बल लवलेस तें जितेहु चराचर झारि तासु दूत मैं जा करि हरि आनेहु प्रिय नारि/21/चौपाई/जानउँ मैं तुम्हारि प्रभुताई सहसबाहु सन परी लराई/समर बालि सन करि जसु पावा सुनि कपि बचन बिहसि बिहरावा/खायउँ फल प्रभु लागी भूँखा कपि सुभाव तें तोरेउँ रूखा/सब कें देह परम प्रिय स्वामी मारहिं मोहि कुमारग गामी/जिन्ह मोहि मारा ते मैं मारे तेहि पर बाँधेउ तनयँ तुम्हारे/मोहि न कछु बाँधे कइ लाजा कीन्ह चहउँ निज प्रभु कर काजा/बिनती करउँ जोरि कर रावन सुनहु मान तजि मोर सिखावन/देखहु तुम्ह निज कुलहि बिचारी भ्रम तजि भजहु भगत भय हारी/जाकें डर अति काल डेराई जो सुर असुर चराचर खाई/तासों बयरु कबहुँ नहिं कीजै मोरे कहें जानकी दीजै/दोहा/प्रनतपाल रघुनायक करुना सिंधु खरारि गएँ सरन प्रभु राखिहैं तव अपराध बिसारि/22/चौपाई/राम चरन पंकज उर धरहू लंका अचल राज तुम्ह करहू/रिषि पुलिस्त जसु बिमल मंयका तेहि ससि महुँ जनि होहु कलंका/राम नाम बिनु गिरा न सोहा देखु बिचारि त्यागि मद मोहा/बसन हीन नहिं सोह सुरारी सब भूषण भूषित बर नारी/राम बिमुख संपति प्रभुताई जाइ रही पाई बिनु पाई/सजल मूल जिन्ह सरितन्ह नाहीं बरषि गए पुनि तबहिं सुखाहीं/सुनु दसकंठ कहउँ पन रोपी बिमुख राम त्राता नहिं कोपी/संकर सहस बिष्नु अज तोही सकहिं न राखि राम कर द्रोही/दोहा/मोहमूल बहु सूल प्रद त्यागहु तम अभिमान भजहु राम रघुनायक कृपा सिंधु भगवान/23/चौपाई/जदपि कहि कपि अति हित बानी भगति बिबेक बिरति नय सानी/बोला बिहसि महा अभिमानी मिला हमहि कपि गुर बड़ ग्यानी/मृत्यु निकट आई खल तोही लागेसि अधम सिखावन मोही/उलटा होइहि कह हनुमाना मतिभ्रम तोर प्रगट मैं जाना/सुनि कपि बचन बहुत खिसिआना बेगि न हरहुँ मूढ़ कर प्राना/सुनत निसाचर मारन धाए सचिवन्ह सहित बिभीषनु आए/नाइ सीस करि बिनय बहूता नीति बिरोध न मारिअ दूता/आन दंड कछु करिअ गोसाँई सबहीं कहा मंत्र भल भाई/सुनत बिहसि बोला दसकंधर अंग भंग करि पठइअ बंदर/दोहा/कपि कें ममता पूँछ पर सबहि कहउँ समुझाइ तेल बोरि पट बाँधि पुनि पावक देहु लगाइ/24/चौपाई/पूँछहीन बानर तहँ जाइहि तब सठ निज नाथहि लइ आइहि/जिन्ह कै कीन्हसि बहुत बड़ाई देखेउँûमैं तिन्ह कै प्रभुताई/बचन सुनत कपि मन मुसुकाना भइ सहाय सारद मैं जाना/जातुधान सुनि रावन बचना लागे रचैं मूढ़ सोइ रचना/रहा न नगर बसन घृत तेला बाढ़ी पूँछ कीन्ह कपि खेला/कौतुक कहँ आए पुरबासी मारहिं चरन करहिं बहु हाँसी/बाजहिं ढोल देहिं सब तारी नगर फेरि पुनि पूँछ प्रजारी/पावक जरत देखि हनुमंता भयउ परम लघु रुप तुरंता/निबुकि चढ़ेउ कपि कनक अटारीं भई सभीत निसाचर नारीं/दोहा/हरि प्रेरित तेहि अवसर चले मरुत उनचास अट्टहास करि गर्जéा कपि बढ़ि लाग अकास/25/चौपाई/देह बिसाल परम हरुआई मंदिर तें मंदिर चढ़ धाई/जरइ नगर भा लोग बिहाला झपट लपट बहु कोटि कराला/तात मातु हा सुनिअ पुकारा एहि अवसर को हमहि उबारा/हम जो कहा यह कपि नहिं होई बानर रूप धरें सुर कोई/साधु अवग्या कर फलु ऐसा जरइ नगर अनाथ कर जैसा/जारा नगरु निमिष एक माहीं एक बिभीषन कर गृह नाहीं/ता कर दूत अनल जेहिं सिरिजा जरा न सो तेहि कारन गिरिजा/उलटि पलटि लंका सब जारी कूदि परा पुनि सिंधु मझारी/दोहा/पूँछ बुझाइ खोइ श्रम धरि लघु रूप बहोरि जनकसुता के आगें ठाढ़ भयउ कर जोरि/26/चौपाई/मातु मोहि दीजे कछु चीन्हा जैसें रघुनायक मोहि दीन्हा/चूड़ामनि उतारि तब दयऊ हरष समेत पवनसुत लयऊ/कहेहु तात अस मोर प्रनामा सब प्रकार प्रभु पूरनकामा/दीन दयाल बिरिदु संभारी हरहु नाथ मम संकट भारी/तात सक्रसुत कथा सुनाएहु बान प्रताप प्रभुहि समुझाएहु/मास दिवस महुँ नाथु न आवा तौ पुनि मोहि जिअत नहिं पावा/कहु कपि केहि बिधि राखौं प्राना तुम्हहू तात कहत अब जाना/तोहि देखि सीतलि भइ छाती पुनि मो कहुँ सोइ दिनु सो राती/दोहा/जनकसुतहि समुझाइ करि बहु बिधि धीरजु दीन्ह चरन कमल सिरु नाइ कपि गवनु राम पहिं कीन्ह/27/चौपाई/चलत महाधुनि गर्जेसि भारी गर्भ स्त्रवहिं सुनि निसिचर नारी/नाघि सिंधु एहि पारहि आवा सबद किलकिला कपिन्ह सुनावा/हरषे सब बिलोकि हनुमाना नूतन जन्म कपिन्ह तब जाना/मुख प्रसन्न तन तेज बिराजा कीन्हेसि रामचन्द्र कर काजा/मिले सकल अति भए सुखारी तलफत मीन पाव जिमि बारी/चले हरषि रघुनायक पासा पूँछत कहत नवल इतिहासा/तब मधुबन भीतर सब आए अंगद संमत मधु फल खाए/रखवारे जब बरजन लागे मुष्टि प्रहार हनत सब भागे/दोहा/जाइ पुकारे ते सब बन उजार जुबराज सुनि सुग्रीव हरष कपि करि आए प्रभु काज/28/चौपाई/जौं न होति सीता सुधि पाई मधुबन के फल सकहिं कि खाई/एहि बिधि मन बिचार कर राजा आइ गए कपि सहित समाजा/आइ सबन्हि नावा पद सीसा मिलेउ सबन्हि अति प्रेम कपीसा/पूँछी कुसल कुसल पद देखी राम कृपाँ भा काजु बिसेषी/नाथ काजु कीन्हेउ हनुमाना राखे सकल कपिन्ह के प्राना/सुनि सुग्रीव बहुरि तेहि मिलेऊ कपिन्ह सहित रघुपति पहिं चलेऊ/राम कपिन्ह जब आवत देखा किएँ काजु मन हरष बिसेषा/फटिक सिला बैठे द्वौ भाई परे सकल कपि चरनन्हि जाई/दोहा/प्रीति सहित सब भेटे रघुपति करुना पुंज पूँछी कुसल नाथ अब कुसल देखि पद कंज/29/चौपाई/जामवंत कह सुनु रघुराया जा पर नाथ करहु तुम्ह दाया/ताहि सदा सुभ कुसल निरंतर सुर नर मुनि प्रसन्न ता ऊपर/सोइ बिजई बिनई गुन सागर तासु सुजसु त्रेलोक उजागर/प्रभु कीं कृपा भयउ सबु काजू जन्म हमार सुफल भा आजू/नाथ पवनसुत कीन्हि जो करनी सहसहुँ मुख न जाइ सो बरनी/पवनतनय के चरित सुहाए जामवंत रघुपतिहि सुनाए/सुनत कृपानिधि मन अति भाए पुनि हनुमान हरषि हियँ लाए/कहहु तात केहि भाँति जानकी रहति करति रच्छा स्वप्रान की/दोहा/नाम पाहरु दिवस निसि ध्यान तुम्हार कपाट लोचन निज पद जंत्रित जाहिं प्रान केहिं बाट/30/चौपाई/चलत मोहि चूड़ामनि दीन्ही रघुपति हृदयँ लाइ सोइ लीन्ही/नाथ जुगल लोचन भरि बारी बचन कहे कछु जनककुमारी/अनुज समेत गहेहु प्रभु चरना दीन बंधु प्रनतारति हरना/मन क्रम बचन चरन अनुरागी केहि अपराध नाथ हौं त्यागी/अवगुन एक मोर मैं माना बिछुरत प्रान न कीन्ह पयाना/नाथ सो नयनन्हि को अपराधा निसरत प्रान करिहिं हठि बाधा/बिरह अगिनि तनु तूल समीरा स्वास जरइ छन माहिं सरीरा/नयन स्त्रवहि जलु निज हित लागी जरैं न पाव देह बिरहागी/सीता के अति बिपति बिसाला बिनहिं कहें भलि दीनदयाला/दोहा/निमिष निमिष करुनानिधि जाहिं कलप सम बीति बेगि चलिय प्रभु आनिअ भुज बल खल दल जीति/31/चौपाई/सुनि सीता दुख प्रभु सुख अयना भरि आए जल राजिव नयना/बचन काँय मन मम गति जाही सपनेहुँ बूझिअ बिपति कि ताही/कह हनुमंत बिपति प्रभु सोई जब तव सुमिरन भजन न होई/केतिक बात प्रभु जातुधान की रिपुहि जीति आनिबी जानकी/सुनु कपि तोहि समान उपकारी नहिं कोउ सुर नर मुनि तनुधारी/प्रति उपकार करौं का तोरा सनमुख होइ न सकत मन मोरा/सुनु सुत उरिन मैं नाहीं देखेउँ करि बिचार मन माहीं/पुनि पुनि कपिहि चितव सुरत्राता लोचन नीर पुलक अति गाता/दोहा/सुनि प्रभु बचन बिलोकि मुख गात हरषि हनुमंत चरन परेउ प्रेमाकुल त्राहि त्राहि भगवंत/32/चौपाई/बार बार प्रभु चहइ उठावा प्रेम मगन तेहि उठब न भावा/प्रभु कर पंकज कपि कें सीसा सुमिरि सो दसा मगन गौरीसा/सावधान मन करि पुनि संकर लागे कहन कथा अति सुंदर/कपि उठाइ प्रभु हृदयँ लगावा कर गहि परम निकट बैठावा/कहु कपि रावन पालित लंका केहि बिधि दहेउ दुर्ग अति बंका/प्रभु प्रसन्न जाना हनुमाना बोला बचन बिगत अभिमाना/साखामृग के बड़ि मनुसाई साखा तें साखा पर जाई/नाघि सिंधु हाटकपुर जारा निसिचर गन बिधि बिपिन उजारा/सो सब तव प्रताप रघुराई नाथ न कछू मोरि प्रभुताई/दोहा/ता कहुँ प्रभु कछु अगम नहिं जा पर तुम्ह अनुकुल तब प्रभावँ बड़वानलहिं जारि सकइ खलु तूल/33/चौपाई/नाथ भगति अति सुखदायनी देहु कृपा करि अनपायनी/सुनि प्रभु परम सरल कपि बानी एवमस्तु तब कहेउ भवानी/उमा राम सुभाउ जेहिं जाना ताहि भजनु तजि भाव न आना/यह संवाद जासु उर आवा रघुपति चरन भगति सोइ पावा/सुनि प्रभु बचन कहहिं कपिबृंदा जय जय जय कृपाल सुखकंदा/तब रघुपति कपिपतिहि बोलावा कहा चलैं कर करहु बनावा/अब बिलंबु केहि कारन कीजे तुरत कपिन्ह कहुँ आयसु दीजे/कौतुक देखि सुमन बहु बरषी नभ तें भवन चले सुर हरषी/दोहा/कपिपति बेगि बोलाए आए जूथप जूथ नाना बरन अतुल बल बानर भालु बरूथ/34/चौपाई/प्रभु पद पंकज नावहिं सीसा गरजहिं भालु महाबल कीसा/देखी राम सकल कपि सेना चितइ कृपा करि राजिव नैना/राम कृपा बल पाइ कपिंदा भए पच्छजुत मनहुँ गिरिंदा/हरषि राम तब कीन्ह पयाना सगुन भए सुंदर सुभ नाना/जासु सकल मंगलमय कीती तासु पयान सगुन यह नीती/प्रभु पयान जाना बैदेहीं फरकि बाम अँग जनु कहि देहीं/जोइ जोइ सगुन जानकिहि होई असगुन भयउ रावनहि सोई/चला कटकु को बरनैं पारा गर्जहि बानर भालु अपारा/नख आयुध गिरि पादपधारी चले गगन महि इच्छाचारी/केहरिनाद भालु कपि करहीं डगमगाहिं दिग्गज चिक्करहीं/छंद/चिक्करहिं दिग्गज डोल महि गिरि लोल सागर खरभरे मन हरष सभ गंधर्ब सुर मुनि नाग किन्नर दुख टरे/कटकटहिं मर्कट बिकट भट बहु कोटि कोटिन्ह धावहीं जय राम प्रबल प्रताप कोसलनाथ गुन गन गावहीं/1/सहि सक न भार उदार अहिपति बार बारहिं मोहई गह दसन पुनि पुनि कमठ पृष्ट कठोर सो किमि सोहई/रघुबीर रुचिर प्रयान प्रस्थिति जानि परम सुहावनी जनु कमठ खर्पर सर्पराज सो लिखत अबिचल पावनी/2/दोहा/एहि बिधि जाइ कृपानिधि उतरे सागर तीर जहँ तहँ लागे खान फल भालु बिपुल कपि बीर/35/चौपाई/उहाँ निसाचर रहहिं ससंका जब ते जारि गयउ कपि लंका/निज निज गृहँ सब करहिं बिचारा नहिं निसिचर कुल केर उबारा/जासु दूत बल बरनि न जाई तेहि आएँ पुर कवन भलाई/दूतन्हि सन सुनि पुरजन बानी मंदोदरी अधिक अकुलानी/रहसि जोरि कर पति पग लागी बोली बचन नीति रस पागी/कंत करष हरि सन परिहरहू मोर कहा अति हित हियँ धरहु/समुझत जासु दूत कइ करनी स्त्रवहीं गर्भ रजनीचर धरनी/तासु नारि निज सचिव बोलाई पठवहु कंत जो चहहु भलाई/तब कुल कमल बिपिन दुखदाई सीता सीत निसा सम आई/सुनहु नाथ सीता बिनु दीन्हें हित न तुम्हार संभु अज कीन्हें/दोहा/राम बान अहि गन सरिस निकर निसाचर भेक जब लगि ग्रसत न तब लगि जतनु करहु तजि टेक/36/चौपाई/श्रवन सुनी सठ ता करि बानी बिहसा जगत बिदित अभिमानी/सभय सुभाउ नारि कर साचा मंगल महुँ भय मन अति काचा/जौं आवइ मर्कट कटकाई जिअहिं बिचारे निसिचर खाई/कंपहिं लोकप जाकी त्रासा तासु नारि सभीत बड़ि हासा/अस कहि बिहसि ताहि उर लाई चलेउ सभाँ ममता अधिकाई/मंदोदरी हृदयँ कर चिंता भयउ कंत पर बिधि बिपरीता/बैठेउ सभाँ खबरि असि पाई सिंधु पार सेना सब आई/बूझेसि सचिव उचित मत कहहू ते सब हँसे मष्ट करि रहहू/जितेहु सुरासुर तब श्रम नाहीं नर बानर केहि लेखे माही/दोहा/सचिव बैद गुर तीनि जौं प्रिय बोलहिं भय आस राज धर्म तन तीनि कर होइ बेगिहीं नास/37/चौपाई/सोइ रावन कहुँ बनि सहाई अस्तुति करहिं सुनाइ सुनाई/अवसर जानि बिभीषनु आवा भ्राता चरन सीसु तेहिं नावा/पुनि सिरु नाइ बैठ निज आसन बोला बचन पाइ अनुसासन/जौ कृपाल पूँछिहु मोहि बाता मति अनुरुप कहउँ हित ताता/जो आपन चाहै कल्याना सुजसु सुमति सुभ गति सुख नाना/सो परनारि लिलार गोसाईं तजउ चउथि के चंद कि नाई/चौदह भुवन एक पति होई भूतद्रोह तिष्टइ नहिं सोई/गुन सागर नागर नर जोऊ अलप लोभ भल कहइ न कोऊ/दोहा/काम क्रोध मद लोभ सब नाथ नरक के पंथ सब परिहरि रघुबीरहि भजहु भजहिं जेहि संत/38/चौपाई/तात राम नहिं नर भूपाला भुवनेस्वर कालहु कर काला/ब्रह्म अनामय अज भगवंता ब्यापक अजित अनादि अनंता/गो द्विज धेनु देव हितकारी कृपासिंधु मानुष तनुधारी/जन रंजन भंजन खल ब्राता बेद धर्म रच्छक सुनु भ्राता/ताहि बयरु तजि नाइअ माथा प्रनतारति भंजन रघुनाथा/देहु नाथ प्रभु कहुँ बैदेही भजहु राम बिनु हेतु सनेही/सरन गएँ प्रभु ताहु न त्यागा बिस्व द्रोह कृत अघ जेहि लागा/जासु नाम त्रय ताप नसावन सोइ प्रभु प्रगट समुझु जियँ रावन/दोहा/बार बार पद लागउँ बिनय करउँ दससीस परिहरि मान मोह मद भजहु कोसलाधीस/39(क)/मुनि पुलस्ति निज सिष्य सन कहि पठई यह बात तुरत सो मैं प्रभु सन कही पाइ सुअवसरु तात/39(ख)/चौपाई/माल्यवंत अति सचिव सयाना तासु बचन सुनि अति सुख माना/तात अनुज तव नीति बिभूषन सो उर धरहु जो कहत बिभीषन/रिपु उतकरष कहत सठ दोऊ दूरि न करहु इहाँ हइ कोऊ/माल्यवंत गृह गयउ बहोरी कहइ बिभीषनु पुनि कर जोरी/सुमति कुमति सब कें उर रहहीं नाथ पुरान निगम अस कहहीं/जहाँ सुमति तहँ संपति नाना जहाँ कुमति तहँ बिपति निदाना/तव उर कुमति बसी बिपरीता हित अनहित मानहु रिपु प्रीता/कालराति निसिचर कुल केरी तेहि सीता पर प्रीति घनेरी/दोहा/तात चरन गहि मागउँ राखहु मोर दुलार सीत देहु राम कहुँ अहित न होइ तुम्हार/40/चौपाई/बुध पुरान श्रुति संमत बानी कही बिभीषन नीति बखानी/सुनत दसानन उठा रिसाई खल तोहि निकट मुत्यु अब आई/जिअसि सदा सठ मोर जिआवा रिपु कर पच्छ मूढ़ तोहि भावा/कहसि न खल अस को जग माहीं भुज बल जाहि जिता मैं नाही/मम पुर बसि तपसिन्ह पर प्रीती सठ मिलु जाइ तिन्हहि कहु नीती/अस कहि कीन्हेसि चरन प्रहारा अनुज गहे पद बारहिं बारा/उमा संत कइ इहइ बड़ाई मंद करत जो करइ भलाई/तुम्ह पितु सरिस भलेहिं मोहि मारा रामु भजें हित नाथ तुम्हारा/सचिव संग लै नभ पथ गयऊ सबहि सुनाइ कहत अस भयऊ/दोहा/रामु सत्यसंकल्प प्रभु सभा कालबस तोरि मै रघुबीर सरन अब जाउँ देहु जनि खोरि/41/चौपाई/अस कहि चला बिभीषनु जबहीं आयूहीन भए सब तबहीं/साधु अवग्या तुरत भवानी कर कल्यान अखिल कै हानी/रावन जबहिं बिभीषन त्यागा भयउ बिभव बिनु तबहिं अभागा/चलेउ हरषि रघुनायक पाहीं करत मनोरथ बहु मन माहीं/देखिहउँ जाइ चरन जलजाता अरुन मृदुल सेवक सुखदाता/जे पद परसि तरी रिषिनारी दंडक कानन पावनकारी/जे पद जनकसुताँ उर लाए कपट कुरंग संग धर धाए/हर उर सर सरोज पद जेई अहोभाग्य मै देखिहउँ तेई/दोहा/जिन्ह पायन्ह के पादुकन्हि भरतु रहे मन लाइ ते पद आजु बिलोकिहउँ इन्ह नयनन्हि अब जाइ/42/चौपाई/एहि बिधि करत सप्रेम बिचारा आयउ सपदि सिंधु एहिं पारा/कपिन्ह बिभीषनु आवत देखा जाना कोउ रिपु दूत बिसेषा/ताहि राखि कपीस पहिं आए समाचार सब ताहि सुनाए/कह सुग्रीव सुनहु रघुराई आवा मिलन दसानन भाई/कह प्रभु सखा बूझिऐ काहा कहइ कपीस सुनहु नरनाहा/जानि न जाइ निसाचर माया कामरूप केहि कारन आया/भेद हमार लेन सठ आवा राखिअ बाँधि मोहि अस भावा/सखा नीति तुम्ह नीकि बिचारी मम पन सरनागत भयहारी/सुनि प्रभु बचन हरष हनुमाना सरनागत बच्छल भगवाना/दोहा/सरनागत कहुँ जे तजहिं निज अनहित अनुमानि ते नर पावँर पापमय तिन्हहि बिलोकत हानि/43/चौपाई/कोटि बिप्र बध लागहिं जाहू आएँ सरन तजउँ नहिं ताहू/सनमुख होइ जीव मोहि जबहीं जन्म कोटि अघ नासहिं तबहीं/पापवंत कर सहज सुभाऊ भजनु मोर तेहि भाव न काऊ/जौं पै दुष्टहदय सोइ होई मोरें सनमुख आव कि सोई/निर्मल मन जन सो मोहि पावा मोहि कपट छल छिद्र न भावा/भेद लेन पठवा दससीसा तबहुँ न कछु भय हानि कपीसा/जग महुँ सखा निसाचर जेते लछिमनु हनइ निमिष महुँ तेते/जौं सभीत आवा सरनाई रखिहउँ ताहि प्रान की नाई/दोहा/उभय भाँति तेहि आनहु हँसि कह कृपानिकेत जय कृपाल कहि चले अंगद हनू समेत/44/चौपाई/सादर तेहि आगें करि बानर चले जहाँ रघुपति करुनाकर/दूरिहि ते देखे द्वौ भ्राता नयनानंद दान के दाता/बहुरि राम छबिधाम बिलोकी रहेउ ठटुकि एकटक पल रोकी/भुज प्रलंब कंजारुन लोचन स्यामल गात प्रनत भय मोचन/सिंघ कंध आयत उर सोहा आनन अमित मदन मन मोहा/नयन नीर पुलकित अति गाता मन धरि धीर कही मृदु बाता/नाथ दसानन कर मैं भ्राता निसिचर बंस जनम सुरत्राता/सहज पापप्रिय तामस देहा जथा उलूकहि तम पर नेहा/दोहा/श्रवन सुजसु सुनि आयउँ प्रभु भंजन भव भीर त्राहि त्राहि आरति हरन सरन सुखद रघुबीर/45/चौपाई/अस कहि करत दंडवत देखा तुरत उठे प्रभु हरष बिसेषा/दीन बचन सुनि प्रभु मन भावा भुज बिसाल गहि हृदयँ लगावा/अनुज सहित मिलि ढिग बैठारी बोले बचन भगत भयहारी/कहु लंकेस सहित परिवारा कुसल कुठाहर बास तुम्हारा/खल मंडलीं बसहु दिनु राती सखा धरम निबहइ केहि भाँती/मैं जानउँ तुम्हारि सब रीती अति नय निपुन न भाव अनीती/बरु भल बास नरक कर ताता दुष्ट संग जनि देइ बिधाता/अब पद देखि कुसल रघुराया जौं तुम्ह कीन्ह जानि जन दाया/दोहा/तब लगि कुसल न जीव कहुँ सपनेहुँ मन बिश्राम जब लगि भजत न राम कहुँ सोक धाम तजि काम/46/चौपाई/तब लगि हृदयँ बसत खल नाना लोभ मोह मच्छर मद माना/जब लगि उर न बसत रघुनाथा धरें चाप सायक कटि भाथा/ममता तरुन तमी अँधिआरी राग द्वेष उलूक सुखकारी/तब लगि बसति जीव मन माहीं जब लगि प्रभु प्रताप रबि नाहीं/अब मैं कुसल मिटे भय भारे देखि राम पद कमल तुम्हारे/तुम्ह कृपाल जा पर अनुकूला ताहि न ब्याप त्रिबिध भव सूला/मैं निसिचर अति अधम सुभाऊ सुभ आचरनु कीन्ह नहिं काऊ/जासु रूप मुनि ध्यान न आवा तेहिं प्रभु हरषि हृदयँ मोहि लावा/दोहा/अहोभाग्य मम अमित अति राम कृपा सुख पुंज देखेउँ नयन बिरंचि सिब सेब्य जुगल पद कंज/47/चौपाई/सुनहु सखा निज कहउँ सुभाऊ जान भुसुंडि संभु गिरिजाऊ/जौं नर होइ चराचर द्रोही आवे सभय सरन तकि मोही/तजि मद मोह कपट छल नाना करउँ सद्य तेहि साधु समाना/जननी जनक बंधु सुत दारा तनु धनु भवन सुह्रद परिवारा/सब कै ममता ताग बटोरी मम पद मनहि बाँध बरि डोरी/समदरसी इच्छा कछु नाहीं हरष सोक भय नहिं मन माहीं/अस सज्जन मम उर बस कैसें लोभी हृदयँ बसइ धनु जैसें/तुम्ह सारिखे संत प्रिय मोरें धरउँ देह नहिं आन निहोरें/दोहा/सगुन उपासक परहित निरत नीति दृढ़ नेम ते नर प्रान समान मम जिन्ह कें द्विज पद प्रेम/48/चौपाई/सुनु लंकेस सकल गुन तोरें तातें तुम्ह अतिसय प्रिय मोरें/राम बचन सुनि बानर जूथा सकल कहहिं जय कृपा बरूथा/सुनत बिभीषनु प्रभु कै बानी नहिं अघात श्रवनामृत जानी/पद अंबुज गहि बारहिं बारा हृदयँ समात न प्रेमु अपारा/सुनहु देव सचराचर स्वामी प्रनतपाल उर अंतरजामी/उर कछु प्रथम बासना रही प्रभु पद प्रीति सरित सो बही/अब कृपाल निज भगति पावनी देहु सदा सिव मन भावनी/एवमस्तु कहि प्रभु रनधीरा मागा तुरत सिंधु कर नीरा/जदपि सखा तव इच्छा नाहीं मोर दरसु अमोघ जग माहीं/अस कहि राम तिलक तेहि सारा सुमन बृष्टि नभ भई अपारा/दोहा/रावन क्रोध अनल निज स्वास समीर प्रचंड जरत बिभीषनु राखेउ दीन्हेहु राजु अखंड/49(क)/जो संपति सिव रावनहि दीन्हि दिएँ दस माथ सोइ संपदा बिभीषनहि सकुचि दीन्ह रघुनाथ/49(ख)/चौपाई/अस प्रभु छाड़ि भजहिं जे आना ते नर पसु बिनु पूँछ बिषाना/निज जन जानि ताहि अपनावा प्रभु सुभाव कपि कुल मन भावा/पुनि सर्बग्य सर्ब उर बासी सर्बरूप सब रहित उदासी/बोले बचन नीति प्रतिपालक कारन मनुज दनुज कुल घालक/सुनु कपीस लंकापति बीरा केहि बिधि तरिअ जलधि गंभीरा/संकुल मकर उरग झष जाती अति अगाध दुस्तर सब भाँती/कह लंकेस सुनहु रघुनायक कोटि सिंधु सोषक तव सायक/जद्यपि तदपि नीति असि गाई बिनय करिअ सागर सन जाई/दोहा/प्रभु तुम्हार कुलगुर जलधि कहिहि उपाय बिचारि बिनु प्रयास सागर तरिहि सकल भालु कपि धारि/50/चौपाई/सखा कही तुम्ह नीकि उपाई करिअ दैव जौं होइ सहाई/मंत्र न यह लछिमन मन भावा राम बचन सुनि अति दुख पावा/नाथ दैव कर कवन भरोसा सोषिअ सिंधु करिअ मन रोसा/कादर मन कहुँ एक अधारा दैव दैव आलसी पुकारा/सुनत बिहसि बोले रघुबीरा ऐसेहिं करब धरहु मन धीरा/अस कहि प्रभु अनुजहि समुझाई सिंधु समीप गए रघुराई/प्रथम प्रनाम कीन्ह सिरु नाई बैठे पुनि तट दर्भ डसाई/जबहिं बिभीषन प्रभु पहिं आए पाछें रावन दूत पठाए/दोहा/सकल चरित तिन्ह देखे धरें कपट कपि देह प्रभु गुन हृदयँ सराहहिं सरनागत पर नेह/51/चौपाई/प्रगट बखानहिं राम सुभाऊ अति सप्रेम गा बिसरि दुराऊ/रिपु के दूत कपिन्ह तब जाने सकल बाँधि कपीस पहिं आने/कह सुग्रीव सुनहु सब बानर अंग भंग करि पठवहु निसिचर/सुनि सुग्रीव बचन कपि धाए बाँधि कटक चहु पास फिराए/बहु प्रकार मारन कपि लागे दीन पुकारत तदपि न त्यागे/जो हमार हर नासा काना तेहि कोसलाधीस कै आना/सुनि लछिमन सब निकट बोलाए दया लागि हँसि तुरत छोडाए/रावन कर दीजहु यह पाती लछिमन बचन बाचु कुलघाती/दोहा/कहेहु मुखागर मूढ़ सन मम संदेसु उदार सीता देइ मिलेहु न त आवा काल तुम्हार/52/चौपाई/तुरत नाइ लछिमन पद माथा चले दूत बरनत गुन गाथा/कहत राम जसु लंकाँ आए रावन चरन सीस तिन्ह नाए/बिहसि दसानन पूँछी बाता कहसि न सुक आपनि कुसलाता/पुनि कहु खबरि बिभीषन केरी जाहि मृत्यु आई अति नेरी/करत राज लंका सठ त्यागी होइहि जब कर कीट अभागी/पुनि कहु भालु कीस कटकाई कठिन काल प्रेरित चलि आई/जिन्ह के जीवन कर रखवारा भयउ मृदुल चित सिंधु बिचारा/कहु तपसिन्ह कै बात बहोरी जिन्ह के हृदयँ त्रास अति मोरी/दोहा/की भइ भेंट कि फिरि गए श्रवन सुजसु सुनि मोर कहसि न रिपु दल तेज बल बहुत चकित चित तोर/53/चौपाई/नाथ कृपा करि पूँछेहु जैसें मानहु कहा क्रोध तजि तैसें/मिला जाइ जब अनुज तुम्हारा जातहिं राम तिलक तेहि सारा/रावन दूत हमहि सुनि काना कपिन्ह बाँधि दीन्हे दुख नाना/श्रवन नासिका काटै लागे राम सपथ दीन्हे हम त्यागे/पूँछिहु नाथ राम कटकाई बदन कोटि सत बरनि न जाई/नाना बरन भालु कपि धारी बिकटानन बिसाल भयकारी/जेहिं पुर दहेउ हतेउ सुत तोरा सकल कपिन्ह महँ तेहि बलु थोरा/अमित नाम भट कठिन कराला अमित नाग बल बिपुल बिसाला/दोहा/द्विबिद मयंद नील नल अंगद गद बिकटासि दधिमुख केहरि निसठ सठ जामवंत बलरासि/54/चौपाई/ए कपि सब सुग्रीव समाना इन्ह सम कोटिन्ह गनइ को नाना/राम कृपाँ अतुलित बल तिन्हहीं तृन समान त्रेलोकहि गनहीं/अस मैं सुना श्रवन दसकंधर पदुम अठारह जूथप बंदर/नाथ कटक महँ सो कपि नाहीं जो न तुम्हहि जीतै रन माहीं/परम क्रोध मीजहिं सब हाथा आयसु पै न देहिं रघुनाथा/सोषहिं सिंधु सहित झष ब्याला पूरहीं न त भरि कुधर बिसाला/मर्दि गर्द मिलवहिं दससीसा ऐसेइ बचन कहहिं सब कीसा/गर्जहिं तर्जहिं सहज असंका मानहु ग्रसन चहत हहिं लंका/दोहा/सहज सूर कपि भालु सब पुनि सिर पर प्रभु राम रावन काल कोटि कहु जीति सकहिं संग्राम/55/चौपाई/राम तेज बल बुधि बिपुलाई तब भ्रातहि पूँछेउ नय नागर/तासु बचन सुनि सागर पाहीं मागत पंथ कृपा मन माहीं/सुनत बचन बिहसा दससीसा जौं असि मति सहाय कृत कीसा/सहज भीरु कर बचन दृढ़ाई सागर सन ठानी मचलाई/मूढ़ मृषा का करसि बड़ाई रिपु बल बुद्धि थाह मैं पाई/सचिव सभीत बिभीषन जाकें बिजय बिभूति कहाँ जग ताकें/सुनि खल बचन दूत रिस बाढ़ी समय बिचारि पत्रिका काढ़ी/रामानुज दीन्ही यह पाती नाथ बचाइ जुड़ावहु छाती/बिहसि बाम कर लीन्ही रावन सचिव बोलि सठ लाग बचावन/दोहा/बातन्ह मनहि रिझाइ सठ जनि घालसि कुल खीस राम बिरोध न उबरसि सरन बिष्नु अज ईस/56(क)/की तजि मान अनुज इव प्रभु पद पंकज भृंग होहि कि राम सरानल खल कुल सहित पतंग/56(ख)/चौपाई/सुनत सभय मन मुख मुसुकाई कहत दसानन सबहि सुनाई/भूमि परा कर गहत अकासा लघु तापस कर बाग बिलासा/कह सुक नाथ सत्य सब बानी समुझहु छाड़ि प्रकृति अभिमानी/सुनहु बचन मम परिहरि क्रोधा नाथ राम सन तजहु बिरोधा/अति कोमल रघुबीर सुभाऊ जद्यपि अखिल लोक कर राऊ/मिलत कृपा तुम्ह पर प्रभु करिही उर अपराध न एकउ धरिही/जनकसुता रघुनाथहि दीजे एतना कहा मोर प्रभु कीजे/जब तेहिं कहा देन बैदेही चरन प्रहार कीन्ह सठ तेही/नाइ चरन सिरु चला सो तहाँ कृपासिंधु रघुनायक जहाँ/करि प्रनामु निज कथा सुनाई राम कृपाँ आपनि गति पाई/रिषि अगस्ति कीं साप भवानी राछस भयउ रहा मुनि ग्यानी/बंदि राम पद बारहिं बारा मुनि निज आश्रम कहुँ पगु धारा/दोहा/बिनय न मानत जलधि जड़ गए तीन दिन बीति बोले राम सकोप तब भय बिनु होइ न प्रीति/57/चौपाई/लछिमन बान सरासन आनू सोषौं बारिधि बिसिख कृसानू/सठ सन बिनय कुटिल सन प्रीती सहज कृपन सन सुंदर नीती/ममता रत सन ग्यान कहानी अति लोभी सन बिरति बखानी/क्रोधिहि सम कामिहि हरि कथा ऊसर बीज बएँ फल जथा/अस कहि रघुपति चाप चढ़ावा यह मत लछिमन के मन भावा/संघानेउ प्रभु बिसिख कराला उठी उदधि उर अंतर ज्वाला/मकर उरग झष गन अकुलाने जरत जंतु जलनिधि जब जाने/कनक थार भरि मनि गन नाना बिप्र रूप आयउ तजि माना/दोहा/काटेहिं पइ कदरी फरइ कोटि जतन कोउ सींच बिनय न मान खगेस सुनु डाटेहिं पइ नव नीच/58/चौपाई/सभय सिंधु गहि पद प्रभु केरे छमहु नाथ सब अवगुन मेरे/गगन समीर अनल जल धरनी इन्ह कइ नाथ सहज जड़ करनी/तव प्रेरित मायाँ उपजाए सृष्टि हेतु सब ग्रंथनि गाए/प्रभु आयसु जेहि कहँ जस अहई सो तेहि भाँति रहे सुख लहई/प्रभु भल कीन्ही मोहि सिख दीन्ही मरजादा पुनि तुम्हरी कीन्ही/ढोल गवाँर सूद्र पसु नारी सकल ताड़ना के अधिकारी/प्रभु प्रताप मैं जाब सुखाई उतरिहि कटकु न मोरि बड़ाई/प्रभु अग्या अपेल श्रुति गाई करौं सो बेगि जौ तुम्हहि सोहाई/दोहा/सुनत बिनीत बचन अति कह कृपाल मुसुकाइ जेहि बिधि उतरै कपि कटकु तात सो कहहु उपाइ/59/चौपाई/नाथ नील नल कपि द्वौ भाई लरिकाई रिषि आसिष पाई/तिन्ह के परस किएँ गिरि भारे तरिहहिं जलधि प्रताप तुम्हारे/मैं पुनि उर धरि प्रभुताई करिहउँ बल अनुमान सहाई/एहि बिधि नाथ पयोधि बँधाइअ जेहिं यह सुजसु लोक तिहुँ गाइअ/एहि सर मम उत्तर तट बासी हतहु नाथ खल नर अघ रासी/सुनि कृपाल सागर मन पीरा तुरतहिं हरी राम रनधीरा/देखि राम बल पौरुष भारी हरषि पयोनिधि भयउ सुखारी/सकल चरित कहि प्रभुहि सुनावा चरन बंदि पाथोधि सिधावा/छंद/निज भवन गवनेउ सिंधु श्रीरघुपतिहि यह मत भायऊ यह चरित कलि मलहर जथामति दास तुलसी गायऊ/सुख भवन संसय समन दवन बिषाद रघुपति गुन गना/तजि सकल आस भरोस गावहि सुनहि संतत सठ मना/दोहा/सकल सुमंगल दायक रघुनायक गुन गान सादर सुनहिं ते तरहिं भव सिंधु बिना जलजान/60/मासपारायण, चौबीसवाँ विश्राम/इति श्रीमद्रामचरितमानसे सकलकलिकलुषविध्वंसने/पञ्चमः सोपानः समाप्तः/(सुन्दरकाण्ड समाप्त)/

Complete Bhagvad Geeta श्रीमद्भगवद्गीता

अथश्रीमद्भगवद्गीता/अथप्रथमोऽध्यायःअर्जुनविषादयोगः/धृतराष्ट्रउवाच/धर्मक्षेत्रेकुरुक्षेत्रेसमवेतायुयुत्सवःमामकाःपाण्डवाश्चैवकिमकुर्वतसञ्जय/सञ्जयउवाच/दृष्ट्वातुपाण्डवानीकंव्यूढंदुर्योधनस्तदाआचार्यमुपसङ्गम्यराजावचनमब्रवीत्/पश्यैतांपाण्डुपुत्राणामाचार्यमहतींचमूम्व्यूढांद्रुपदपुत्रेणतवशिष्येणधीमता/अत्रशूरामहेष्वासाभीमार्जुनसमायुधियुयुधानोविराटश्चद्रुपदश्चमहारथः/धृष्टकेतुश्चेकितानःकाशिराजश्चवीर्यवान्पुरुजित्कुन्तिभोजश्चशैब्यश्चनरपुङ्गवः/युधामन्युश्चविक्रान्तउत्तमौजाश्चवीर्यवान्सौभद्रोद्रौपदेयाश्चसर्वएवमहारथाः/अस्माकंतुविशिष्टायेतान्निबोधद्विजोत्तमनायकाममसैन्यस्यसंज्ञार्थंतान्ब्रवीमिते/भवान्भीष्मश्चकर्णश्चकृपश्चसमितिञ्जयःअश्वत्थामाविकर्णश्चसौमदत्तिस्तथैवच/अन्येचबहवःशूरामदर्थेत्यक्तजीविताःनानाशस्त्रप्रहरणाःसर्वेयुद्धविशारदाः/अपर्याप्तंतदस्माकंबलंभीष्माभिरक्षितम्पर्याप्तंत्विदमेतेषांबलंभीमाभिरक्षितम्/अयनेषुचसर्वेषुयथाभागमवस्थिताःभीष्ममेवाभिरक्षन्तुभवन्तःसर्वएवहि/तस्यसञ्जनयन्हर्षंकुरुवृद्धःपितामहःसिंहनादंविनद्योच्चैःशङ्खंदध्मौप्रतापवान्/ततःशङ्खाश्चभेर्यश्चपणवानकगोमुखाःसहसैवाभ्यहन्यन्तसशब्दस्तुमुलोऽभवत्/ततःश्वेतैर्हयैर्युक्तेमहतिस्यन्दनेस्थितौमाधवःपाण्डवश्चैवदिव्यौशङ्खौप्रदध्मतुः/पाञ्चजन्यंहृषीकेशोदेवदत्तंधनञ्जयःपौण्ड्रंदध्मौमहाशङ्खंभीमकर्मावृकोदरः/अनन्तविजयंराजाकुन्तीपुत्रोयुधिष्ठिरःनकुलःसहदेवश्चसुघोषमणिपुष्पकौ/काश्यश्चपरमेष्वासःशिखण्डीचमहारथःधृष्टद्युम्नोविराटश्चसात्यकिश्चापराजितः/द्रुपदोद्रौपदेयाश्चसर्वशःपृथिवीपतेसौभद्रश्चमहाबाहुःशङ्खान्दध्मुःपृथक्पृथक्/सघोषोधार्तराष्ट्राणांहृदयानिव्यदारयत्नभश्चपृथिवींचैवतुमुलोऽभ्यनुनादयन्/अथव्यवस्थितान्दृष्ट्वाधार्तराष्ट्रान्कपिध्वजःप्रवृत्तेशस्त्रसम्पातेधनुरुद्यम्यपाण्डवः/हृषीकेशंतदावाक्यमिदमाहमहीपते/अर्जुनउवाच/सेनयोरुभयोर्मध्येरथंस्थापयमेऽच्युत/यावदेतान्निरीक्षेऽहंयोद्धुकामानवस्थितान्कैर्मयासहयोद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे/योत्स्यमानानवेक्षेऽहंयएतेऽत्रसमागताःधार्तराष्ट्रस्यदुर्बुद्धेर्युद्धेप्रियचिकीर्षवः/सञ्जयउवाच/एवमुक्तोहृषीकेशोगुडाकेशेनभारतसेनयोरुभयोर्मध्येस्थापयित्वारथोत्तमम्/भीष्म-द्रोणप्रमुखतःसर्वेषांचमहीक्षिताम्उवाचपार्थपश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति/तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थःपितॄनथपितामहान्आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा/श्वशुरान्सुहृदश्चैवसेनयोरुभयोरपितान्समीक्ष्यसकौन्तेयःसर्वान्बन्धूनवस्थितान्/कृपयापरयाविष्टोविषीदन्निदमब्रवीत्/अर्जुनउवाच/दृष्ट्वेमंस्वजनंकृष्णयुयुत्सुंसमुपस्थितम्/सीदन्तिममगात्राणिमुखंचपरिशुष्यतिवेपथुश्चशरीरेमेरोमहर्षश्चजायते/गाण्डीवंस्रंसतेहस्तात्त्वक्चैवपरिदह्यतेनचशक्नोम्यवस्थातुंभ्रमतीवचमेमनः/निमित्तानिचपश्यामिविपरीतानिकेशवनचश्रेयोऽनुपश्यामिहत्वास्वजनमाहवे/नकाङ्क्षेविजयंकृष्णनचराज्यंसुखानिचकिंनोराज्येनगोविन्दकिंभोगैर्जीवितेनवा/येषामर्थेकाङ्क्षितंनोराज्यंभोगाःसुखानिचतइमेऽवस्थितायुद्धेप्राणांस्त्यक्त्वाधनानिच/आचार्याःपितरःपुत्रास्तथैवचपितामहाःमातुलाःश्वशुराःपौत्राःश्यालाःसम्बन्धिनस्तथा/एतान्नहन्तुमिच्छामिघ्नतोऽपिमधुसूदनअपित्रैलोक्यराज्यस्यहेतोःकिंनुमहीकृते/निहत्यधार्तराष्ट्रान्नःकाप्रीतिःस्याज्जनार्दनपापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः/तस्मान्नार्हावयंहन्तुंधार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान्स्वजनंहिकथंहत्वासुखिनःस्याममाधव/यद्यप्येतेनपश्यन्तिलोभोपहतचेतसःकुलक्षयकृतंदोषंमित्रद्रोहेचपातकम्/कथंनज्ञेयमस्माभिःपापादस्मान्निवर्तितुम्कुलक्षयकृतंदोषंप्रपश्यद्भिर्जनार्दन/कुलक्षयेप्रणश्यन्तिकुलधर्माःसनातनाःधर्मेनष्टेकुलंकृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत/अधर्माभिभवात्कृष्णप्रदुष्यन्तिकुलस्त्रियःस्त्रीषुदुष्टासुवार्ष्णेयजायतेवर्णसङ्करः/सङ्करोनरकायैवकुलघ्नानांकुलस्यचपतन्तिपितरोह्येषांलुप्तपिण्डोदकक्रियाः/दोषैरेतैःकुलघ्नानांवर्णसङ्करकारकैःउत्साद्यन्तेजातिधर्माःकुलधर्माश्चशाश्वताः/उत्सन्नकुलधर्माणांमनुष्याणांजनार्दननरकेनियतंवासोभवतीत्यनुशुश्रुम/अहोबतमहत्पापंकर्तुंव्यवसितावयम्यद्राज्यसुखलोभेनहन्तुंस्वजनमुद्यताः/यदिमामप्रतीकारमशस्त्रंशस्त्रपाणयःधार्तराष्ट्रारणेहन्युस्तन्मेक्षेमतरंभवेत्/सञ्जयउवाच/एवमुक्त्वार्जुनःसङ्ख्येरथोपस्थउपाविशत्विसृज्यसशरंचापंशोकसंविग्नमानसः/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेअर्जुनविषादयोगोनामप्रथमोऽध्यायः/अथद्वितीयोऽध्यायःसाङ्ख्ययोगः/सञ्जयउवाच/तंतथाकृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम्विषीदन्तमिदंवाक्यमुवाचमधुसूदनः/श्रीभगवानुवाच/कुतस्त्वाकश्मलमिदंविषमेसमुपस्थितम्अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन/क्लैब्यंमास्मगमःपार्थनैतत्त्वय्युपपद्यतेक्षुद्रंहृदयदौर्बल्यंत्यक्त्वोत्तिष्ठपरन्तप/अर्जुनउवाच/कथंभीष्ममहंसङ्ख्येद्रोणंचमधुसूदनइषुभिःप्रतियोत्स्यामिपूजार्हावरिसूदन/गुरूनहत्वाहिमहानुभावान्श्रेयोभोक्तुंभैक्ष्यमपीहलोकेहत्वार्थकामांस्तुगुरूनिहैवभुञ्जीयभोगान्रुधिरप्रदिग्धान्/नचैतद्विद्मःकतरन्नोगरीयोयद्वाजयेमयदिवानोजयेयुःयानेवहत्वानजिजीविषामस्तेऽवस्थिताःप्रमुखेधार्तराष्ट्राः/कार्पण्यदोषोपहतस्वभावःपृच्छामित्वांधर्मसम्मूढचेताःयच्छ्रेयःस्यान्निश्चितंब्रूहितन्मेशिष्यस्तेऽहंशाधिमांत्वांप्रपन्नम्/नहिप्रपश्यामिममापनुद्याद्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्अवाप्यभूमावसपत्नमृद्धंराज्यंसुराणामपिचाधिपत्यम्/सञ्जयउवाच/एवमुक्त्वाहृषीकेशंगुडाकेशःपरन्तपनयोत्स्यइतिगोविन्दमुक्त्वातूष्णींबभूवह/तमुवाचहृषीकेशःप्रहसन्निवभारतसेनयोरुभयोर्मध्येविषीदन्तमिदंवचः/श्रीभगवानुवाच/अशोच्यानन्वशोचस्त्वंप्रज्ञावादांश्चभाषसेगतासूनगतासूंश्चनानुशोचन्तिपण्डिताः/नत्वेवाहंजातुनासंनत्वंनेमेजनाधिपाःनचैवनभविष्यामःसर्वेवयमतःपरम्/देहिनोऽस्मिन्यथादेहेकौमारंयौवनंजरातथादेहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्रनमुह्यति/मात्रास्पर्शास्तुकौन्तेयशीतोष्णसुखदुःखदाःआगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्वभारत/यंहिनव्यथयन्त्येतेपुरुषंपुरुषर्षभसमदुःखसुखंधीरंसोऽमृतत्वायकल्पते/नासतोविद्यतेभावोनाभावोविद्यतेसतःउभयोरपिदृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः/अविनाशितुतद्विद्धियेनसर्वमिदंततम्विनाशमव्ययस्यास्यनकश्चित्कर्तुमर्हति/अन्तवन्तइमेदेहानित्यस्योक्ताःशरीरिणःअनाशिनोऽप्रमेयस्यतस्माद्युध्यस्वभारत/यएनंवेत्तिहन्तारंयश्चैनंमन्यतेहतम्उभौतौनविजानीतोनायंहन्तिनहन्यते/नजायतेम्रियतेवाकदाचिन्नायंभूत्वाभवितावानभूयःअजोनित्यःशाश्वतोऽयंपुराणोनहन्यतेहन्यमानेशरीरे/वेदाविनाशिनंनित्यंयएनमजमव्ययम्कथंसपुरुषःपार्थकंघातयतिहन्तिकम्/वासांसिजीर्णानियथाविहायनवानिगृह्णातिनरोऽपराणितथाशरीराणिविहायजीर्णान्यन्यानिसंयातिनवानिदेही/नैनंछिन्दन्तिशस्त्राणिनैनंदहतिपावकःनचैनंक्लेदयन्त्यापोनशोषयतिमारुतः/अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्यएवचनित्यःसर्वगतःस्थाणुरचलोऽयंसनातनः/अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यतेतस्मादेवंविदित्वैनंनानुशोचितुमर्हसि/अथचैनंनित्यजातंनित्यंवामन्यसेमृतम्तथापित्वंमहाबाहोनैवंशोचितुमर्हसि/जातस्यहिध्रुवोमृत्युर्ध्रुवंजन्ममृतस्यचत-स्मादपरिहार्येऽर्थेनत्वंशोचितुमर्हसि/अव्यक्तादीनिभूतानिव्यक्तमध्यानिभारतअव्यक्तनिधनान्येवतत्रकापरिदेवना/आश्चर्यवत्पश्यतिकश्चिदेनमाश्चर्यवद्वदतितथैवचान्यःआश्चर्यवच्चैनमन्यःश‍ृणोतिश्रुत्वाप्येनंवेदनचैवकश्चित्/देहीनित्यमवध्योऽयंदेहेसर्वस्यभारततस्मात्सर्वाणिभूतानिनत्वंशोचितुमर्हसि/स्वधर्ममपिचावेक्ष्यनविकम्पितुमर्हसिधर्म्याद्धियुद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्यनविद्यते/यदृच्छयाचोपपन्नंस्वर्गद्वारमपावृतम्सुखिनःक्षत्रियाःपार्थलभन्तेयुद्धमीदृशम्/अथचेत्त्वमिमंधर्म्यंसङ्ग्रामंनकरिष्यसिततःस्वधर्मंकीर्तिंचहित्वापापमवाप्स्यसि/अकीर्तिंचापिभूतानिकथयिष्यन्तितेऽव्ययाम्सम्भावितस्यचाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते/भयाद्रणादुपरतंमंस्यन्तेत्वांमहारथाःयेषांचत्वंबहुमतोभूत्वायास्यसिलाघवम्/अवाच्यवादांश्चबहून्वदिष्यन्तितवाहिताःनिन्दन्तस्तवसामर्थ्यंततोदुःखतरंनुकिम्/हतोवाप्राप्स्यसिस्वर्गंजित्वावाभोक्ष्यसेमहीम्तस्मादुत्तिष्ठकौन्तेययुद्धायकृतनिश्चयः/सुखदुःखेसमेकृत्वालाभालाभौजयाजयौततोयुद्धाययुज्यस्वनैवंपापमवाप्स्यसि/एषातेऽभिहितासाङ्ख्येबुद्धिर्योगेत्विमांश‍ृणुबुद्ध्यायुक्तोययापार्थकर्मबन्धंप्रहास्यसि/नेहाभिक्रमनाशोऽस्तिप्रत्यवायोनविद्यतेस्वल्पमप्यस्यधर्मस्यत्रायतेमहतोभयात्/व्यवसायात्मिकाबुद्धिरेकेहकुरुनन्दनबहुशाखाह्यनन्ताश्चबुद्धयोऽव्यवसायिनाम्/यामिमांपुष्पितांवाचंप्रवदन्त्यविपश्चितःवेदवादरताःपार्थनान्यदस्तीतिवादिनः/कामात्मानःस्वर्गपराजन्मकर्मफलप्रदाम्क्रियाविशेषबहुलांभोगैश्वर्यगतिंप्रति/भोगैश्वर्यप्रसक्तानांतयापहृतचेतसाम्व्यवसायात्मिकाबुद्धिःसमाधौनविधीयते/त्रैगुण्यविषयावेदानिस्त्रैगुण्योभवार्जुननिर्द्वन्द्वोनित्यसत्त्वस्थोनिर्योगक्षेमआत्मवान्/यावानर्थउदपानेसर्वतःसम्प्लुतोदकेतावान्सर्वेषुवेदेषुब्राह्मणस्यविजानतः/कर्मण्येवाधिकारस्तेमाफलेषुकदाचनमाकर्मफलहेतुर्भूर्मातेसङ्गोऽस्त्वकर्मणि/योगस्थःकुरुकर्माणिसङ्गंत्यक्त्वाधनञ्जयसिद्ध्यसिद्ध्योःसमोभूत्वासमत्वंयोगउच्यते/दूरेणह्यवरंकर्मबुद्धियोगाद्धनञ्जयबुद्धौशरणमन्विच्छकृपणाःफलहेतवः/बुद्धियुक्तोजहातीहउभेसुकृतदुष्कृतेतस्माद्योगाययुज्यस्वयोगःकर्मसुकौशलम्/कर्मजंबुद्धियुक्ताहिफलंत्यक्त्वामनीषिणःजन्मबन्धविनिर्मुक्ताःपदंगच्छन्त्यनामयम्/यदातेमोहकलिलंबुद्धिर्व्यतितरिष्यतितदागन्तासिनिर्वेदंश्रोतव्यस्यश्रुतस्यच/श्रुतिविप्रतिपन्नातेयदास्थास्यतिनिश्चलासमाधावचलाबुद्धिस्तदायोगमवाप्स्यसि/अर्जुनउवाच/स्थितप्रज्ञस्यकाभाषासमाधिस्थस्यकेशवस्थितधीःकिंप्रभाषेतकिमासीतव्रजेतकिम्/श्रीभगवानुवाच/प्रजहातियदाकामान्सर्वान्पार्थमनोगतान्आत्मन्येवात्मनातुष्टःस्थितप्रज्ञस्तदोच्यते/दुःखेष्वनुद्विग्नमनाःसुखेषुविगतस्पृहःवीतरागभयक्रोधःस्थितधीर्मुनिरुच्यते/यःसर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्यशुभाशुभम्नाभिनन्दतिनद्वेष्टितस्यप्रज्ञाप्रतिष्ठिता/यदासंहरतेचायंकूर्मोऽङ्गानीवसर्वशःइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्यप्रज्ञाप्रतिष्ठिता/विषयाविनिवर्तन्तेनिराहारस्यदेहिनःरसवर्जंरसोऽप्यस्यपरंदृष्ट्वानिवर्तते/यततोह्यपिकौन्तेयपुरुषस्यविपश्चितःइन्द्रियाणिप्रमाथीनिहरन्तिप्रसभंमनः/तानिसर्वाणिसंयम्ययुक्तआसीतमत्परःवशेहियस्येन्द्रियाणितस्यप्रज्ञाप्रतिष्ठिता/ध्यायतोविषयान्पुंसःसङ्गस्तेषूपजायतेसङ्गात्सञ्जायतेकामःकामात्क्रोधोऽभिजायते/क्रोधाद्भवतिसम्मोहःसम्मोहात्स्मृतिविभ्रमःस्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशोबु-द्धिनाशात्प्रणश्यति/रागद्वेषविमुक्तैस्तुविषयानिन्द्रियैश्चरन्आत्मवश्यैर्विधेयात्माप्रसादमधिगच्छति/प्रसादेसर्वदुःखानांहानिरस्योपजायतेप्रसन्नचेतसोह्याशुबुद्धिःपर्यवतिष्ठते/नास्तिबुद्धिरयुक्तस्यन-चायुक्तस्यभावनानचाभावयतःशान्तिरशान्तस्यकुतःसुखम्/इन्द्रियाणांहिचरतांयन्मनोऽनुविधीयतेतदस्यहरतिप्रज्ञांवायुर्नावमिवाम्भसि/तस्माद्यस्यमहाबाहोनिगृहीतानिसर्वशःइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्यप्रज्ञाप्रतिष्ठिता/यानिशासर्वभूतानांतस्यांजागर्तिसंयमीयस्यांजाग्रतिभूतानिसानिशापश्यतोमुनेः/आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठंसमुद्रमापःप्रविशन्तियद्वत्तद्वत्कामायंप्रविशन्तिसर्वेसशान्तिमाप्नोतिनकामकामी/विहायकामान्यःसर्वान्पुमांश्चरतिनिःस्पृहःनिर्ममोनिरहङ्कारःसशान्तिमधिगच्छति/एषाब्राह्मीस्थितिःपार्थनैनांप्राप्यविमुह्यतिस्थित्वास्यामन्तकालेऽपिब्रह्मनिर्वाणमृच्छति/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेसाङ्ख्ययोगोनामद्वितीयोऽध्यायः/अथतृतीयोऽध्यायःकर्मयोगः/अर्जुनउवाच/ज्यायसीचेत्कर्मणस्तेमताबुद्धिर्जनार्दनतत्किंकर्म-णिघोरेमांनियोजयसिकेशव/व्यामिश्रेणेववाक्येनबुद्धिंमोहयसीवमेतदेकंवदनिश्चित्ययेनश्रेयोऽहमाप्नुयाम्/श्रीभगवानुवाच/लोकेऽस्मिन्द्विविधानिष्ठापुराप्रोक्तामयानघज्ञानयोगेनसाङ्ख्यानांकर्मयोगेन-योगिनाम्/नकर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यंपुरुषोऽश्नुतेनचसंन्यसनादेवसिद्धिंसमधिगच्छति/नहिकश्चित्क्षणमपिजातुतिष्ठत्यकर्मकृत्कार्यतेह्यवशःकर्मसर्वःप्रकृतिजैर्गुणैः/कर्मेन्द्रियाणिसंयम्ययआस्तेमनसास्मरन्इन्द्रियार्थान्विमूढात्मामिथ्याचारःसउच्यते/यस्त्विन्द्रियाणिमनसानियम्यारभतेऽर्जुनकर्मेन्द्रियैःकर्मयोगमसक्तःसविशिष्यते/नियतंकुरुकर्मत्वंकर्मज्यायोह्यकर्मणःशरीरयात्रापिचतेनप्रसिद्ध्येदकर्मणः/यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्रलोकोऽयंकर्मबन्धनःतदर्थंकर्मकौन्तेयमुक्तसङ्गःसमाचर/सहयज्ञाःप्रजाःसृष्ट्वापुरोवाचप्रजापतिःअनेनप्रसविष्यध्वमेषवोऽस्त्विष्टकामधुक्/देवान्भावयतानेनतेदेवाभावयन्तुवःपरस्परंभावयन्तःश्रेयःपरमवाप्स्यथ/इष्टान्भोगान्हिवोदेवादास्यन्तेयज्ञभाविताःतैर्दत्तानप्रदायैभ्योयोभुङ्क्तेस्तेनएवसः/यज्ञशिष्टाशिनःसन्तोमुच्यन्तेसर्वकिल्बिषैःभुञ्जतेतेत्वघंपापायेपचन्त्यात्मकारणात्/अन्नाद्भवन्तिभूतानिपर्जन्यादन्नसम्भवःयज्ञाद्भवतिपर्जन्योयज्ञःकर्मसमुद्भवः/कर्मब्रह्मोद्भवंविद्धिब्रह्माक्षरसमुद्भवम्तस्मात्सर्वगतंब्रह्मनित्यंयज्ञेप्रतिष्ठितम्/एवंप्रवर्तितंचक्रंनानुवर्तय-तीहयःअघायुरिन्द्रियारामोमोघंपार्थसजीवति/यस्त्वात्मरतिरेवस्यादात्मतृप्तश्चमानवःआत्मन्येवचसन्तुष्टस्तस्यकार्यंनविद्यते/नैवतस्यकृतेनार्थोनाकृतेनेहकश्चननचास्यसर्वभूतेषुकश्चिदर्थव्यपाश्रयः/तस्मादसक्तःसततंकार्यंकर्मसमाचरअसक्तोह्याचरन्कर्मपरमाप्नोतिपूरुषः/कर्मणैवहिसंसिद्धिमास्थिताजनकादयःलोकसङ्ग्रहमेवापिसम्पश्यन्कर्तुमर्हसि/यद्यदाचरतिश्रेष्ठस्तत्तदेवेतरोजनःसयत्प्रमाणंकुरुतेलोकस्तदनुवर्तते/नमेपार्थास्तिकर्तव्यंत्रिषुलोकेषुकिञ्चननानवाप्तमवाप्तव्यंवर्तएवचकर्मणि/यदिह्यहंनवर्तेयंजातुकर्मण्यतन्द्रितःममवर्त्मानुवर्तन्तेमनुष्याःपार्थसर्वशः/उत्सीदेयुरिमेलोकानकुर्यांकर्मचेदहम्सङ्करस्यचकर्तास्यामुपहन्यामिमाःप्रजाः/सक्ताःकर्मण्यविद्वांसोयथाकुर्वन्तिभारतकुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्/नबुद्धिभेदंजनयेदज्ञानांकर्मसङ्गिनाम्जोषयेत्सर्वकर्माणिविद्वान्युक्तःसमाचरन्/प्रकृतेःक्रियमाणानिगुणैःकर्माणिसर्वशःअहङ्कारविमूढात्माकर्ताहमितिमन्यते/तत्त्ववित्तुमहाबाहोगुणकर्मविभागयोःगुणागुणेषुवर्तन्तइतिमत्वानसज्जते/प्रकृतेर्गुणसम्मूढाःसज्जन्तेगुणकर्मसुतानकृत्स्नविदोमन्दान्कृत्स्नविन्नविचालयेत्/मयिसर्वाणिकर्माणिसंन्यस्याध्यात्मचेतसानिराशीर्निर्ममोभूत्वायुध्यस्वविगतज्वरः/येमेमतमिदंनित्यमनुतिष्ठन्तिमानवाःश्रद्धावन्तोऽनसूयन्तोमुच्यन्तेतेऽपिकर्मभिः/येत्वेतदभ्यसूयन्तोनानुतिष्ठन्तिमेमतम्सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धिनष्टानचेतसः/सदृशंचेष्टतेस्वस्याःप्रकृतेर्ज्ञानवानपिप्रकृतिंयान्तिभूतानिनिग्रहःकिंकरिष्यति/इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थेरागद्वेषौव्यवस्थितौतयोर्नवशमागच्छेत्तौह्यस्यपरिपन्थिनौ/श्रेयान्स्वधर्मोविगुणःपरधर्मात्स्वनुष्ठितात्स्वधर्मेनिधनंश्रेयःपरधर्मोभयावहः/अर्जुनउवाच/अथकेनप्रयुक्तोऽयंपापंचरतिपूरुषःअनिच्छन्नपिवार्ष्णेयबलादिवनियोजितः/श्रीभगवानुवाच/कामएषक्रोधएषरजोगुणसमुद्भवःमहाशनोमहापाप्माविद्ध्येनमिहवैरिणम्/धूमेनाव्रियतेवह्निर्यथादर्शोमलेनचयथोल्बेनावृतोगर्भस्तथातेनेदमावृतम्/आवृतंज्ञानमेतेनज्ञानिनोनित्यवैरिणाकामरूपेणकौन्तेयदुष्पूरेणानलेनच/इन्द्रियाणिमनोबुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यतेएतैर्विमोहयत्येषज्ञानमावृत्यदेहिनम्/तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौनियम्यभरतर्षभपाप्मानंप्रजहिह्येनंज्ञानविज्ञाननाशनम्/इन्द्रियाणिपराण्याहुरिन्द्रियेभ्यःपरंमनःमनसस्तुपराबुद्धिर्योबुद्धेःपरतस्तुसः/एवंबुद्धेःपरंबुद्ध्वासंस्तभ्यात्मानमात्मनाजहिशत्रुंमहाबाहोकामरूपंदुरासदम्/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेकर्मयोगोनामतृतीयोऽध्यायः/अथचतुर्थोऽध्यायःज्ञानकर्मसंन्यासयोगः/श्रीभगवानुवाच/इमंविवस्वतेयोगंप्रोक्तवानहमव्ययम्विवस्वान्मनवेप्राहमनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्/एवंपरम्पराप्राप्तमिमंराजर्षयोविदुःसकालेनेहमहतायोगोनष्टःपरन्तप/सएवायंमयातेऽद्ययोगःप्रोक्तःपुरातनःभक्तोऽसिमेसखाचेतिरहस्यंह्येतदुत्तमम्/अर्जुनउवाच/अपरंभवतोजन्मपरंजन्मविवस्वतःकथमेतद्विजानीयांत्वमादौप्रोक्तवानिति/श्रीभगवानुवाच/बहूनिमेव्यतीतानिजन्मानितवचार्जुनतान्यहंवेदसर्वाणिनत्वंवेत्थपरन्तप/अजोऽपिसन्नव्ययात्माभूतानामीश्वरोऽपिसन्प्रकृतिंस्वामधिष्ठायसम्भवाम्यात्ममायया/यदायदाहिधर्मस्यग्लानिर्भवतिभारतअभ्युत्थानमधर्मस्यतदात्मानंसृजाम्यहम्/परित्राणायसाधूनांविनाशायचदुष्कृताम्धर्मसंस्थापनार्थायसम्भवामियुगेयुगे/जन्मकर्मचमेदिव्यमेवंयोवेत्तितत्त्वतःत्यक्त्वादेहंपुनर्जन्मनैतिमामेतिसोऽर्जुन/वीतरागभयक्रोधामन्मयामामुपाश्रिताःबहवोज्ञानतपसापूतामद्भावमागताः/येय-थामांप्रपद्यन्तेतांस्तथैवभजाम्यहम्ममवर्त्मानुवर्तन्तेमनुष्याःपार्थसर्वशः/काङ्क्षन्तःकर्मणांसिद्धिंयजन्तइहदेवताःक्षिप्रंहिमानुषेलोकेसिद्धिर्भवतिकर्मजा/चातुर्वर्ण्यंमयासृष्टंगुणकर्मविभागशःतस्यकर्तारमपिमांविद्ध्यकर्तारमव्ययम्/नमांकर्माणिलिम्पन्तिनमेकर्मफलेस्पृहाइतिमांयोऽभिजानातिकर्मभिर्नसबध्यते/एवंज्ञात्वाकृतंकर्मपूर्वैरपिमुमुक्षुभिःकुरुकर्मैवतस्मात्त्वंपूर्वैःपूर्वतरंकृतम्/किंकर्मकिमकर्मेतिकवयोऽप्यत्रमोहिताःतत्तेकर्मप्रवक्ष्यामियज्ज्ञात्वामोक्ष्यसेऽशुभात्/कर्मणोह्यपिबोद्धव्यंबोद्धव्यंचविकर्मणःअकर्मणश्चबोद्धव्यंगहनाकर्मणोगतिः/कर्मण्यकर्मयःपश्येदकर्मणिचकर्मयःसबुद्धिमान्मनुष्येषुसयुक्तःकृत्स्नकर्मकृत्/यस्यसर्वेसमारम्भाःकामसङ्कल्पवर्जिताःज्ञानाग्निदग्धकर्माणंतमाहुःपण्डितंबुधाः/त्यक्त्वाकर्मफलासङ्गंनित्यतृप्तोनिराश्रयःकर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपिनैवकिञ्चित्करोतिसः/निराशीर्यतचित्तात्मात्यक्तसर्वपरिग्रहःशारीरंकेवलंकर्मकुर्वन्नाप्नोतिकिल्बिषम्/यदृच्छालाभसन्तुष्टोद्वन्द्वातीतोविमत्सरःसमःसिद्धावसिद्धौचकृत्वापिननिबध्यते/गतसङ्गस्यमुक्तस्यज्ञानावस्थितचेतसःयज्ञायाचरतःकर्मसमग्रंप्रविलीयते/ब्रह्मार्पणंब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौब्रह्मणाहुतम्ब्रह्मैवतेनगन्तव्यंब्रह्मकर्मसमाधिना/दैवमेवापरेयज्ञंयोगिनःपर्युपासतेब्रह्माग्नावपरेयज्ञंयज्ञेनैवोपजुह्वति/श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्येसंयमाग्निषुजुह्वतिशब्दादीन्विषयानन्यइन्द्रियाग्निषुजुह्वति/सर्वाणीन्द्रियकर्माणिप्राणकर्माणिचापरेआत्मसंयमयोगाग्नौजुह्वतिज्ञानदीपिते/द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञायोगयज्ञास्तथापरेस्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्चयतयःसंशितव्रताः/अपानेजुह्वतिप्राणंप्राणेऽपानंतथापरेप्राणापानगतीरुद्ध्वाप्राणायामपरायणाः/अपरेनियताहाराःप्राणान्प्राणेषुजुह्वतिसर्वेऽप्येतेयज्ञविदोयज्ञक्षपितकल्मषाः/यज्ञशिष्टामृतभुजोयान्तिब्रह्मसनातनम्नायंलोकोऽस्त्ययज्ञस्यकुतोऽन्यःकुरुसत्तम/एवंबहुविधायज्ञावितताब्रह्मणोमुखेकर्मजान्विद्धितान्सर्वानेवंज्ञात्वाविमोक्ष्यसे/श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञःपरन्तपसर्वंकर्माखिलंपार्थज्ञानेपरिसमाप्यते/तद्विद्धिप्रणिपातेनपरिप्रश्नेनसेवयाउपदेक्ष्यन्तितेज्ञानंज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः/यज्ज्ञात्वानपुनर्मोहमेवंयास्यसिपाण्डवयेनभूतान्यशेषेणद्रक्ष्यस्यात्मन्यथोमयि४३५varअशेषाणि/अपिचेदसिपापेभ्यःसर्वेभ्यःपापकृत्तमःसर्वंज्ञानप्लवेनैववृजिनंसन्तरिष्यसि/यथैधांसिसमिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुनज्ञानाग्निःसर्वकर्माणिभस्मसात्कुरुतेतथा/नहिज्ञानेनसदृशंपवित्रमिहविद्यतेतत्स्वयंयोगसंसिद्धःकालेनात्मनिविन्दति/श्रद्धावाँल्लभतेज्ञानंतत्परःसंयतेन्द्रियःज्ञानंलब्ध्वापरांशान्तिमचिरेणाधिगच्छति/अज्ञश्चाश्रद्दधानश्चसंशयात्माविनश्यतिनायंलोकोऽस्तिनपरोनसुखंसंशयात्मनः/योगसंन्यस्तकर्माणंज्ञानसञ्छिन्नसंशयम्आत्मवन्तंनकर्माणिनिबध्नन्तिधनञ्जय/तस्मादज्ञानसम्भूतंहृत्स्थंज्ञानासिनात्मनःछित्त्वैनंसंशयंयोगमातिष्ठोत्तिष्ठभारत/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेज्ञानकर्मसंन्यासयोगोनामचतुर्थोऽध्यायः/अथपञ्चमोऽध्यायःसंन्यासयोगः/अर्जुनउवाच/संन्यासंकर्मणांकृष्णपुनर्योगंचशंससियच्छ्रेयएतयोरेकंतन्मेब्रूहिसुनिश्चितम्/श्रीभगवानुवाच/संन्यासःकर्मयोगश्चनिःश्रेयसकरावुभौतयोस्तुकर्मसंन्यासात्कर्मयोगोविशिष्यते/ज्ञेयःसनित्यसंन्यासीयोनद्वेष्टिनकाङ्क्षतिनिर्द्वन्द्वोहिमहाबाहोसुखंबन्धात्प्रमुच्यते/साङ्ख्ययोगौपृथग्बालाःप्रवदन्तिनपण्डिताःएकमप्यास्थितःसम्यगुभयोर्विन्दतेफलम्/यत्साङ्ख्यैःप्राप्यतेस्थानंतद्योगैरपिगम्यतेएकंसाङ्ख्यंचयोगंचयःपश्यतिसपश्यति/संन्यासस्तुमहाबाहोदुःखमाप्तुमयोगतःयोगयुक्तोमुनिर्ब्रह्मनचिरेणाधिगच्छति/योगयुक्तोविशुद्धात्माविजितात्माजितेन्द्रियःसर्वभूतात्मभूतात्माकुर्वन्नपिनलिप्यते/नैवकिञ्चित्करोमीतियुक्तोमन्येततत्त्ववित्पश्यञ्श‍ृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपञ्श्वसन्/प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपिइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषुवर्तन्तइतिधारयन्/ब्रह्मण्याधायकर्माणिसङ्गंत्यक्त्वाकरोतियःलिप्यतेनसपापेनपद्मपत्रमिवाम्भसा/कायेनमनसाबुद्ध्याकेवलैरिन्द्रियैरपियोगिनःकर्मकुर्वन्तिसङ्गंत्यक्त्वात्मशुद्धये/युक्तःकर्मफलंत्यक्त्वाशान्तिमाप्नोतिनैष्ठिकीम्अयुक्तःकामकारेणफलेसक्तोनिबध्यते/सर्वकर्माणिमनसासंन्यस्यास्तेसुखंवशीनवद्वारेपुरेदेहीनैवकुर्वन्नकारयन्/नकर्तृत्वंनकर्माणिलोकस्यसृजतिप्रभुःनकर्मफलसंयोगंस्वभावस्तुप्रवर्तते/नादत्तेकस्यचित्पापंनचैवसुकृतंविभुःअज्ञानेनावृतंज्ञानंतेनमुह्यन्तिजन्तवः/ज्ञानेनतुतदज्ञानंयेषांनाशितमात्मनःतेषामादित्यवज्ज्ञानंप्रकाशयतितत्परम्/तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाःगच्छन्त्यपुनरावृत्तिंज्ञाननिर्धूतकल्मषाः/विद्याविनयसम्पन्नेब्राह्मणेगविहस्तिनिशुनिचैवश्वपाकेचपण्डिताःसमदर्शिनः/इहैवतैर्जितःसर्गोयेषांसाम्येस्थितंमनःनिर्दोषंहिसमंब्रह्मतस्माद्ब्रह्मणितेस्थिताः/नप्रहृष्येत्प्रियंप्राप्यनोद्विजेत्प्राप्यचाप्रियम्स्थिरबुद्धिरसम्मूढोब्रह्मविद्ब्रह्मणिस्थितः/बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्माविन्दत्यात्मनियत्सुखम्सब्रह्मयोगयुक्तात्मासुखमक्षयमश्नुते/येहिसंस्पर्शजाभोगादुःखयोनयएवतेआद्यन्तवन्तःकौन्तेयनतेषुरमतेबुधः/शक्नोतीहैवयःसोढुंप्राक्शरीरविमोक्षणात्कामक्रोधोद्भवंवेगंसयुक्तःससु-खीनरः/योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेवयःसयोगीब्रह्मनिर्वाणंब्रह्मभूतोऽधिगच्छति/लभन्तेब्रह्मनिर्वाणमृषयःक्षीणकल्मषाःछिन्नद्वैधायतात्मानःसर्वभूतहितेरताः/कामक्रोधवियुक्तानांयतीनांयतचेतसाम्अभितोब्रह्मनिर्वाणंवर्ततेविदितात्मनाम्/स्पर्शान्कृत्वाबहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरेभ्रुवोःप्राणापानौसमौकृत्वानासाभ्यन्तरचारिणौ/यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणःविगतेच्छाभयक्रोधोयःसदामुक्तएवसः/भोक्तारंयज्ञतपसांसर्वलोकमहेश्वरम्सुहृदंसर्वभूतानांज्ञात्वामांशान्तिमृच्छति/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेसंन्यासयोगोनामपञ्चमोऽध्यायः/अथषष्ठोऽध्यायःआत्मसंयमयोगः/श्रीभगवानुवाच/अनाश्रितःकर्मफलंकार्यंकर्मकरोतियःससंन्यासीचयोगीचननिरग्निर्नचाक्रियः/यंसंन्यासमितिप्राहुर्योगंतंविद्धिपाण्डवनह्यसंन्यस्तसङ्कल्पोयोगीभवतिकश्चन/आरुरुक्षोर्मुनेर्योगंकर्मकारणमुच्यतेयोगारूढस्यतस्यैवशमःकारणमुच्यते/यदाहिनेन्द्रियार्थेषुनकर्मस्वनुषज्जतेसर्वसङ्कल्पसंन्यासीयोगारूढस्तदोच्यते/उद्धरेदात्मनात्मानंनात्मानमवसादयेत्आत्मैवह्यात्मनोबन्धुरात्मैवरिपुरात्मनः/बन्धुरात्मात्मनस्तस्ययेनात्मैवात्मनाजितःअनात्मनस्तुशत्रुत्वेवर्तेतात्मैवशत्रुवत्/जितात्मनःप्रशान्तस्यपरमात्मासमाहितःशी-तोष्णसुखदुःखेषुतथामानापमानयोः/ज्ञानविज्ञानतृप्तात्माकूटस्थोविजितेन्द्रियःयुक्तइत्युच्यतेयोगीसमलोष्टाश्मकाञ्चनः/सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषुसाधुष्वपिचपापेषुसमबुद्धिर्विशिष्यते/योगीयुञ्जीतसततमात्मानंरहसिस्थितःएकाकीयतचित्तात्मानिराशीरपरिग्रहः/शुचौदेशेप्रतिष्ठाप्यस्थिरमासनमात्मनःनात्युच्छ्रितंनातिनीचंचैलाजिनकुशोत्तरम्/तत्रैकाग्रंमनःकृत्वायतचित्तेन्द्रियक्रियःउपविश्यासनेयुञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये/समंकायशिरोग्रीवंधारयन्नचलंस्थिरःसम्प्रेक्ष्यनासिकाग्रंस्वंदिशश्चानवलोकयन्/प्रशान्तात्माविगतभीर्ब्रह्मचारिव्रतेस्थितःमनःसंयम्यमच्चित्तोयुक्तआसीतमत्परः/युञ्जन्नेवंसदात्मानंयोगीनियतमानसःशान्तिंनिर्वाणपरमांमत्संस्थामधिगच्छति/नात्यश्नतस्तुयोगोऽस्तिनचैकान्तमनश्नतःनचातिस्वप्नशीलस्यजाग्रतोनैवचार्जुन/युक्ताहारविहारस्ययुक्तचेष्टस्यकर्मसुयुक्तस्वप्नावबोधस्ययोगोभवतिदुःखहा/यदाविनियतंचित्तमात्मन्येवावतिष्ठतेनिःस्पृहःसर्वकामेभ्योयुक्तइत्युच्यतेतदा/यथादीपोनिवातस्थोनेङ्गतेसोपमास्मृतायोगिनोयतचित्तस्ययुञ्जतोयोगमात्मनः/यत्रोपरमतेचित्तंनिरुद्धंयोगसेवयायत्रचैवात्मनात्मानंपश्यन्नात्मनितुष्यति/सुखमात्यन्तिकंयत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्वेत्तियत्रनचैवायंस्थितश्चलतितत्त्वतः/यंलब्ध्वाचापरंलाभंमन्यतेना-धिकंततःयस्मिन्स्थितोनदुःखेनगुरुणापिविचाल्यते/तंविद्याद्दुःखसंयोगवियोगंयोगसंज्ञितम्सनिश्चयेनयोक्तव्योयोगोऽनिर्विण्णचेतसा/सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वासर्वानशेषतःमनसैवेन्द्रियग्रामंविनियम्यसमन्ततः/शनैःशनैरुपरमेद्बुद्ध्याधृतिगृहीतयाआत्मसंस्थंमनःकृत्वानकिञ्चिदपिचिन्तयेत्/यतोयतोनिश्चरतिमनश्चञ्चलमस्थिरम्ततस्ततोनियम्यैतदात्मन्येववशंनयेत्/प्रशान्तमनसंह्येनंयोगिनंसुखमुत्तमम्उपैतिशान्तरजसंब्रह्मभूतमकल्मषम्/युञ्जन्नेवंसदात्मानंयोगीविगतकल्मषःसुखेनब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तंसुखमश्नुते/सर्वभूतस्थमात्मानंसर्वभूतानिचात्मनिईक्षतेयोगयुक्तात्मासर्वत्रसमदर्शनः/योमांपश्यतिसर्वत्रसर्वंचमयिपश्यतितस्याहंनप्रणश्यामिसचमेनप्रणश्यति/सर्वभूतस्थितंयोमांभजत्येकत्वमास्थितःसर्वथावर्तमानोऽपिसयोगीमयिवर्तते/आत्मौपम्येनसर्वत्रसमंपश्यतियोऽर्जुनसुखंवायदिवादुःखंसयोगीपरमोमतः/अर्जुनउवाच/योऽयंयोगस्त्वयाप्रोक्तःसाम्येनमधुसूदनएतस्याहंनपश्यामिचञ्चलत्वात्स्थितिंस्थिराम्/चञ्चलंहिमनःकृष्णप्रमाथिबलवद्दृढम्तस्याहंनिग्रहंमन्येवायोरिवसुदुष्करम्/श्रीभगवानुवाच/असंशयंमहाबाहोमनोदुर्निग्रहंचलम्अभ्यासेनतुकौन्तेयवैराग्येणचगृह्यते/असंयतात्मनायोगोदुष्प्रापइतिमेमतिःवश्यात्मनातुयतताशक्योऽवाप्तुमुपायतः/अर्जुनउवाच/अयतिःश्रद्धयोपेतोयोगाच्चलितमानसःअप्राप्ययोगसंसिद्धिंकांगतिंकृष्णगच्छति/कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिवनश्यतिअप्रतिष्ठोमहाबाहोविमूढोब्रह्मणःपथि/एतन्मेसंशयंकृष्णछेत्तुमर्हस्यशेषतःत्वदन्यःसंशयस्यास्यछेत्तानह्युपपद्यते/श्रीभगवानुवाच/पार्थनैवेहनामुत्रविनाशस्तस्यविद्यतेनहिकल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिंतातगच्छति/प्राप्यपुण्यकृतांलोकानुषित्वाशाश्वतीःसमाःशुचीनांश्रीमतांगेहेयोगभ्रष्टोऽभिजायते/अथवायोगिनामेवकुलेभवतिधीमताम्एतद्धिदुर्लभतरंलोकेजन्मयदीदृशम्/तत्रतंबुद्धिसंयोगंलभतेपौर्वदेहिकम्यततेचततोभूयःसंसिद्धौकुरुनन्दन/पूर्वाभ्यासेनतेनैवह्रियतेह्यवशोऽपिसःजिज्ञासुरपियोगस्यशब्दब्रह्मातिवर्तते/प्रयत्नाद्यतमानस्तुयोगीसंशुद्धकिल्बिषःअनेकजन्मसंसिद्धस्ततोयातिपरांगतिम्/तपस्विभ्योऽधिकोयोगीज्ञानिभ्योऽपिमतोऽधिकःकर्मिभ्यश्चाधिकोयोगीतस्माद्योगीभवार्जुन/योगिनामपिसर्वेषांमद्गतेनान्तरात्मनाश्रद्धावान्भजतेयोमांसमेयुक्ततमोमतः/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेआत्मसंयमयोगोनामषष्ठोऽध्यायः/अथसप्तमोऽध्यायःज्ञानविज्ञानयोगः/श्रीभगवानुवाच/मय्यासक्तमनाःपार्थयोगंयुञ्जन्मदाश्रयःअसंशयंसमग्रंमांयथाज्ञास्यसितच्छृणु/ज्ञानंतेऽहंसविज्ञानमिदंवक्ष्याम्यशेषतःयज्ज्ञात्वानेहभूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते/मनुष्याणांसहस्रेषुकश्चिद्यततिसिद्धयेयततामपिसिद्धानांकश्चिन्मांवेत्तितत्त्वतः/भूमिरापोऽनलोवायुःखंमनोबुद्धिरेवचअहङ्कारइतीयंमेभिन्नाप्रकृतिरष्टधा/अपरेयमितस्त्वन्यांप्रकृतिंविद्धिमेपराम्जीवभूतांमहाबाहोययेदंधार्यतेजगत्/एतद्योनीनिभूतानिसर्वाणीत्युपधारयअहंकृत्स्नस्यजगतःप्रभवःप्रलयस्तथा/मत्तःपरतरंनान्यत्किञ्चिदस्तिधनञ्जयमयिसर्वमिदंप्रोतंसूत्रेमणिगणाइव/रसोऽहमप्सुकौन्तेयप्रभास्मिशशिसूर्ययोःप्रणवःसर्ववेदेषुशब्दःखेपौरुषंनृषु/पुण्योगन्धःपृथिव्यांचतेजश्चास्मिविभावसौजीवनंसर्वभूतेषुतपश्चास्मितपस्विषु/बीजंमांसर्वभूतानांविद्धिपार्थसनातनम्बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मितेजस्तेजस्विनामहम्/बलंबलवतांचाहंकामरागविवर्जितम्धर्माविरुद्धोभूतेषुकामोऽस्मिभरतर्षभ/येचैवसात्त्विकाभावाराजसास्तामसाश्चयेमत्तएवेतितान्विद्धिनत्वहंतेषुतेमयि/त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिःसर्वमिदंजगत्मोहितंनाभिजानातिमामेभ्यःपरमव्ययम्/दैवीह्येषागुणमयीमममायादुरत्ययामामेवयेप्रपद्यन्तेमायामेतांतरन्तिते/नमांदुष्कृतिनोमूढाःप्रपद्यन्तेनराधमाःमाययापहृतज्ञानाआसुरंभावमाश्रिताः/चतुर्विधाभजन्तेमांजनाःसुकृतिनोऽर्जुनआर्तोजिज्ञासुरर्थार्थीज्ञानीचभरतर्षभ/तेषांज्ञानीनित्ययुक्तएकभक्तिर्विशिष्यतेप्रियोहिज्ञानिनोऽत्यर्थमहंसचममप्रियः/उदाराःसर्वएवैतेज्ञानीत्वात्मैवमेमतम्आस्थितःसहियुक्तात्मामामेवानुत्तमांगतिम्/बहूनांजन्मनामन्तेज्ञानवान्मांप्रपद्यतेवासुदेवःसर्वमितिसमहात्मासुदुर्लभः/कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञा-नाःप्रपद्यन्तेऽन्यदेवताःतंतंनियममास्थायप्रकृत्यानियताःस्वया/योयोयांयांतनुंभक्तःश्रद्धयार्चितुमिच्छतितस्यतस्याचलांश्रद्धांतामेवविदधाम्यहम्/सतयाश्रद्धयायुक्तस्तस्याराधनमीहतेलभतेचततःकामान्मयैवविहितान्हितान्/अन्तवत्तुफलंतेषांतद्भवत्यल्पमेधसाम्देवान्देवयजोयान्तिमद्भक्तायान्तिमामपि/अव्यक्तंव्यक्तिमापन्नंमन्यन्तेमामबुद्धयःपरंभावमजानन्तोममाव्ययमनुत्तमम्/नाहंप्रकाशःसर्वस्ययोगमायासमावृतःमूढोऽयंनाभिजानातिलोकोमामजमव्ययम्/वेदाहंसमतीतानिवर्तमानानिचार्जुनभविष्याणिचभूतानिमांतुवेदनकश्चन/इच्छाद्वेषसमुत्थेनद्वन्द्वमोहेनभारतसर्वभूतानिस-म्मोहंसर्गेयान्तिपरन्तप/येषांत्वन्तगतंपापंजनानांपुण्यकर्मणाम्तेद्वन्द्वमोहनिर्मुक्ताभजन्तेमांदृढव्रताः/जरामरणमोक्षायमामाश्रित्ययतन्तियेतेब्रह्मतद्विदुःकृत्स्नमध्यात्मंकर्मचाखिलम्/साधिभूताधिदैवंमांसाधियज्ञंचयेविदुःप्रयाणकालेऽपिचमांतेविदुर्युक्तचेतसः/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेज्ञानविज्ञानयोगोनामसप्तमोऽध्यायः/अथअष्टमोऽ-ध्यायःअक्षरब्रह्मयोगः/अर्जुनउवाच/किंतद्ब्रह्मकिमध्यात्मंकिंकर्मपुरुषोत्तमअधिभूतंचकिंप्रोक्तमधिदैवंकिमुच्यते/अधियज्ञःकथंकोऽत्रदेहेऽस्मिन्मधुसूदनप्रयाणकालेचकथंज्ञेयोऽसिनियतात्मभिः/श्रीभगवानुवाच/अक्षरंब्रह्मपरमंस्वभावोऽध्यात्ममुच्यतेभूतभावोद्भवकरोविसर्गःकर्मसंज्ञितः/अधिभूतंक्षरोभावःपुरुषश्चाधिदैवतम्अधियज्ञोऽहमेवात्रदेहेदेहभृतांवर/अन्तकालेचमामेवस्मरन्मुक्त्वाकलेवरम्यःप्रयातिसमद्भावंयातिनास्त्यत्रसंशयः/यंयंवापिस्मरन्भावंत्यजत्यन्तेकलेवरम्तंतमेवैतिकौन्तेयसदातद्भावभावितः/तस्मात्सर्वेषुकालेषुमामनुस्मरयुध्यचमय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयः/अभ्यासयोगयुक्तेनचेतसानान्यगामिनापरमंपुरुषंदिव्यंयातिपार्थानुचिन्तयन्/कविंपुराणमनुशासितारमणोरणीयंसमनुस्मरेद्यःसर्वस्यधातारमचिन्त्यरूपमादित्यवर्णंतमसःपरस्तात्/प्रयाण-कालेमनसाऽचलेनभक्त्यायुक्तोयोगबलेनचैवभ्रुवोर्मध्येप्राणमावेश्यसम्यक्सतंपरंपुरुषमुपैतिदिव्यम्/यदक्षरंवेदविदोवदन्तिविशन्तियद्यतयोवीतरागाःयदिच्छन्तोब्रह्मचर्यंचरन्तितत्तेपदंसङ्ग्रहेणप्रवक्ष्ये/सर्वद्वाराणिसंयम्यमनोहृदिनिरुध्यचमूर्ध्न्याधायात्मनःप्राणमास्थितोयोगधारणाम्/ओमित्येकाक्षरंब्रह्मव्याहरन्मामनुस्मरन्यःप्रयातित्यजन्देहंसयातिपरमांगतिम्/अनन्यचेताःसततंयोमांस्मरतिनित्यशःतस्याहंसुलभःपार्थनित्ययुक्तस्ययोगिनः/मामुपेत्यपुनर्जन्मदुःखालयमशाश्वतम्नाप्नुवन्तिमहात्मानःसंसिद्धिंपरमांगताः/आब्रह्मभुवनाल्लोकाःपुनरावर्तिनोऽर्जुनमामुपेत्यतुकौन्तेयपुनर्जन्मनविद्यते/सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणोविदुःरात्रिंयुगसहस्रान्तांतेऽहोरात्रविदोजनाः/अव्यक्ताद्व्यक्तयःसर्वाःप्रभवन्त्यहरागमेरात्र्यागमेप्रलीयन्तेतत्रैवाव्यक्तसंज्ञके/भूतग्रामःसएवायंभूत्वाभूत्वाप्रलीयतेरात्र्यागमेऽवशःपार्थप्रभवत्यहरागमे/परस्तस्मात्तुभावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनःयःससर्वेषुभूतेषुनश्यत्सुनविनश्यति/अव्यक्तोऽक्षरइत्युक्तस्तमाहुःपरमांगतिम्यंप्राप्यननिवर्तन्तेतद्धामपरमंमम/पुरुषःसपरःपार्थभक्त्यालभ्यस्त्वनन्ययायस्यान्तःस्थानिभूतानियेनसर्वमिदंततम्/यत्रकालेत्वनावृत्तिमावृत्तिंचैवयोगिनःप्रयातायान्तितंकालंवक्ष्यामिभरतर्षभ/अग्निर्ज्योतिरहःशुक्लःषण्मासाउत्तरायणम्तत्रप्रयातागच्छन्तिब्रह्मब्रह्मविदोजनाः/धूमोरात्रिस्तथाकृष्णःषण्मासादक्षिणायनम्तत्रचान्द्रमसंज्योतिर्योगीप्राप्यनिवर्तते/शुक्लकृष्णेगतीह्येतेजगतःशाश्वतेमतेएकयायात्यनावृत्तिमन्ययावर्ततेपुनः/नैतेसृतीपार्थजानन्योगीमुह्यतिकश्चनतस्मात्सर्वेषुकालेषुयोगयुक्तोभवार्जुन/वेदेषुयज्ञेषुतपःसुचैवदानेषुयत्पुण्यफलंप्रदिष्टम्अत्येतितत्सर्वमिदंविदित्वायोगीपरंस्थानमुपैतिचाद्यम्/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेअक्षरब्रह्मयोगोनामाष्टमोऽध्यायः/अथनवमोऽध्यायःराजविद्याराजगुह्ययोगः/श्रीभगवानुवाच/इदंतुतेगुह्यतमंप्रवक्ष्याम्यनसूयवेज्ञानंविज्ञानसहितंयज्ज्ञात्वामोक्ष्यसेऽशुभात्/राजविद्याराजगुह्यंपवित्रमिदमुत्तमम्प्रत्यक्षावगमंधर्म्यंसुसुखंकर्तुमव्ययम्/अश्रद्दधानाःपुरुषाधर्मस्यास्यपरन्तपअप्राप्यमांनिवर्तन्तेमृत्युसंसारवर्त्मनि/मयाततमिदंसर्वंजगदव्यक्तमूर्तिनामत्स्थानिसर्वभूतानिनचाहंतेष्ववस्थितः/नचमत्स्थानिभूतानिपश्यमेयोगमैश्वरम्भूतभृन्नचभूतस्थोममात्माभूतभावनः/यथाकाशस्थितोनित्यंवायुःसर्वत्रगोमहान्तथासर्वाणिभूतानिमत्स्थानीत्युपधारय/सर्वभूतानिकौन्तेयप्रकृतिंयान्तिमामिकाम्कल्पक्षयेपुनस्तानिकल्पादौविसृजाम्यहम्/प्रकृतिंस्वामवष्टभ्यविसृजामिपुनःपुनःभूतग्राममिमंकृत्स्नमवशंप्रकृतेर्वशात्/नचमांतानिकर्माणिनिबध्नन्तिधनञ्जयउदासीनवदासीनमसक्तंतेषुकर्मसु/मयाध्यक्षेणप्रकृतिःसूयतेसचराचरम्हेतुनानेनकौन्तेयजगद्विपरिवर्तते/अवजानन्तिमांमूढामानुषींतनुमाश्रितम्परंभावमजानन्तोममभूतमहेश्वरम्/मोघाशामोघकर्माणोमोघज्ञानाविचेतसःराक्षसीमासुरींचैवप्रकृतिंमोहिनींश्रिताः/महात्मानस्तुमांपार्थदैवींप्रकृतिमाश्रिताःभजन्त्यनन्यमनसोज्ञात्वाभूतादिमव्ययम्/सततंकीर्तयन्तोमांयतन्तश्चदृढव्रताःनमस्यन्तश्चमांभक्त्यानित्ययुक्ताउपासते/ज्ञानयज्ञेनचाप्यन्येयजन्तोमामुपासतेएकत्वेनपृथक्त्वेनबहुधाविश्वतोमुखम्/अहंक्रतुरहंयज्ञःस्वधाहमहमौषधम्मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहंहुतम्/पिताहमस्यजगतोमाताधातापितामहःवेद्यंपवित्रमोङ्कारऋक्सामयजुरेवच/गतिर्भर्ताप्रभुःसाक्षीनिवासःशरणंसुहृत्प्रभवःप्रलयःस्थानंनिधानंबीजमव्ययम्/तपाम्यहमहंवर्षंनिगृह्णाम्युत्सृजामिचअमृतंचैवमृत्युश्चसदसच्चाहमर्जुन/त्रैविद्यामांसोमपाःपूतपापायज्ञैरिष्ट्वास्वर्गतिंप्रार्थयन्तेतेपुण्यमासाद्यसुरेन्द्रलोकमश्नन्तिदिव्यान्दिविदेवभोगान्/तेतंभुक्त्वास्वर्गलोकंविशालंक्षीणेपुण्येमर्त्यलोकंविशन्तिएवंत्रयीधर्ममनुप्रपन्नागतागतंकामकामालभन्ते/अनन्याश्चिन्तयन्तोमांयेजनाःपर्युपासतेतेषांनित्याभियुक्तानांयोगक्षेमंवहाम्यहम्/येऽप्यन्यदेवताभक्तायजन्तेश्रद्धयान्विताःतेऽपिमामेवकौन्तेययजन्त्यविधिपूर्वकम्/अहंहिसर्वयज्ञानांभोक्ताचप्रभुरेवचनतुमामभिजानन्तितत्त्वेनातश्च्यवन्तिते/यान्तिदेवव्रतादेवान्पितॄन्यान्तिपितृव्रताःभूतानियान्तिभूतेज्यायान्तिमद्याजिनोऽपिमाम्/पत्रंपुष्पंफलंतोयंयोमेभक्त्याप्रयच्छतितदहंभक्त्युपहृतमश्नामिप्रयतात्मनः/यत्करोषियदश्नासियज्जुहोषिददासियत्यत्तपस्यसिकौन्तेयतत्कुरुष्वमदर्पणम्/शुभाशुभफलैरेवंमोक्ष्यसेकर्मबन्धनैःसंन्यासयोगयुक्तात्माविमुक्तोमामुपैष्यसि/समोऽहंसर्वभूतेषुनमेद्वेष्योऽस्तिनप्रियःयेभजन्तितुमांभक्त्यामयितेतेषुचाप्यहम्/अपिचेत्सुदुराचारोभजतेमामनन्यभाक्साधुरेवसमन्तव्यःसम्यग्व्यवसितोहिसः/क्षिप्रंभवतिधर्मात्माशश्वच्छान्तिंनिगच्छतिकौन्तेयप्रतिजानीहिनमेभक्तःप्रणश्यति/मांहिपार्थव्यपाश्रित्ययेऽपिस्युःपापयोनयःस्त्रियोवैश्यास्तथाशूद्रास्तेऽपियान्तिपरांगतिम्/किंपुनर्ब्राह्मणाःपुण्याभक्ताराजर्षयस्तथाअनित्यमसुखंलोकमिमंप्राप्यभजस्वमाम्/मन्मनाभवमद्भक्तोमद्याजीमांनमस्कुरुमामेवैष्यसियुक्त्वैवमात्मानंमत्परायणः/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रे-श्रीकृष्णार्जुनसंवादेराजविद्याराजगुह्ययोगोनामनवमोऽध्यायः/अथदशमोऽध्यायःविभूतियोगः/श्रीभगवानुवाच/भूयएवमहाबाहोश‍ृणुमेपरमंवचःयत्तेऽहंप्रीयमाणायवक्ष्यामिहितकाम्यया/नमेवि-दुःसुरगणाःप्रभवंनमहर्षयःअहमादिर्हिदेवानांमहर्षीणांचसर्वशः/योमामजमनादिंचवेत्तिलोकमहेश्वरम्असम्मूढःसमर्त्येषुसर्वपापैःप्रमुच्यते/बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहःक्षमासत्यंदमःशमःसुखंदुःखंभवोऽभावोभयंचाभयमेवच/अहिंसासमतातुष्टिस्तपोदानंयशोऽयशःभवन्तिभावाभूतानांमत्तएवपृथग्विधाः/महर्षयःसप्तपूर्वेचत्वारोमनवस्तथामद्भावामानसाजातायेषांलोकइमाःप्रजाः/एतांविभूतिंयोगंचममयोवेत्तितत्त्वतःसोऽविकम्पेनयोगेनयुज्यतेनात्रसंशयः/अहंसर्वस्यप्रभवोमत्तःसर्वंप्रवर्ततेइतिमत्वाभजन्तेमांबुधाभावसमन्विताः/मच्चित्तामद्गतप्राणाबोधयन्तःपरस्परम्कथयन्तश्चमांनित्यंतुष्य-न्तिचरमन्तिच/तेषांसततयुक्तानांभजतांप्रीतिपूर्वकम्ददामिबुद्धियोगंतंयेनमामुपयान्तिते/तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजंतमःनाशयाम्यात्मभावस्थोज्ञानदीपेनभास्वता/अर्जुनउवाच/परंब्रह्मपरंधामपवित्रंपरमंभवान्पुरुषंशाश्वतंदिव्यमादिदेवमजंविभुम्/आहुस्त्वामृषयःसर्वेदेवर्षिर्नारदस्तथाअसितोदेवलोव्यासःस्वयंचैवब्रवीषिमे/सर्वमेतदृतंमन्येयन्मांवदसिकेशवनहितेभगवन्व्यक्तिंविदुर्देवानदानवाः/स्वयमेवात्मनात्मानंवेत्थत्वंपुरुषोत्तमभूतभावनभूतेशदेवदेवजगत्पते/वक्तुमर्हस्यशेषेणदिव्याह्यात्मविभूतयःयाभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वंव्याप्यतिष्ठसि/कथंविद्यामहंयोगिंस्त्वांसदापरिचिन्तयन्केषुकेषुचभावेषुचिन्त्योऽसिभगवन्मया/विस्तरेणात्मनोयोगंविभूतिंचजनार्दनभूयःकथयतृप्तिर्हिश‍ृण्वतोनास्तिमेऽमृतम्/श्रीभगवानुवाच/हन्ततेकथयिष्यामिदिव्याह्यात्मविभूतयःप्राधान्यतःकुरुश्रेष्ठनास्त्यन्तोविस्तरस्यमे/अहमात्मागुडाकेशसर्वभूताशयस्थितःअहमादिश्चमध्यंचभूतानामन्तएवच/आदित्यानामहंविष्णुर्ज्योतिषांरविरंशुमान्मरीचिर्मरुतामस्मिनक्षत्राणामहंशशी/वेदानांसामवेदोऽस्मिदेवानामस्मिवासवःइन्द्रियाणांमनश्चास्मिभूतानामस्मिचेतना/रुद्राणांशङ्करश्चास्मिवित्तेशोयक्षरक्षसाम्वसूनांपावकश्चास्मिमेरुःशिखरिणामहम्/पुरोधसांचमुख्यंमांविद्धिपार्थबृहस्पतिम्सेनानीनामहंस्कन्दःसरसामस्मिसागरः/महर्षीणांभृगुरहंगिरामस्म्येकमक्षरम्यज्ञानांजपयज्ञोऽस्मिस्थावराणांहिमालयः/अश्वत्थःसर्ववृक्षाणांदेवर्षीणांचनारदःगन्धर्वाणांचित्ररथःसिद्धानांकपिलोमु-निः/उच्चैःश्रवसमश्वानांविद्धिमाममृतोद्भवम्ऐरावतंगजेन्द्राणांनराणांचनराधिपम्/आयुधानामहंवज्रंधेनूनामस्मिकामधुक्प्रजनश्चास्मिकन्दर्पःसर्पाणामस्मिवासुकिः/अनन्तश्चास्मिनागानांवरुणोयादसामहम्पितॄणामर्यमाचास्मियमःसंयमतामहम्/प्रह्लादश्चास्मिदैत्यानांकालःकलयतामहम्मृगाणांचमृगेन्द्रोऽहंवैनतेयश्चपक्षिणाम्/पवनःपवतामस्मिरामःशस्त्रभृतामहम्झषाणांमकरश्चास्मिस्रोतसामस्मिजाह्नवी/सर्गाणामादिरन्तश्चमध्यंचैवाहमर्जुनअध्यात्मविद्याविद्यानांवादःप्रवदतामहम्/अक्षराणामकारोऽस्मिद्वन्द्वःसामासिकस्यचअहमेवाक्षयःकालोधाताहंविश्वतोमुखः/मृत्युःसर्वहरश्चाहमुद्भवश्चभविष्यताम्कीर्तिःश्रीर्वाक्चनारीणांस्मृतिर्मेधाधृतिःक्षमा/बृहत्सामतथासाम्नांगायत्रीछन्दसामहम्मासानांमार्गशीर्षोऽहमृतूनांकुसुमाकरः/द्यूतंछलयतामस्मितेजस्तेजस्विनामहम्जयोऽस्मिव्यवसायोऽस्मिसत्त्वंसत्त्ववतामहम्/वृष्णीनांवासुदेवोऽस्मिपाण्डवानांधनञ्जयःमुनीनामप्यहंव्यासःकवीनामुशनाकविः/दण्डोदमयतामस्मिनीतिरस्मिजिगीषताम्मौनंचैवास्मिगुह्यानांज्ञानंज्ञानवतामहम्/यच्चापिसर्वभूतानांबीजंतदहमर्जुननतदस्तिविनायत्स्यान्मयाभूतंचराचरम्/नान्तोऽस्तिममदिव्यानांविभूतीनांपरन्तपएषतूद्देशतःप्रोक्तोविभूतेर्विस्तरोमया/यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वंश्रीमदूर्जितमेववातत्तदेवावगच्छत्वंममतेजोंऽशसम्भवम्/अथवाबहुनैतेनकिंज्ञातेनतवार्जुनविष्टभ्याहमिदंकृत्स्नमेकांशेनस्थितोजगत्/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादे-विभूतियोगोनामदशमोऽध्यायः/अथैकादशोऽध्यायःविश्वरूपदर्शनयोगः/अर्जुनउवाच/मदनुग्रहायपरमंगुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्यत्त्वयोक्तंवचस्तेनमोहोऽयंविगतोमम/भवाप्ययौहिभूतानांश्रुतौविस्तरशोमयात्वत्तःकमलपत्राक्षमाहात्म्यमपिचाव्ययम्/एवमेतद्यथात्थत्वमात्मानंपरमेश्वरद्रष्टुमिच्छामितेरूपमैश्वरंपुरुषोत्तम/मन्यसेयदितच्छक्यंमयाद्रष्टुमितिप्रभोयोगेश्वरततोमेत्वंदर्शयात्मानमव्ययम्/श्रीभगवानुवाच/पश्यमेपार्थरूपाणिशतशोऽथसहस्रशःनानाविधानिदिव्यानिनानावर्णाकृतीनिच/पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौमरुतस्तथाबहून्यदृष्टपूर्वाणिपश्याश्चर्याणिभारत/इहैकस्थंजगत्कृत्स्नंपश्याद्यसचराचरम्ममदेहेगुडाकेशयच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि/नतुमांशक्यसेद्रष्टुमनेनैवस्वचक्षुषादिव्यंददामितेचक्षुःपश्यमेयोगमैश्वरम्/सञ्जयउवाच/एवमुक्त्वाततोराजन्महायोगेश्वरोहरिःदर्शयामासपार्थायपरमंरूपमैश्वरम्/अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्अनेकदिव्याभरणंदिव्यानेकोद्यतायुधम्/दिव्यमाल्याम्बरधरंदिव्यगन्धानुलेपनम्सर्वाश्चर्यमयंदेवमनन्तंविश्वतोमुखम्/दिविसूर्यसहस्रस्यभवेद्युगपदुत्थितायदिभाःसदृशीसास्याद्भासस्तस्यमहात्मनः/तत्रैकस्थंजगत्कृत्स्नंप्रविभक्तमनेकधाअपश्यद्देवदेवस्यशरीरेपाण्डवस्तदा/ततःसविस्मयाविष्टोहृष्टरोमाधनञ्जयःप्रणम्यशिरसादेवंकृताञ्जलिरभाषत/अर्जुनउवाच/पश्यामिदेवांस्तवदेवदेहेसर्वांस्तथाभूतविशेषसङ्घान्ब्रह्माणमीशंकमलासनस्थमृषींश्चसर्वानुरगांश्चदिव्यान्/अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रंपश्यामित्वांसर्वतोऽनन्तरूपम्नान्तंनमध्यंनपुनस्तवादिंपश्यामिविश्वेश्वरविश्वरूप/किरीटिनंगदिनंचक्रिणंचतेजोराशिंसर्वतोदीप्तिमन्तम्पश्यामित्वांदुर्निरीक्ष्यंसमन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्/त्वमक्षरंपरमंवेदितव्यंत्वमस्यविश्वस्यपरंनिधानम्त्वमव्ययःशाश्वतधर्मगोप्तासनातनस्त्वंपुरुषोमतोमे/अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुंशशिसूर्यनेत्रम्पश्यामित्वांदीप्तहुताशवक्त्रंस्वतेजसाविश्वमिदंतपन्तम्/द्यावापृथिव्योरिदमन्तरंहिव्याप्तंत्वयैकेनदिशश्चसर्वाःदृष्ट्वाद्भुतंरूपमुग्रंतवेदंलोकत्रयंप्रव्यथितंमहात्मन्/अमीहित्वांसुरसङ्घाविशन्तिकेचिद्भीताःप्राञ्जलयोगृणन्तिस्वस्तीत्युक्त्वामहर्षिसिद्धसङ्घाःस्तुवन्तित्वांस्तुतिभिःपुष्कलाभिः/रुद्रादित्यावसवोयेचसाध्याविश्वेऽश्विनौमरुतश्चोष्मपाश्चगन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घावीक्षन्तेत्वांविस्मिताश्चैवसर्वे/रूपंमहत्तेबहुवक्त्रनेत्रंमहाबाहोबहुबाहूरुपादम्बहूदरंबहुदंष्ट्राकरालंदृष्ट्वालोकाःप्रव्यथितास्तथाहम्/नभःस्पृशंदीप्तमनेकवर्णंव्यात्ताननंदीप्तविशालनेत्रम्दृष्ट्वाहित्वांप्रव्यथितान्तरात्माधृतिंनविन्दामिशमंचविष्णो/दंष्ट्राकरालानिचतेमुखानिदृष्ट्वैवकालानलसन्निभानिदिशोनजानेनलभेचशर्मप्रसीददेवेशजगन्निवास/अमीचत्वांधृतराष्ट्रस्यपुत्राःसर्वेसहैवावनिपालसङ्घैःभीष्मोद्रोणःसूतपुत्रस्तथासौसहास्मदीयैरपियोधमुख्यैः/वक्त्राणितेत्वरमाणाविशन्तिदंष्ट्राकरालानिभयानकानिकेचिद्विलग्नादशनान्तरेषुसन्दृश्यन्तेचूर्णितैरुत्तमाङ्गैः/यथानदीनांबहवोऽम्बुवेगाःसमुद्रमेवाभिमुखाद्रवन्तितथातवामीनरलोकवीराविशन्तिवक्त्राण्यभिविज्वलन्ति/यथाप्रदीप्तंज्वलनंपतङ्गाविशन्तिनाशायसमृद्धवेगाःतथैवनाशायविशन्तिलोकास्तवापिवक्त्राणिसमृद्धवेगाः/लेलिह्यसेग्रसमानःसमन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिःतेजोभिरापूर्यजगत्समग्रंभासस्तवोग्राःप्रतपन्तिविष्णो/आख्याहिमेकोभवानुग्ररूपोनमोऽस्तुतेदेववरप्रसीदविज्ञातुमिच्छामिभवन्तमाद्यंनहिप्रजानामितवप्रवृत्तिम्/श्रीभगवानुवाच/कालोऽस्मिलोकक्षयकृत्प्रवृद्धोलोकान्समाहर्तुमिहप्रवृत्तःऋतेऽपित्वांनभविष्यन्तिसर्वेयेऽवस्थिताःप्रत्यनीकेषुयोधाः/तस्मात्त्वमुत्तिष्ठयशोलभस्वजित्वाशत्रून्भुङ्क्ष्वराज्यंसमृद्धम्मयैवैतेनिहताःपूर्वमेवनिमित्तमात्रंभवसव्यसाचिन्/द्रोणंचभीष्मंचजयद्रथंचकर्णंतथान्यानपियोधवीरान्मयाहतांस्त्वंजहिमाव्यथिष्ठायुध्यस्वजेतासिरणेसपत्नान्/सञ्जयउवाच/एतच्छ्रुत्वावचनंकेशवस्यकृताञ्जलिर्वेपमानःकिरीटीनमस्कृत्वाभूयएवाहकृष्णंसगद्गदंभीतभीतःप्रणम्य/अर्जुनउवाच/स्थानेहृषीकेशतवप्रकीर्त्याजगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यतेचरक्षांसिभीतानिदिशोद्रवन्तिसर्वेनमस्यन्तिचसिद्धसङ्घाः/कस्माच्चतेननमेरन्महात्मन्गरीयसेब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रेअनन्तदेवेशजगन्निवासत्वमक्षरंसदसत्तत्परंयत्/त्वमादिदेवःपुरुषःपुराणस्त्वमस्यविश्वस्यपरंनिधानम्वेत्तासिवेद्यंचपरंचधामत्वयाततंविश्वमनन्तरूप/वायुर्यमोऽग्निर्वरुणःशशाङ्कःप्रजापतिस्त्वंप्रपितामहश्चनमोनमस्तेऽस्तुसहस्रकृत्वःपुनश्चभूयोऽपिनमोनमस्ते/नमःपुरस्तादथपृष्ठतस्तेनमोऽस्तुतेसर्वतएवसर्वअनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वंसर्वंसमाप्नोषिततोऽसिसर्वः/सखेतिमत्वाप्रसभंयदुक्तंहेकृष्णहेयादवहेसखेतिअजानतामहिमानंतवेदंमयाप्रमादात्प्रणयेनवापि/यच्चावहासार्थमसत्कृ-तोऽसिविहारशय्यासनभोजनेषुएकोऽथवाप्यच्युततत्समक्षंतत्क्षामयेत्वामहमप्रमेयम्/पितासिलोकस्यचराचरस्यत्वमस्यपूज्यश्चगुरुर्गरीयान्नत्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकःकुतोऽन्योलोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव/तस्मात्प्रणम्यप्रणिधायकायंप्रसादयेत्वामहमीशमीड्यम्पितेवपुत्रस्यसखेवसख्युःप्रियःप्रियायार्हसिदेवसोढुम्/अदृष्टपूर्वंहृषितोऽस्मिदृष्ट्वाभयेनचप्रव्यथितंमनोमेतदेवमेदर्शयदेवरूपंप्रसीददेवेशजगन्निवास/किरीटिनंगदिनंचक्रहस्तंइच्छामित्वांद्रष्टुमहंतथैवतेनैवरूपेणचतुर्भुजेनसहस्रबाहोभवविश्वमूर्ते/श्रीभगवानुवाच/मयाप्रसन्नेनतवार्जुनेदंरूपंपरंदर्शितमात्मयोगात्तेजोमयंविश्वमनन्तमाद्यंयन्मेत्वदन्येननदृष्टपूर्वम्/नवेदयज्ञाध्ययनैर्नदानैर्नचक्रियाभिर्नतपोभिरुग्रैःएवंरूपःशक्यअहंनृलोकेद्रष्टुंत्वदन्येनकुरुप्रवीर/मातेव्यथामाचविमूढभावोदृष्ट्वारूपंघोरमीदृङ्ममेदम्व्यपेतभीःप्रीतमनाःपुनस्त्वंतदेवमेरूपमिदंप्रपश्य/सञ्जयउवाच/इत्यर्जुनंवासुदेवस्तथोक्त्वास्वकंरूपंदर्शयामासभूयःआश्वासयामासचभीतमेनंभूत्वापुनःसौम्यवपुर्महात्मा/अर्जुनउवाच/दृष्ट्वेदंमानुषंरूपंतवसौम्यंजनार्दनइदा-नीमस्मिसंवृत्तःसचेताःप्रकृतिंगतः/श्रीभगवानुवाच/सुदुर्दर्शमिदंरूपंदृष्टवानसियन्ममदेवाअप्यस्यरूपस्यनित्यंदर्शनकाङ्क्षिणः/नाहंवेदैर्नतपसानदानेननचेज्ययाशक्यएवंविधोद्रष्टुंदृष्टवानसिमांयथा/भक्त्यात्वनन्ययाशक्यअहमेवंविधोऽर्जुनज्ञातुंद्रष्टुंचतत्त्वेनप्रवेष्टुंचपरन्तप/मत्कर्मकृन्मत्परमोमद्भक्तःसङ्गवर्जितःनिर्वैरःसर्वभूतेषुयःसमामेतिपाण्डव/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेविश्वरूपदर्शनयोगोनामैकादशोऽध्यायः/अथद्वादशोऽध्यायःभक्तियोगः/अर्जुनउवाच/एवंसततयुक्तायेभक्तास्त्वांपर्युपासतेयेचाप्यक्षरमव्यक्तंतेषांकेयोगवित्तमाः/श्रीभगवानुवाच/मय्यावेश्यमनोयेमांनित्ययुक्ताउपासतेश्रद्धयापरयोपेताःतेमेयुक्ततमामताः/येत्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तंपर्युपासतेसर्वत्रगमचिन्त्यञ्चकूटस्थमचलन्ध्रुवम्/सन्नियम्येन्द्रियग्रामंसर्वत्रसमबुद्धयःतेप्राप्नुवन्तिमामेवसर्वभूतहितेरताः/क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम्अव्यक्ताहिगतिर्दुःखंदेहवद्भिरवाप्यते/येतुसर्वाणिकर्माणिमयिसंन्यस्यमत्पराःअनन्येनैवयोगेनमांध्यायन्तउपासते/तेषामहंसमुद्धर्तामृत्युसंसारसागरात्भवामिनचिरात्पार्थमय्यावेशितचेतसाम्/मय्येवमनआधत्स्वमयिबुद्धिंनिवेशयनिवसिष्यसिमय्येवअतऊर्ध्वंनसंशयः/अथचित्तंसमाधातुंनशक्नोषिमयिस्थिरम्अभ्यासयोगेनततोमामिच्छाप्तुंधनञ्जय/अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसिमत्कर्मपरमोभवमदर्थमपिकर्माणिकुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि/अथैतदप्यशक्तोऽसिकर्तुंमद्योगमाश्रितःसर्वकर्मफलत्यागंततःकुरुयतात्म-वान्/श्रेयोहिज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानंविशिष्यतेध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्/अद्वेष्टासर्वभूतानांमैत्रःकरुणएवचनिर्ममोनिरहङ्कारःसमदुःखसुखःक्षमी/सन्तुष्टःसततंयोगीयतात्मादृढनिश्चयःमय्यर्पितमनोबुद्धिर्योमद्भक्तःसमेप्रियः/यस्मान्नोद्विजतेलोकोलोकान्नोद्विजतेचयःहर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तोयःसचमेप्रियः/अनपेक्षःशुचिर्दक्षउदासीनोगतव्यथःसर्वारम्भपरित्यागीयोमद्भक्तःसमेप्रियः/योनहृष्यतिनद्वेष्टिनशोचतिनकाङ्क्षतिशुभाशुभपरित्यागीभक्तिमान्यःसमेप्रियः/समःशत्रौचमित्रेचतथामानापमानयोःशीतोष्णसुखदुःखेषुसमःसङ्गविवर्जितः/तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनीसन्तुष्टोयेनकेनचित्अनिकेतःस्थिरमतिर्भक्तिमान्मेप्रियोनरः/येतुधर्म्यामृतमिदंयथोक्तंपर्युपासतेश्रद्दधानामत्परमाभक्तास्तेऽतीवमेप्रियाः/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेभक्तियोगोनामद्वादशोऽध्यायः/अथत्रयोदशोऽध्यायःक्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः/अर्जुनउवाच/प्रकृतिंपुरुषंचैवक्षेत्रंक्षेत्रज्ञमेवचएतद्वेदितुमिच्छामिज्ञानंज्ञेयंचकेशव/श्रीभगवानुवाच/इदंशरीरंकौन्तेयक्षेत्रमित्यभिधीयतेएतद्योवेत्तितंप्राहुःक्षेत्रज्ञइतितद्विदः/क्षेत्रज्ञंचापिमांविद्धिसर्वक्षेत्रेषुभारतक्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानंयत्तज्ज्ञानंमतंमम/तत्क्षेत्रंयच्चयादृक्चयद्विकारियतश्चयत्सचयोयत्प्रभावश्चतत्समासेनमेश‍ृणु/ऋषिभिर्बहुधागीतंछन्दोभिर्विविधैःपृथक्ब्रह्मसूत्रपदैश्चैवहेतुमद्भिर्विनिश्चितैः/महाभूतान्यहङ्कारोबुद्धिरव्यक्तमेवचइन्द्रियाणिदशैकंचपञ्चचेन्द्रियगोचराः/इच्छाद्वेषःसुखंदुःखंसङ्घातश्चेत-नाधृतिःएतत्क्षेत्रंसमासेनसविकारमुदाहृतम्/अमानित्वमदम्भित्वमहिंसाक्षान्तिरार्जवम्आचार्योपासनंशौचंस्थैर्यमात्मविनिग्रहः/इन्द्रियार्थेषुवैराग्यमनहङ्कारएवचजन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्/असक्तिरनभिष्वङ्गःपुत्रदारगृहादिषुनित्यंचसमचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु/मयिचानन्ययोगेनभक्तिरव्यभिचारिणीविविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि/अध्यात्मज्ञाननित्यत्वंतत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्एतज्ज्ञानमितिप्रोक्तमज्ञानंयदतोऽन्यथा/ज्ञेयंयत्तत्प्रवक्ष्यामियज्ज्ञात्वामृतमश्नुतेअनादिमत्परंब्रह्मनसत्तन्नासदुच्यते/सर्वतःपाणिपादंतत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्सर्वतःश्रुतिमल्लोकेसर्वमावृत्यतिष्ठति/सर्वेन्द्रियगुणाभासंसर्वेन्द्रियविवर्जितम्असक्तंसर्वभृच्चैवनिर्गुणंगुणभोक्तृच/बहिरन्तश्चभूतानामचरंचरमेवचसूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयंदूरस्थंचान्तिकेचतत्/अविभक्तंचभूतेषुविभक्तमिवचस्थितम्भूतभर्तृचतज्ज्ञेयंग्रसिष्णुप्रभविष्णुच/ज्योतिषामपितज्ज्योतिस्तमसःपरमुच्यतेज्ञानंज्ञेयंज्ञानगम्यंहृदिसर्वस्यविष्ठितम्/इतिक्षेत्रंतथाज्ञानंज्ञेयंचोक्तंसमासतःमद्भक्तएतद्विज्ञायमद्भावायोपपद्यते/प्रकृतिंपुरुषंचैवविद्ध्यनादीउभावपिविकारांश्चगुणांश्चैवविद्धिप्रकृतिसम्भवान्/कार्यकारणकर्तृत्वेहेतुःप्रकृतिरुच्यतेपुरुषःसुखदुःखानांभोक्तृत्वेहेतुरुच्यते/पुरुषःप्रकृतिस्थोहिभुङ्क्तेप्रकृतिजान्गुणान्कारणंगुणसङ्गोऽस्यसदस-द्योनिजन्मसु/उपद्रष्टानुमन्ताचभर्ताभोक्तामहेश्वरःपरमात्मेतिचाप्युक्तोदेहेऽस्मिन्पुरुषःपरः/यएवंवेत्तिपुरुषंप्रकृतिंचगुणैःसहसर्वथावर्तमानोऽपिनसभूयोऽभिजायते/ध्यानेनात्मनिपश्यन्तिकेचिदात्मानमात्मनाअन्येसाङ्ख्येनयोगेनकर्मयोगेनचापरे/अन्येत्वेवमजानन्तःश्रुत्वान्येभ्यउपासतेतेऽपिचातितरन्त्येवमृत्युंश्रुतिपरायणाः/यावत्सञ्जायतेकिञ्चित्सत्त्वंस्थावरजङ्गमम्क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धिभरतर्षभ/समंसर्वेषुभूतेषुतिष्ठन्तंपरमेश्वरम्विनश्यत्स्वविनश्यन्तंयःपश्यतिसपश्यति/समंपश्यन्हिसर्वत्रसमवस्थितमीश्वरम्नहिनस्त्यात्मनात्मानंततोयातिपरांगतिम्/प्रकृत्यैवचकर्माणिक्रियमाणानिसर्वशःयःपश्यतितथात्मानमकर्तारंसपश्यति/यदाभूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यतिततएवचविस्तारंब्रह्मसम्पद्यतेतदा/अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययःशरीरस्थोऽपिकौन्तेयनकरोतिनलिप्यते/यथासर्वगतंसौक्ष्म्यादाकाशंनोपलिप्यतेसर्वत्रावस्थितोदेहेतथात्मानोपलिप्यते/यथाप्रकाशयत्येकःकृत्स्नंलोकमिमंरविःक्षेत्रंक्षेत्रीतथाकृत्स्नंप्रकाशयतिभारत/क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरंज्ञानचक्षुषाभूतप्रकृतिमोक्षंचयेविदुर्यान्तितेपरम्/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेक्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगोनामत्रयोदशोऽध्यायः/अथचतुर्दशोऽध्यायःगुणत्रयविभागयोगः/श्रीभगवानुवाच/परंभूयःप्रवक्ष्यामिज्ञानानांज्ञानमुत्तमम्यज्ज्ञात्वामुनयःसर्वेपरांसिद्धिमितोगताः/इदंज्ञानमुपाश्रित्यममसाधर्म्यमागताःसर्गेऽपिनोपजायन्तेप्रलयेनव्यथन्तिच/ममयोनिर्महद्ब्रह्मतस्मिन्गर्भंदधाम्यहम्सम्भवःसर्वभूतानांततोभवतिभारत/सर्वयोनिषुकौन्तेयमूर्तयःसम्भवन्तियाःतासांब्रह्ममहद्योनिरहंबीजप्रदःपिता/सत्त्वंरजस्तमइतिगुणाःप्रकृतिसम्भवाःनिबध्नन्तिमहाबाहोदेहेदेहिनमव्ययम्/तत्रसत्त्वंनिर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम्सुखसङ्गेनबध्नातिज्ञानसङ्गेनचानघ/रजोरागात्मकंविद्धितृष्णासङ्गसमुद्भवम्तन्निबध्नातिकौन्तेयकर्मसङ्गेनदेहिनम्/तमस्त्वज्ञानजंविद्धिमोहनंसर्वदेहिनाम्प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नातिभारत/सत्त्वंसुखेसञ्जयतिरजःकर्मणिभारतज्ञानमावृत्यतुतमःप्रमादेसञ्जयत्युत/रजस्तमश्चाभिभूयसत्त्वंभवतिभारतरजःसत्त्वंतमश्चैवतमःसत्त्वंरजस्तथा/सर्वद्वारेषुदेहेऽस्मिन्प्रकाशउपजायतेज्ञानंयदातदाविद्याद्विवृद्धंसत्त्वमित्युत/लोभःप्रवृत्तिरारम्भःकर्मणामशमःस्पृहारजस्येतानिजायन्तेविवृद्धेभरतर्षभ/अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्चप्रमादोमोहएवचतमस्येतानिजायन्तेविवृद्धेकुरुनन्दन/यदासत्त्वेप्रवृद्धेतुप्रलयंयातिदेहभृत्तदोत्तमविदांलोकानमलान्प्रतिपद्यते/रजसिप्रलयंगत्वाकर्मसङ्गिषुजायतेतथाप्रलीनस्तमसिमूढयोनिषुजायते/कर्मणःसुकृतस्याहुःसात्त्विकंनिर्मलंफलम्रजसस्तुफलंदुःखमज्ञानंतमसःफलम्/सत्त्वात्सञ्जायतेज्ञानंरजसोलोभएवचप्रमादमोहौतमसोभवतोऽज्ञानमेवच/ऊर्ध्वंगच्छन्तिसत्त्वस्थामध्येतिष्ठन्तिराजसाःजघन्यगुणवृत्तिस्थाअ-धोगच्छन्तितामसाः/नान्यंगुणेभ्यःकर्तारंयदाद्रष्टानुपश्यतिगुणेभ्यश्चपरंवेत्तिमद्भावंसोऽधिगच्छति/गुणानेतानतीत्यत्रीन्देहीदेहसमुद्भवान्जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते/अर्जुनउवाच/कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतोभवतिप्रभोकिमाचारःकथंचैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते/श्रीभगवानुवाच/प्रकाशंचप्रवृत्तिंचमोहमेवचपाण्डवनद्वेष्टिसम्प्रवृत्तानिननिवृत्तानिकाङ्क्षति/उदासीनवदासीनोगुणैर्योनविचाल्यतेगुणावर्तन्तइत्येवंयोऽवतिष्ठतिनेङ्गते/समदुःखसुखःस्वस्थःसमलोष्टाश्मकाञ्चनःतुल्यप्रियाप्रियोधीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः/मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्योमित्रारिपक्षयोःसर्वारम्भपरित्यागीगुणातीतःसउच्यते/मांचयोऽव्यभिचारेणभक्तियोगेनसेवतेसगुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्मभूयायकल्पते/ब्रह्मणोहिप्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्यचशाश्वतस्यचधर्मस्यसुखस्यैकान्तिकस्यच/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेगुणत्रयविभागयोगोनामचतुर्दशोऽध्यायः/अथपञ्चदशोऽध्यायःपुरुषोत्तमयोगः/श्रीभगवानुवाच/ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थंप्राहुरव्ययम्छन्दांसियस्यपर्णानियस्तंवेदसवेदवित्/अधश्चोर्ध्वंप्रसृतास्तस्यशाखागुणप्रवृद्धाविषयप्रवालाःअधश्चमूलान्यनुसन्ततानिकर्मानुबन्धीनिमनुष्यलोके/नरूपमस्येहतथोपलभ्यतेनान्तोनचादिर्नचसम्प्रतिष्ठाअश्वत्थमेनंसुविरूढमूलंअसङ्गशस्त्रेणदृढेनछित्त्वा/ततःपदंतत्परिमार्गितव्यंयस्मिन्गताननिवर्तन्तिभूयःतमेवचाद्यंपुरुषंप्रपद्येयतःप्रवृत्तिःप्रसृतापुराणी/निर्मानमोहाजितसङ्गदोषाअध्यात्म-नित्याविनिवृत्तकामाःद्वन्द्वैर्विमुक्ताःसुखदुःखसंज्ञैर्गच्छन्त्यमूढाःपदमव्ययंतत्/नतद्भासयतेसूर्योनशशाङ्कोनपावकःयद्गत्वाननिवर्तन्तेतद्धामपरमंमम/ममैवांशोजीवलोकेजीवभूतःसनातनःमनःषष्ठानीन्द्रियाणिप्रकृतिस्थानिकर्षति/शरीरंयदवाप्नोतियच्चाप्युत्क्रामतीश्वरःगृहीत्वैतानिसंयातिवायुर्गन्धानिवाशयात्/श्रोत्रंचक्षुःस्पर्शनंचरसनंघ्राणमेवचअधिष्ठायमनश्चायंविषयानुपसेवते/उत्क्रामन्तं-स्थितंवापिभुञ्जानंवागुणान्वितम्विमूढानानुपश्यन्तिपश्यन्तिज्ञानचक्षुषः/यतन्तोयोगिनश्चैनंपश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्यतन्तोऽप्यकृतात्मानोनैनंपश्यन्त्यचेतसः/यदादित्यगतंतेजोजगद्भासयतेऽखिलम्यच्चन्द्रमसियच्चाग्नौतत्तेजोविद्धिमामकम्/गामाविश्यचभूतानिधारयाम्यहमोजसापुष्णामिचौषधीःसर्वाःसोमोभूत्वारसात्मकः/अहंवैश्वानरोभूत्वाप्राणिनांदेहमाश्रितःप्राणापानसमायुक्तःपचाम्यन्नंचतुर्विधम्/सर्वस्यचाहंहृदिसन्निविष्टोमत्तःस्मृतिर्ज्ञानमपोहनञ्चवेदैश्चसर्वैरहमेववेद्योवेदान्तकृद्वेदविदेवचाहम्/द्वाविमौपुरुषौलोकेक्षरश्चाक्षरएवचक्षरःसर्वाणिभूतानिकूटस्थोऽक्षरउच्यते/उत्तमःपुरुषस्त्वन्यःपरमात्मेत्युदाहृतःयोलोकत्रयमाविश्यबिभर्त्यव्ययईश्वरः/यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपिचोत्तमःअतोऽस्मिलोकेवेदेचप्रथितःपुरुषोत्तमः/योमामेवमसम्मूढोजानातिपुरुषोत्तमम्ससर्वविद्भजतिमांसर्वभावेनभारत/इतिगुह्यतमंशास्त्रमिदमुक्तंमयानघएतद्बुद्ध्वाबुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्चभारत/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेपुरुषोत्तमयोगोनामपञ्चदशोऽध्यायः/अथषोडशोऽध्यायःदैवासुरसम्पद्विभागयोगः/श्रीभगवानुवाच/अभयंसत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिःदानंदमश्चयज्ञश्चस्वाध्यायस्तपआर्जवम्/अहिंसासत्यमक्रोधस्त्यागःशान्तिरपैशुनम्दयाभूतेष्वलोलुप्त्वंमार्दवंह्रीरचापलम्/तेजःक्षमाधृतिःशौचमद्रोहोनातिमानिताभवन्तिसम्पदंदैवीमभिजातस्यभारत/दम्भोदर्पोऽभिमानश्चक्रोधःपारुष्यमेवचअज्ञानंचाभिजातस्यपार्थसम्पदमासुरीम्/दैवीसम्पद्विमोक्षायनिबन्धायासुरीमतामाशुचःसम्पदंदैवीमभिजातोऽसिपाण्डव/द्वौभूतसर्गौलोकेऽस्मिन्दैवआसुरएवचदैवोविस्तरशःप्रोक्तआसुरंपार्थमेश‍ृणु/प्रवृत्तिंचनिवृत्तिंचजनानविदुरासुराःनशौचंनापिचाचारोनसत्यंतेषुविद्यते/असत्यमप्रतिष्ठंतेजगदाहुरनीश्वरम्अपरस्परसम्भूतंकिमन्यत्कामहैतुकम्/एतांदृष्टिमवष्टभ्यनष्टात्मानोऽल्पबुद्धयःप्रभवन्त्युग्रकर्माणःक्षयायजगतोऽहिताः/काममाश्रित्यदुष्पूरंदम्भमानमदान्विताःमोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः/चिन्तामपरिमेयांचप्रलयान्तामुपाश्रिताःकामोपभोगपरमाएतावदितिनिश्चिताः/आशापाशशतैर्बद्धाःकामक्रोधपरायणाःईहन्तेकामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान्/इदमद्यमयालब्धमिमंप्राप्स्येमनोरथम्इदमस्तीदमपिमेभविष्यतिपुनर्धनम्/असौमयाहतःशत्रुर्हनिष्येचापरानपिईश्वरोऽहमहंभोगीसिद्धोऽहंबलवान्सुखी/आढ्योऽभिजनवानस्मिकोऽन्योऽस्तिसदृशोमयायक्ष्येदास्यामिमोदिष्यइत्यज्ञानविमोहिताः/अनेकचित्तविभ्रान्तामोहजालसमावृताःप्रसक्ताःकामभोगेषुपतन्तिनरकेऽशुचौ/आत्मसम्भाविताःस्तब्धाधनमानमदान्विताःयजन्तेनामयज्ञैस्तेदम्भेनाविधिपूर्वकम्/अहङ्कारंबलंदर्पंकामंक्रोधंचसंश्रिताःमामात्मपरदेहेषुप्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः/तानहंद्विषतःक्रूरान्संसारेषुनराधमान्क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेवयोनिषु/आसुरींयोनिमापन्नामूढाजन्मनिजन्मनिमामप्राप्यैवकौन्तेयततोयान्त्यधमांगतिम्/त्रिविधंनरकस्येदंद्वारंनाशनमात्मनःकामःक्रोधस्तथालोभस्तस्मादेतत्त्रयंत्यजेत्/एतैर्विमुक्तःकौन्तेयतमोद्वारैस्त्रिभिर्नरःआचरत्यात्मनःश्रेयस्ततोयातिपरांगतिम्/यःशास्त्रविधिमुत्सृज्यवर्ततेकामकारतःनससिद्धिमवाप्नोतिनसुखंनपरांगतिम्/तस्माच्छास्त्रंप्रमाणंतेकार्याकार्यव्यवस्थितौज्ञात्वाशास्त्रविधानोक्तंकर्मकर्तुमिहार्हसि/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेदैवासुरसम्पद्विभागयोगोनामषोडशोऽध्यायः/अथसप्तदशोऽध्यायःश्रद्धात्रयविभागयोगः/अर्जुनउवाच/येशास्त्रविधिमुत्सृज्ययजन्तेश्रद्धयान्विताःतेषांनिष्ठातुकाकृष्णसत्त्वमाहोरजस्तमः/श्रीभगवानुवाच/त्रिविधाभवतिश्रद्धादेहिनांसास्वभावजासात्त्विकीराजसीचैवतामसीचेतितांश‍ृणु/सत्त्वानुरूपासर्वस्यश्रद्धाभवतिभारतश्रद्धामयोऽयंपुरुषोयोयच्छ्रद्धःसएवसः/यजन्तेसात्त्विकादेवान्यक्षरक्षांसिराजसाःप्रेतान्भूतगणांश्चान्येयजन्तेतामसाजनाः/अशास्त्रविहितंघोरंतप्यन्तेयेतपोजनाःदम्भाहङ्कारसंयुक्ताःकामरागबलान्विताः/कर्षयन्तःशरीरस्थंभूतग्राममचेतसःमांचैवान्तःशरीरस्थंतान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्/आहारस्त्वपिसर्वस्यत्रिविधोभवतिप्रियःयज्ञस्तपस्तथादानंतेषांभेदमिमंश‍ृणु/आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाःरस्याःस्निग्धाःस्थिराहृद्याआहाराःसात्त्विकप्रियाः/कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनःआहाराराजसस्येष्टादुःखशोकामयप्रदाः/यातयामंगतरसंपूतिपर्युषितंचयत्उच्छिष्टमपिचामेध्यंभोजनंतामसप्रियम्/अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञोविधिदृष्टोयइज्यतेयष्टव्यमेवेतिमनःसमाधायससात्त्विकः/अभिसन्धायतुफलंदम्भार्थमपिचैवयत्इज्यतेभरतश्रेष्ठतंयज्ञंविद्धिराजसम्/विधिहीनमसृष्टान्नंमन्त्रहीनमदक्षिणम्श्रद्धाविरहितंयज्ञंतामसंपरिचक्षते/देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनंशौचमार्जवम्ब्रह्मचर्यमहिंसाचशारीरंतपउच्यते/अनुद्वेगकरंवाक्यंसत्यंप्रियहितंचयत्स्वाध्यायाभ्यसनंचैववाङ्मयंतपउच्यते/मनःप्रसादःसौम्यत्वंमौनमात्मविनिग्रहःभावसंशुद्धिरित्येतत्तपोमानसमुच्यते/श्रद्धयापरयातप्तंतपस्तत्त्रिविधंनरैःअफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैःसात्त्विकंपरिचक्षते/सत्कारमानपूजार्थंतपोदम्भेनचैवयत्क्रियतेतदिहप्रोक्तंराजसंचलमध्रुवम्/मूढग्राहेणात्मनोयत्पीडयाक्रियतेतपःपरस्योत्सादनार्थंवातत्तामसमुदाहृतम्/दातव्यमितियद्दानंदीयतेऽनुपकारिणेदेशेकालेचपात्रेचतद्दानंसात्त्विकंस्मृतम्/यत्तुप्रत्युपकारार्थंफलमुद्दिश्यवापुनःदीयतेचपरिक्लिष्टंतद्दानंराजसंस्मृतम्/अदेशकालेयद्दानमपात्रेभ्यश्चदीयतेअसत्कृतमवज्ञातंतत्तामसमुदाहृतम्/ॐतत्सदितिनिर्दे-शोब्रह्मणस्त्रिविधःस्मृतःब्राह्मणास्तेनवेदाश्चयज्ञाश्चविहिताःपुरा/तस्मादोमित्युदाहृत्ययज्ञदानतपःक्रियाःप्रवर्तन्तेविधानोक्ताःसततंब्रह्मवादिनाम्/तदित्यनभिसन्धायफलंयज्ञतपःक्रियाःदानक्रियाश्चविविधाःक्रियन्तेमोक्षकाङ्क्षिभिः/सद्भावेसाधुभावेचसदित्येतत्प्रयुज्यतेप्रशस्तेकर्मणितथासच्छब्दःपार्थयुज्यते/यज्ञेतपसिदानेचस्थितिःसदितिचोच्यतेकर्मचैवतदर्थीयंसदित्येवाभिधीयते/अश्रद्धयाहुतंदत्तंतपस्तप्तंकृतंचयत्असदित्युच्यतेपार्थनचतत्प्रेत्यनोइह/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेश्रद्धात्रयविभागयोगोनामसप्तदशोऽध्यायः/अथाष्टाद-शोऽध्यायःमोक्षसंन्यासयोगः/अर्जुनउवाच/संन्यासस्यमहाबाहोतत्त्वमिच्छामिवेदितुम्त्यागस्यचहृषीकेशपृथक्केशिनिषूदन/श्रीभगवानुवाच/काम्यानांकर्मणांन्यासंसंन्यासंकवयोविदुःसर्वकर्मफलत्यागंप्राहुस्त्यागंविचक्षणाः/त्याज्यंदोषवदित्येकेकर्मप्राहुर्मनीषिणःयज्ञदानतपःकर्मनत्याज्यमितिचापरे/निश्चयंश‍ृणुमेतत्रत्यागेभरतसत्तमत्यागोहिपुरुषव्याघ्रत्रिविधःसम्प्रकीर्तितः/यज्ञदानतपःकर्मनत्याज्यंकार्यमेवतत्यज्ञोदानंतपश्चैवपावनानिमनीषिणाम्/एतान्यपितुकर्माणिसङ्गंत्यक्त्वाफलानिचकर्तव्यानीतिमेपार्थनिश्चितंमतमुत्तमम्/नियतस्यतुसंन्यासःकर्मणोनोपपद्यतेमोहात्तस्यपरित्यागस्तामसःपरिकीर्तितः/दुःखमित्येवयत्कर्मकायक्लेशभयात्त्यजेत्सकृत्वाराजसंत्यागंनैवत्यागफलंलभेत्/कार्यमित्येवयत्कर्मनियतंक्रियतेऽर्जुनसङ्गंत्यक्त्वाफलंचैवसत्यागःसात्त्विकोमतः/नद्वेष्ट्यकुशलंकर्मकुशलेनानुषज्जतेत्यागीसत्त्वसमाविष्टोमेधावीछिन्नसंशयः/नहिदेहभृताशक्यंत्यक्तुंकर्माण्यशेषतःयस्तुकर्मफलत्यागीसत्यागीत्यभिधीयते/अनिष्टमिष्टंमिश्रंचत्रिविधंकर्मणःफलम्भवत्यत्यागि-नांप्रेत्यनतुसंन्यासिनांक्वचित्/पञ्चैतानिमहाबाहोकारणानिनिबोधमेसाङ्ख्येकृतान्तेप्रोक्तानिसिद्धयेसर्वकर्मणाम्/अधिष्ठानंतथाकर्ताकरणंचपृथग्विधम्विविधाश्चपृथक्चेष्टादैवंचैवात्रपञ्चमम्/शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्मप्रारभतेनरःन्याय्यंवाविपरीतंवापञ्चैतेतस्यहेतवः/तत्रैवंसतिकर्तारमात्मानंकेवलंतुयःपश्यत्यकृतबुद्धित्वान्नसपश्यतिदुर्मतिः/यस्यनाहङ्कृतोभावोबुद्धिर्यस्यनलिप्यतेहत्वाऽपिसइमाँल्लोकान्नहन्तिननिबध्यते/ज्ञानंज्ञेयंपरिज्ञातात्रिविधाकर्मचोदनाकरणंकर्मकर्तेतित्रिविधःकर्मसङ्ग्रहः/ज्ञानंकर्मचकर्ताचत्रिधैवगुणभेदतःप्रोच्यतेगुणसङ्ख्यानेयथावच्छृणुतान्यपि/सर्वभूतेषुयेनैकंभावमव्ययमीक्षतेअविभक्तंविभक्तेषुतज्ज्ञानंविद्धिसात्त्विकम्/पृथक्त्वेनतुयज्ज्ञानंनानाभावान्पृथग्विधान्वेत्तिसर्वेषुभूतेषुतज्ज्ञानंविद्धिराजसम्/यत्तुकृत्स्नवदेकस्मिन्कार्येसक्तमहैतुकम्अतत्त्वार्थवदल्पंचतत्तामसमुदाहृतम्/नियतंसङ्गरहितमरागद्वेषतःकृतम्अफलप्रेप्सुनाकर्मयत्तत्सात्त्विकमुच्यते/यत्तुकामेप्सुनाकर्मसाहङ्कारेणवापुनःक्रियतेबहुलायासंतद्राजसमुदाहृतम्/अनुबन्धंक्षयंहिंसामनपेक्ष्यचपौरुषम्मोहादारभ्यतेकर्मयत्तत्तामसमुच्यते/मुक्तसङ्गोऽनहंवादीधृत्युत्साहसमन्वितःसिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारःकर्तासात्त्विकउच्यते/रागीकर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धोहिंसात्मकोऽशुचिःहर्षशोकान्वितःकर्ताराजसःपरिकीर्तितः/अयुक्तःप्राकृतःस्तब्धःशठोनैष्कृतिकोऽलसःविषादीदीर्घसूत्रीचकर्तातामसउच्यते/बुद्धेर्भेदंधृतेश्चैवगुणतस्त्रिविधंश‍ृणुप्रोच्यमानमशेषेणपृथक्त्वेनधनञ्जय/प्रवृत्तिंचनिवृत्तिंचकार्याकार्येभयाभयेबन्धंमोक्षंचयावेत्तिबुद्धिःसापार्थसात्त्विकी/ययाधर्ममधर्मंचकार्यंचाकार्यमेवचअयथावत्प्रजानातिबुद्धिःसापार्थराजसी/अधर्मंधर्ममितियामन्यतेतमसावृतासर्वार्थान्विपरीतांश्चबुद्धिःसापार्थतामसी/धृत्याय-याधारयतेमनःप्राणेन्द्रियक्रियाःयोगेनाव्यभिचारिण्याधृतिःसापार्थसात्त्विकी/ययातुधर्मकामार्थान्धृत्याधारयतेऽर्जुनप्रसङ्गेनफलाकाङ्क्षीधृतिःसापार्थराजसी/ययास्वप्नंभयंशोकंविषादंमदमेवचनविमुञ्चतिदुर्मेधाधृतिःसापार्थतामसी/सुखंत्विदानींत्रिविधंश‍ृणुमेभरतर्षभअभ्यासाद्रमतेयत्रदुःखान्तंचनिगच्छति/यत्तदग्रेविषमिवपरिणामेऽमृतोपमम्तत्सुखंसात्त्विकंप्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्/विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम्परिणामेविषमिवतत्सुखंराजसंस्मृतम्/यदग्रेचानुबन्धेचसुखंमोहनमात्मनःनिद्रालस्यप्रमादोत्थंतत्तामसमुदाहृतम्/नतदस्तिपृथिव्यांवादिविदेवेषुवापुनःसत्त्वंप्रकृतिजैर्मुक्तंयदेभिःस्यात्त्रिभिर्गुणैः/ब्राह्मणक्षत्रियविशांशूद्राणांचपरन्तपकर्माणिप्रविभक्तानिस्वभावप्रभवैर्गुणैः/शमोदमस्तपःशौचंक्षान्तिरार्जवमेवचज्ञानंविज्ञानमास्तिक्यंब्रह्मकर्मस्वभावजम्/शौर्यंतेजोधृतिर्दाक्ष्यंयुद्धेचाप्यपलायनम्दानमीश्वरभावश्चक्षात्रंकर्मस्वभावजम्/कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यंवैश्यकर्मस्वभावजम्परिचर्यात्मकंकर्मशूद्रस्यापिस्वभावजम्/स्वेस्वेकर्मण्यभिरतःसंसिद्धिंलभतेनरःस्वकर्मनिरतःसिद्धिंयथाविन्दतितच्छृणु/यतःप्रवृत्तिर्भूतानांयेनसर्वमिदंततम्स्वकर्मणातमभ्यर्च्यसिद्धिंविन्दतिमानवः/श्रेयान्स्वधर्मोविगुणःपरधर्मात्स्वनुष्ठितात्स्वभावनियतंकर्मकुर्वन्नाप्नोतिकिल्बिषम्/सहजंकर्मकौन्तेयसदोषमपिनत्यजेत्सर्वारम्भाहिदोषेणधूमेनाग्निरिवावृताः/असक्तबुद्धिःसर्वत्रजितात्माविगतस्पृहःनैष्कर्म्यसिद्धिंपरमांसंन्यासेनाधिगच्छति/सिद्धिंप्राप्तोयथाब्रह्मतथाप्नोतिनिबोधमेसमासेनैवकौन्तेयनिष्ठाज्ञानस्ययापरा/बुद्ध्याविशुद्धयायुक्तोधृत्यात्मानंनियम्यचशब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वारागद्वेषौव्युदस्यच/विविक्तसेवीलघ्वाशीयतवाक्कायमानसःध्यानयोगपरोनित्यंवैराग्यंसमुपाश्रितः/अहङ्कारंबलंदर्पंकामंक्रोधंपरिग्रहम्विमुच्यनिर्ममःशान्तोब्रह्मभूयायकल्पते/ब्रह्मभूतःप्रसन्नात्मानशोचतिनकाङ्क्षतिसमःसर्वेषुभूतेषुमद्भक्तिंलभतेपराम्/भक्त्यामामभिजानातियावान्यश्चास्मितत्त्वतःततोमांतत्त्वतोज्ञात्वाविशतेतदनन्तरम्/सर्वकर्माण्यपिसदाकुर्वाणोमद्व्यपाश्रयःमत्प्रसादादवाप्नोतिशाश्वतंपदमव्ययम्/चेतसासर्वकर्माणिमयिसंन्यस्यमत्परःबुद्धियोगमुपाश्रित्यमच्चित्तःसततंभव/मच्चित्तःसर्वदु-र्गाणिमत्प्रसादात्तरिष्यसिअथचेत्त्वमहङ्कारान्नश्रोष्यसिविनङ्क्ष्यसि/यदहङ्कारमाश्रित्यनयोत्स्यइतिमन्यसेमिथ्यैषव्यवसायस्तेप्रकृतिस्त्वांनियोक्ष्यति/स्वभावजेनकौन्तेयनिबद्धःस्वेनकर्मणाकर्तुंनेच्छसियन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपितत्/ईश्वरःसर्वभूतानांहृद्देशेऽर्जुनतिष्ठतिभ्रामयन्सर्वभूतानियन्त्रारूढानिमायया/तमेवशरणंगच्छसर्वभावेनभारततत्प्रसादात्परांशान्तिंस्थानंप्राप्स्यसिशाश्वतम्/इतितेज्ञानमाख्यातंगुह्याद्गुह्यतरंमयाविमृश्यैतदशेषेणयथेच्छसितथाकुरु/सर्वगुह्यतमंभूयःश‍ृणुमेपरमंवचःइष्टोऽसिमेदृढमितिततोवक्ष्यामितेहितम्/मन्मनाभवमद्भक्तोमद्याजीमांनमस्कुरुमामेवैष्यसिसत्यंतेप्रतिजानेप्रियोऽसिमे/सर्वधर्मान्परित्यज्यमामेकंशरणंव्रजअहंत्वासर्वपापेभ्योमोक्षयिष्यामिमाशुचः/इदंतेनातपस्कायनाभक्तायकदाचननचाशुश्रूषवेवाच्यंनचमांयोऽभ्यसूयति/यइदंपरमंगुह्यंमद्भक्तेष्वभिधास्यतिभक्तिंमयिपरांकृत्वामामेवैष्यत्यसंशयः/नचतस्मान्मनुष्येषुकश्चिन्मेप्रियकृत्तमःभवितानचमेतस्मादन्यःप्रियतरोभुवि/अध्येष्यतेचयइमंधर्म्यंसंवादमावयोःज्ञानयज्ञेनतेनाहमिष्टःस्यामितिमेमतिः/श्रद्धावाननसूयश्चश‍ृणुयादपियोनरःसोऽपिमुक्तःशुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्/कच्चिदेतच्छ्रुतंपार्थत्वयैकाग्रेणचेतसाकच्चिदज्ञानसम्मोहःप्रनष्टस्तेधनञ्जय/अर्जुनउवाच/नष्टोमोहःस्मृतिर्लब्धात्वत्प्रसादान्मयाच्युतस्थितोऽस्मिगतसन्देहःकरिष्येवचनंतव/सञ्जयउवाच/इत्यहंवासुदेवस्यपार्थस्यचमहात्मनःसंवादमिममश्रौषमद्भुतंरोमहर्षणम्/व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहंपरम्योगंयोगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतःस्वयम्/राजन्संस्मृत्यसंस्मृत्यसंवादमिममद्भुतम्केशवार्जुनयोःपुण्यंहृष्यामिचमुहुर्मुहुः/तच्चसंस्मृत्यसंस्मृत्यरूपमत्यद्भुतंहरेःविस्मयोमेमहान्राजन्हृष्यामिचपुनः-पुनः/यत्रयोगेश्वरःकृष्णोयत्रपार्थोधनुर्धरःतत्रश्रीर्विजयोभूतिर्ध्रुवानीतिर्मतिर्मम/ॐतत्सदितिश्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सुब्रह्मविद्यायांयोगशास्त्रेश्रीकृष्णार्जुनसंवादेमोक्षसंन्यासयोगोनामअष्टादशोऽ-ध्यायः/ॐशान्ताकारंभुजगशयनंपद्मनाभंसुरेशम्विश्वाधारंगगनसदृशंमेघवर्णंशुभाङ्गम्/लक्ष्मीकान्तंकमलनयनंयोगिभिर्ध्यानगम्यम्वन्देविष्णुंभवभयहरंसर्वलोकैकनाथम्/

Complete Durga Saptashati दुर्गासप्तशती

दुर्गासप्तशती/नवार्णमन्त्र/ॐऐंह्रींक्लींचामुण्डायैविच्चै/देवीमाहात्म्यम्वादुर्गासप्तशती/देवीमाहात्म्यम्/अथसप्तश्लोकीदुर्गा(10)/शिवउवाच/देवित्वंभक्तसुलभेसर्वकार्यविधायिनीकलौहिकार्य-सिद्ध्यर्थमुपायंब्रूहियत्नतः/देव्युवाच/श्रृणुदेवप्रवक्ष्यामिकलौसर्वेष्टसाधनम्मयातवैवस्नेहेनाप्यम्बास्तुतिःप्रकाश्यते/विनियोग/ॐअस्यश्रीदुर्गासप्तश्लोकीस्तोत्रमन्त्रस्यनारायणऋषिःअनुष्टुप्छन्दःश्रीमहाकालीमहालक्ष्मीमहासरस्वत्योदेवताःश्रीदुर्गाप्रीत्यर्थंसप्तश्लोकीदुर्गापाठेविनियोगः/ॐज्ञानिनामपिचेतांसिदेवीभगवतीहिसाबलादाकृष्यमोहायमहामायाप्रयच्छति/दुर्गेस्मृताहरसिभीतिमशेषजन्तोःस्वस्थैःस्मृतामतिमतीवशुभांददासिदारिद्र्यदुःखभयहारिणिकात्वदन्यासर्वोपकारकरणायसदार्द्रचित्ता/सर्वमङ्गलमङ्गल्येशिवेसर्वार्थसाधिकेशरण्येत्र्यम्बकेगौरिनारायणिनमोऽस्तुते/शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणेसर्वस्यार्तिहरेदेविनारायणिनमोऽस्तुते/सर्वस्वरूपेसर्वेशेसर्वशक्तिसमन्वितेभयेभ्यस्त्राहिनोदेविदुर्गेदेविनमोऽस्तुते/रोगानशेषानपहंसितुष्टारूष्टातुकामान्सकलानभीष्टान्त्वामाश्रितानांनविपन्नराणांत्वामाश्रिताह्याश्रयतांप्रयान्ति/सर्वाबाधाप्रशमनंत्रैलोक्यस्याखिलेश्वरिएवमेवत्वयाकार्यमस्मद्वैरिविनाशनम्/इतिश्रीसप्तश्लोकीदुर्गासम्पूर्णा/श्रीदुर्गाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम्(21)/ईश्वरउवाच/शतनामप्रवक्ष्यामिश्रृणुष्वकमलाननेयस्यप्रसादमात्रेणदुर्गाप्रीताभवेत्सती/ॐसतीसाध्वीभवप्रीताभवानीभवमोचनीआर्यादुर्गाजयाचाद्यात्रिनेत्राशूलधारिणी/पिनाकधारिणीचित्राचण्डघण्टामहातपाःमनोबुद्धिरहंकाराचित्तरूपाचिताचितिः/सर्वमन्त्रमयीसत्तासत्यानन्दस्वरूपिणीअनन्ताभाविनीभाव्याभव्याभव्यासदागतिः/शाम्भवीदेवमाताचचिन्तारत्नप्रियासदासर्वविद्यादक्षकन्यादक्षयज्ञविनाशिनी/अपर्णानेकवर्णाचपाटलापाटलावतीपट्टाम्बरपरीधानाकलमञ्जीररञ्जिनी/अमेयविक्रमाक्रूरासुन्दरीसुरसुन्दरीवनदुर्गाचमातङ्गीमतङ्गमुनिपूजिता/ब्राह्मीमाहेश्वरीचैन्द्रीकौमारीवैष्णवीतथाचामुण्डाचैववाराहीलक्ष्मीश्चपुरुषाकृतिः/विमलोत्कर्षिणीज्ञानाक्रियानित्याचबुद्धिदाबहुलाबहुलप्रेमासर्ववाहनवाहना/निशुम्भशुम्भहननीमहिषासुरमर्दिनीमधुकैटभहन्त्रीचचण्डमुण्डविनाशिनी/सर्वासुरविनाशाचसर्वदानवघातिनीसर्वशास्त्रमयीसत्यासर्वास्त्रधारिणीतथा/अनेकशस्त्रहस्ताचअनेकास्त्रस्यधारिणीकुमारीचैककन्याचकैशोरीयुवतीयतिः/अप्रौढाचैवप्रौ-ढाचवृद्धमाताबलप्रदामहोदरीमुक्तकेशीघोररूपामहाबला/अग्निज्वालारौद्रमुखीकालरात्रिस्तपस्विनीनारायणीभद्रकालीविष्णुमायाजलोदरी/शिवदूतीकरालीचअनन्तापरमेश्वरीकात्यायनीचसावित्रीप्रत्यक्षाब्रह्मवादिनी/यइदंप्रपठेन्नित्यंदुर्गानामशताष्टकम्नासाध्यंविद्यतेदेवित्रिषुलोकेषुपार्वति/धनंधान्यंसुतंजायांहयंहस्तिनमेवचचतुर्वर्गंतथाचान्तेलभेन्मुक्तिंचशाश्वतीम्/कुमारींपूजयित्वातुध्यात्वादेवींसुरेश्वरीम्पूजयेत्परयाभक्त्यापठेन्नामशताष्टकम्/तस्यसिद्धिर्भवेद्देविसर्वैःसुरवरैरपिराजानोदासतांयान्तिराज्यश्रियमवाप्नुयात्/गोरोचनालक्तककुङ्कुमेनसिन्दूरकर्पूरमधुत्रयेणविलिख्ययन्त्रंविधिनाविधिज्ञोभवेत्सदाधारयतेपुरारिः/भौमावास्यानिशामग्रेचन्द्रेशतभिषांगतेविलिख्यप्रपठेत्स्तोत्रंसभवेत्सम्पदांपदम्/इतिश्रीविश्वसारतन्त्रेदुर्गाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रंसमाप्तम्/श्री/श्रीचण्डिकाध्यानम्(2)/ध्यानम्/ॐबन्धूककुसुमाभासांपञ्चमुण्डाधिवासिनीम्स्फुरच्चन्द्रकलारत्नमुकुटांमुण्डमालिनीम्त्रिनेत्रांरक्तवसनांपीनोन्नतघटस्तनीम्पुस्तकंचाक्षमालांचवरंचाभयकंक्रमात्दधतींसंस्मरेन्नित्यमुत्तराम्नायमानिताम्/अथवा/याचण्डीमधुकैटभादिदैत्यदलनीयामाहिषोन्मूलिनीयाधूम्रेक्षणचण्डमुण्डमथनीयारक्तबीजाशनीशक्तिःशुम्भनिशुम्भदैत्यदलनीयासिद्धिदात्रीपरासादेवीनवकोटिमूर्तिसहितामांपातुविश्वेश्वरी/अथदेवीकवचम्(61)/अस्यश्रीचण्डीकवचस्यब्रह्माऋषिःअनुष्टुप्छन्दःचामुण्डादेवताअङ्गन्यासोक्तमातरोबीजम्दिग्बन्धदेवतास्तत्वम्श्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थेजपेविनि-योगः/ॐनमश्चण्डिकायै/मार्कण्डेयउवाच/ॐयद्गुह्यंपरमंलोकेसर्वरक्षाकरंनृणाम्यन्नकस्यचिदाख्यातंतन्मेब्रूहिपितामह/ब्रह्मोवाच/अस्तिगुह्यतमंविप्रसर्वभूतोपकारकम्देव्यास्तुकवचंपुण्यंतच्छृणुष्वमहामुने/प्रथमंशैलपुत्रीतिद्वितीयंब्रह्मचारिणीतृतीयंचन्द्रघण्टेतिकूष्माण्डेतिचतुर्थकम्/पञ्चमंस्कन्दमातेतिषष्ठंकात्यायनीतथासप्तमंकालरात्रिश्चमहागौरीतिचाष्टमम्/नवमंसिद्धिदात्रीचनवदुर्गाःप्रकीर्तिताःउक्तान्येतानिनामानिब्रह्मणैवमहात्मना/अग्निनादह्यमानास्तुशत्रुमध्येगतोरणेविषमेदुर्गमेचैवभयार्ताःशरणंगताः/नतेषांजायतेकिञ्चिदशुभंरणसङ्कटेआपदंनचपश्यन्तिशोकदुःखभयङ्करीम्/यैस्तुभक्त्यास्मृतानित्यंतेषांवृद्धिःप्रजायतेयेत्वांस्मरन्तिदेवेशिरक्षसितान्नसंशयः/प्रेतसंस्थातुचामुण्डावाराहीमहिषासनाऐन्द्रीगजसमारूढावैष्णवीगरुडासना/नारसिंहीमहावीर्याशिवदूतीमहाबलामाहेश्वरीवृषारूढाकौमारीशिखिवाहना/लक्ष्मीःपद्मासनादेवीपद्महस्ताहरिप्रियाश्वेतरूपधरादेवीईश्वरीवृषवाहना/ब्राह्मीहंससमारूढासर्वाभरणभूषिताइत्येतामातरःसर्वाःसर्वयोगसमन्विताः/नानाभरणशोभाढ्यानानारत्नोपशोभिताःश्रैष्ठैश्चमौक्तिकैःसर्वादिव्यहारप्रलम्बिभिः/इन्द्रनीलैर्महानीलैःपद्मरागैःसुशोभनैःदृश्यन्तेरथमारूढादेव्यःक्रोधसमाकुलाः/शङ्खंचक्रंगदांशक्तिंहलंचमुसलायुधम्खेटकंतोमरंचैवपरशुंपाशमेवच/कुन्तायुधंत्रिशूलंचशार्ङ्गमायुधमुत्तमम्दैत्यानांदेहनाशायभक्तानामभयायच/धारयन्त्यायुधानीत्थंदेवानांचहितायवैनमस्तेऽस्तुमहारौद्रेमहाघोरपराक्रमे/महाबलेमहोत्साहेमहाभयविनाशिनित्राहिमांदेविदुष्प्रेक्ष्येशत्रूणांभयवर्धिनि/प्राच्यांरक्षतुमामैन्द्रीआग्नेय्यामग्निदेवतादक्षिणेऽवतुवाराहीनैरृत्यांखड्गधारिणी/प्रतीच्यांवारुणीरक्षेद्वायव्यांमृगवाहिनीउदीच्यांपातुकौबेरीईशान्यांशूलधारिणी/ऊर्ध्वंब्रह्माणीमेरक्षेदधस्ताद्वैष्णवीतथाएवंदशदिशोरक्षेच्चामुण्डाशववाहना/जयामामग्रतःपातुविजयापातुपृष्ठतःअजितावामपार्श्वेतुदक्षिणेचापराजिता/शिखांमेद्योतिनीरक्षेदुमामूर्ध्निव्यवस्थितामालाधरीललाटेचभ्रुवौरक्षेद्यशस्विनी/नेत्रयोश्चित्रनेत्राचयमघण्टातुपार्श्वकेत्रिनेत्राचत्रिशूलेनभ्रुवोर्मध्येचचण्डिका/शङ्खिनीचक्षुषोर्मध्येश्रोत्रयोर्द्वारवासिनीकपोलौकालिकारक्षेत्कर्णमूलेतुशङ्करी/नासिकायांसुगन्धाचउत्तरोष्ठेचचर्चिकाअधरेचामृताबालाजिह्वायांचसरस्वती/दन्तान्रक्षतुकौमारीकण्ठदेशेतुचण्डिकाघण्टिकांचित्रघण्टाचमहामायाचतालुके/कामाक्षीचिबुकंरक्षेद्वाचंमेसर्वमङ्गलाग्रीवायांभद्रकालीचपृष्ठवंशेधनुर्धरी/नीलग्रीवाबहिःकण्ठेनलिकांनलकूबरीस्कन्धयोःखड्गिनीरक्षेद्बाहूमेवज्रधारिणी/हस्तयोर्दण्डिनीरक्षेदम्बिकाचाङ्गुलीषुचनखाञ्छूलेश्वरीरक्षेत्कुक्षौरक्षेन्नरेश्वरी/स्तनौरक्षेन्महादेवीमनःशोकविनाशिनीहृदयेललितादेवीउदरेशूलधारिणी/नाभौचकामिनीरक्षेद्गुह्यंगुह्येश्वरीतथामेढ्रंरक्षतुदुर्गन्धापायुंमेगुह्यवाहिनी/कट्यांभगवतीरक्षेदूरूमेमेघ-वाहनाजङ्घेमहाबलारक्षेत्जानूमाधवनायिका/गुल्फयोर्नारसिंहीचपादपृष्ठेतुकौशिकीपादाङ्गुलीःश्रीधरीचतलंपातालवासिनी/नखान्दंष्ट्रकरालीचकेशांश्चैवोर्ध्वकेशिनीरोमकूपेषुकौमारीत्वचंयोगीश्वरीतथा/रक्तमज्जावसामांसान्यस्थिमेदांसिपार्वतीअन्त्राणिकालरात्रिश्चपित्तंचमुकुटेश्वरी/पद्मावतीपद्मकोशेकफेचूडामणिस्तथाज्वालामुखीनखज्वालामभेद्यासर्वसन्धिषु/शुक्रंब्रह्माणीमेरक्षेच्छायांछत्रेश्वरीतथाअहङ्कारंमनोबुद्धिंरक्षेन्मेधर्मधारिणी/प्राणापानौतथाव्यानमुदानंचसमानकम्वज्रहस्ताचमेरक्षेत्प्राणान्कल्याणशोभना/रसेरूपेचगन्धेचशब्देस्पर्शेचयोगिनीसत्त्वंरजस्तमश्चैवरक्षेन्नारायणीसदा/आयूरक्षतुवाराहीधर्मंरक्षतुपार्वतीयशःकीर्तिंचलक्ष्मींचसदारक्षतुवैष्णवी/गोत्रमिन्द्राणीमेरक्षेत्पशून्रक्षेच्चचण्डिकापुत्रान्रक्षेन्महालक्ष्मीर्भार्यांरक्षतुभैरवी/धनेश्वरीधनंरक्षेत्कौमारीकन्यकांतथापन्थानंसुपथारक्षेन्मार्गंक्षेमङ्करीतथा/राजद्वारेमहालक्ष्मीर्विजयासततस्थितारक्षाहीनंतुयत्स्थानंवर्जितंकवचेनतु/तत्सर्वंरक्षमेदेविजयन्तीपापनाशिनीसर्वरक्षाकरंपुण्यंकवचंसर्वदाजपेत्/इदंरहस्यंविप्रर्षेभक्त्यातवमयोदितम्॥पादमेकंनगच्छेत्तुयदीच्छेच्छुभमात्मनः/कवचेनावृतोनित्यंयत्रयत्रैवगच्छतितत्रतत्रार्थलाभश्वविजयःसार्वकालिकः/यंयंचिन्तयतेकामंतंतंप्राप्नोतिनिश्चितम्परमैश्वर्यमतुलंप्राप्स्यतेभूतलेपुमान्/निर्भयोजायतेमर्त्यःसङ्ग्रामेष्वपराजितःत्रैलोक्येतुभवेत्पूज्यःकवचेनावृतःपुमान्/इदंतुदेव्याःकवचंदेवानामपिदुर्लभम्यःपठेत्प्रयतोनित्यंत्रिसन्ध्यंश्रद्धयान्वितः/दैवीकलाभवेत्तस्यत्रैलोक्येचापराजितःजीवेद्वर्षशतंसाग्रमपमृत्युविवर्जितः/नश्यन्तिव्याधयःसर्वेलूताविस्फोटकादयःस्थावरंजङ्गमंचैवकृत्रिमंचैवयद्विषम्/अभिचाराणिसर्वाणिमन्त्रयन्त्राणिभूतलेभूचराःखेचराश्चैवकुलजाश्चौपदेशिकाः/सहजाकुलजामालाडाकिनीशाकिनीतथाअन्तरिक्षचराघोराडाकिन्यश्चमहारवाः/ग्रहभूतपिशाचाश्चयक्षगन्धर्वराक्षसाःब्रह्मराक्षसवेतालाःकूष्माण्डाभैरवादयः/नश्यन्तिदर्शनात्तस्यकवचेनावृतोहियःमानोन्नतिर्भवेद्राज्ञस्तेजोवृद्धिःपराभवेत्/यशोवृद्धिर्भवेत्पुंसांकीर्तिवृद्धिश्चजायतेतस्मात्जपेत्सदाभक्तःकवचंकामदंमुने/जपेत्सप्तशतींचण्डींकृत्वातुकवचंपुरानिर्विघ्नेनभवेत्सिद्धिश्चण्डीजपसमुद्भवा/यावद्भूमण्डलंधत्तेसशैलवनकाननम्तावत्तिष्ठतिमेदिन्यांसन्ततिःपुत्रपौत्रिकी/देहान्तेपरमंस्थानंसुरैरपिसुदुर्लभम्प्राप्नोतिपुरुषोनित्यंमहामायाप्रसादतः/तत्रगच्छतिगत्वासौपुनश्चागमनंनहिलभतेपरमंस्थानंशिवेनसमतांव्रजेत्/इतिश्रीमार्कण्डेयपुराणेहरिहरब्रह्मविरचितं/देवीकवचंसमाप्तम्/अथअर्गलास्तोत्रम्(27)/ॐअस्यश्रीअर्गलास्तोत्रमन्त्रस्यविष्णुरृषिःअनुष्टुप्छन्दःश्रीमहालक्ष्मीर्देवताश्रीजगदम्बाप्रीतयेसप्तशतिपाठाङ्गत्वेनजपेविनियोगः/ॐनमश्चण्डिकायै/मार्कण्डेयउवाच/ॐजयत्वंदेविचामुण्डेजयभूतापहारिणिजयसर्वगतेदेविकालरात्रिनमोऽस्तुते/जयन्तीमङ्गलाकालीभद्रकालीकपालिनीदुर्गाशिवाक्षमाधात्रीस्वाहास्वधानमोऽस्तुते/मधुकैटभविध्वंसिविधातृवरदेनमःरूपंदेहिजयंदेहियशोदेहिद्विषोजहि/महिषासुरनिर्नाशिभक्तानांसुखदेनमःरूपं.../धूम्रनेत्रवधेदेविधर्मकामार्थदायिनिरूपं.../रक्तबीजवधेदेविचण्डमुण्डविनाशिनिरूपं.../निशुम्भशुम्भनिर्नाशित्रैलोक्यशुभदेनमःरूपं.../वन्दिताङ्घ्रियुगेदेविसर्वसौभाग्यदायिनिरूपं.../अचिन्त्यरूपचरितेसर्वशत्रुविनाशिनिरूपं.../नतेभ्यःसर्वदाभक्त्याचापर्णेदुरितापहेरूपं.../स्तुवद्भ्योभक्तिपूर्वंत्वांचण्डिकेव्याधिनाशिनिरूपं.../चण्डिकेसततंयुद्धेजयन्तिपापनाशिनिरूपं.../देहिसौभाग्यमारोग्यंदेहिदेविपरंसुखम्रूपं.../विधेहिदेविकल्याणंविधेहिविपुलांश्रियम्रूपं.../विधेहिद्विषतांनाशंविधेहिबलमुच्चकैःरूपं.../सुरासुरशिरोरत्ननिघृष्टचरणेऽम्बिकेरूपं.../विद्यावन्तंयशस्वन्तंलक्ष्मीवन्तञ्चमांकुरुरूपं.../देविप्रचण्डदोर्दण्डदैत्यदर्पनिषूदिनिरूपं.../प्रचण्डदैत्यदर्पघ्नेचण्डिकेप्रणतायमेरूपं.../चतुर्भुजेचतुर्वक्त्रसंस्तुतेपरमेश्वरिरूपं.../कृष्णेनसंस्तुतेदेविशश्वद्भक्त्यासदाम्बिकेरूपं.../हिमाचलसुतानाथसंस्तुतेपरमेश्वरिरूपं.../इन्द्राणीपतिसद्भावपूजितेपरमेश्वरिरूपं.../देविभक्तजनोद्दामदत्तानन्दोदयेऽम्बिकेरूपं.../भार्यांमनोरमांदेहिमनोवृत्तानुसारिणीम्रूपं.../तारिणिदुर्गसंसारसागरस्याचलोद्भवेरूपं.../इदंस्तोत्रंपठित्वातुमहास्तोत्रंपठेन्नरःसप्तशतींसमाराध्यवरमाप्नोतिदुर्लभम्/इतिश्रीमार्कण्डेयपुराणेअर्गलास्तोत्रंसमाप्तम्/अथकीलकस्तोत्रम्(16)/ॐअस्यश्रीकीलकमन्त्रस्यशिवऋषिःअनुष्टुप्छन्दःश्रीमहासरस्वतीदेवताश्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थंसप्तशतीपाठाङ्गत्वेनजपेविनियोगः/ॐनमश्चण्डिकायै/मार्कण्डेयउवाच/ॐविशुद्धज्ञानदेहायत्रिवेदीदिव्यचक्षुषेश्रेयःप्राप्तिनिमित्तायनमःसोमार्धधारिणे/सर्वमेतद्विजानीयान्मन्त्राणामपिकीलकम्सोऽपिक्षेममवाप्नोतिसततंजप्यतत्परः/सिद्ध्यन्त्युच्चाटनादीनिकर्माणिसकलान्यपिएतेनस्तुवतांदेवींस्तोत्रवृन्देनभक्तितः/नमन्त्रोनौषधंतस्यनकिञ्चिदपिविद्यतेविनाजप्येनसिद्ध्येत्तुसर्वमुच्चाटनादिकम्/समग्राण्यपिसेत्स्यन्तिलोकशङ्कामिमांहरःकृत्वानिमन्त्रयामाससर्वमेवमिदंशुभम्/स्तोत्रंवैचण्डिकायास्तुतच्चगुह्यंचकारसःसमाप्नो-तिसपुण्येनतांयथावन्निमन्त्रणाम्/सोऽपिक्षेममवाप्नोतिसर्वमेवनसंशयःकृष्णायांवाचतुर्दश्यामष्टम्यांवासमाहितः/ददातिप्रतिगृह्णातिनान्यथैषाप्रसीदतिइत्थंरूपेणकीलेनमहादेवेनकीलितम्/योनिष्कीलांविधायैनांचण्डींजपतिनित्यशःससिद्धःसगणःसोऽथगन्धर्वोजायतेध्रुवम्/नचैवापाटवंतस्यभयंक्वापिनजायतेनापमृत्युवशंयातिमृतेचमोक्षमाप्नुयात्/ज्ञात्वाप्रारभ्यकुर्वीतह्यकुर्वाणोविनश्यतिततोज्ञात्वैवसम्पूर्णमिदंप्रारभ्यतेबुधैः/सौभाग्यादिचयत्किञ्चिद्दृश्यतेललनाजनेतत्सर्वंतत्प्रसादेनतेनजप्यमिदंशुभम्/शनैस्तुजप्यमानेऽस्मिन्स्तोत्रेसम्पत्तिरुच्चकैःभवत्येवसमग्रापिततःप्रारभ्यमेवतत्/ऐश्वर्यंतत्प्रसादेनसौभाग्यारोग्यमेवचशत्रुहानिःपरोमोक्षःस्तूयतेसानकिंजनैः/चण्डिकांहृदयेनापियःस्मरेत्सततंनरःहृद्यंकाममवाप्नोतिहृदिदेवीसदावसेत्/अग्रतोऽमुंमहादेवकृतंकीलकवारणम्निष्कीलञ्चतथाकृत्वापठितव्यंसमाहितैः/इतिश्रीभगवत्याःकीलकस्तोत्रंसमाप्तम्/देवीमाहात्म्यम्(700)/श्रीदुर्गायैनमः/अथश्रीदुर्गासप्तशती/1प्रथमोऽध्यायः(104)/विनियोगः/अस्यश्रीप्रथमचरित्रस्यब्रह्माऋषिःमहाकालीदेवतागायत्रीछन्दःनन्दाशक्तिःरक्तदन्तिकाबीजम्अग्निस्तत्त्वम्ऋग्वेदःस्वरूपम्श्रीमहाकालीप्रीत्यर्थेप्रथमचरित्रजपेविनियोगः/ध्यानम्/ॐखड्गंचक्रगदेषुचापपरिघाञ्छूलंभुशुण्डींशिरःशङ्खंसन्दधतींकरैस्त्रिनयनांसर्वाङ्गभूषावृताम्नीलाश्मद्युतिमास्यपाददशकांसेवेमहाकालिकांयामस्तौत्स्वपितेहरौकमलजोहन्तुंमधुंकौटभम्/ॐनमश्चण्डिकायै/ॐऐंमार्कण्डेयउवाच/सावर्णिःसूर्यतनयोयोमनुःकथ्यतेऽष्टमःनिशामयतदुत्पत्तिंविस्तराद्गदतोमम/महामायानुभावेनयथामन्वन्तराधिपःसबभूवमहाभागःसावर्णिस्तनयोरवेः/स्वारोचिषेऽन्तरेपूर्वंचैत्रवंशसमुद्भवःसुरथोनामराजाभूत्समस्तेक्षितिमण्डले/तस्यपालयतःसम्यक्प्रजाःपुत्रानिवौरसान्बभूवुःशत्रवोभूपाःकोलाविध्वंसिनस्तदा/तस्यतैरभवद्युद्धमतिप्रबलदण्डिनःन्यूनैरपिसतैर्युद्धेकोलाविध्वंसिभिर्जितः/ततःस्वपुरमायातोनिजदेशाधिपोऽभवत्आक्रान्तःसमहाभागस्तैस्तदाप्रबलारिभिः/अमात्यैर्बलिभिर्दुष्टैर्दुर्बलस्यदुरात्मभिःकोशोबलंचापहृतंतत्रापिस्वपुरेततः/ततोमृगयाव्याजेनहृतस्वाम्यःसभूपतिःएकाकीहयमारुह्यजगामगहनंवनम्/सतत्राश्रममद्राक्षीद्द्विजवर्यस्यमेधसःप्रशान्तश्वापदाकीर्णंमुनिशिष्योपशोभितम्/तस्थौकञ्चित्सकालंचमुनिनातेनसत्कृतःइतश्चेतश्चविचरंस्तस्मिन्मुनिवराश्रमे/सोऽचिन्तयत्तदातत्रममत्वाकृष्टमानसःमत्पूर्वैःपालितंपूर्वंमयाहीनंपुरंहितत्/मद्भृत्यैस्तैरसद्वृत्तैर्धर्मतःपाल्यतेनवानजानेसप्रधानोमेशूरोहस्तीसदामदः/ममवैरिवशंयातःकान्भोगानुपलप्स्यतेयेममानुगतानित्यंप्रसादधनभोजनैः/अनुवृत्तिंध्रुवंतेऽद्यकुर्वन्त्यन्यमहीभृताम्असम्यग्व्ययशीलैस्तैःकुर्वद्भिःसततंव्ययम्/सञ्चितःसोऽतिदुःखेनक्षयंकोशोगमिष्यतिएतच्चान्यच्चसततंचिन्तयामासपार्थिवः/तत्रविप्राश्रमाभ्याशेवैश्यमेकंददर्शसःसपृष्टस्तेनकस्त्वंभोहेतुश्चागमनेऽत्रकः/सशोकइवकस्मात्त्वंदुर्मनाइवलक्ष्यसेइत्याकर्ण्यवचस्तस्यभूपतेःप्रणयोदितम्/प्रत्युवाचसतंवैश्यःप्रश्रयावनतोनृपम्/वैश्यउवाच/समाधिर्नामवैश्योऽहमुत्पन्नोधनिनांकुले/पुत्रदारैर्निरस्तश्चधनलोभादसाधुभिःविहीनश्चधनैर्दारैःपुत्रैरादायमेधनम्/वनमभ्यागतोदुःखीनिरस्तश्चाप्तबन्धुभिःसोऽहंनवेद्मिपुत्राणांकुशलाकुशलात्मिकाम्/प्रवृत्तिंस्वजनानांचदाराणांचात्रसंस्थितःकिंनुतेषांगृहेक्षेममक्षेमंकिंनुसाम्प्रतम्/कथंतेकिंनुसद्वृत्तादुर्वृत्ताःकिंनुमेसुताः/राजोवाच/यैर्निरस्तोभवाँल्लुब्धैःपुत्रदारादिभिर्धनैः/तेषुकिंभवतःस्नेहमनुबध्नातिमानसम्/वैश्यउवाच/एवमेतद्यथाप्राहभवानस्मद्गतंवचः/किंकरोमिनबध्नातिममनिष्ठुरतांमनःयैःसन्त्यज्यपितृस्नेहंधनलुब्धैर्निराकृतः/पतिस्वजनहार्दंचहार्दितेष्वेवमेमनःकिमेतन्नाभिजानामिजानन्नपिमहामते/यत्प्रेमप्रवणंचित्तंविगुणेष्वपिबन्धुषुतेषांकृतेमेनिःश्वासोदौर्मनस्यंचजायते/करोमिकिंयन्नमनस्तेष्वप्रीतिषुनिष्ठुरम्/मार्कण्डेयउवाच/ततस्तौसहितौविप्रतंमु-निंसमुपस्थितौ/समाधिर्नामवैश्योऽसौसचपार्थिवसत्तमःकृत्वातुतौयथान्यायंयथार्हंतेनसंविदम्/उपविष्टौकथाःकाश्चिच्चक्रतुर्वैश्यपार्थिवौ/राजोवाच/भगवंस्त्वामहंप्रष्टुमिच्छाम्येकंवदस्वतत्/दुः-खाययन्मेमनसःस्वचित्तायत्ततांविनाममत्वंगतराज्यस्यराज्याङ्गेष्वखिलेष्वपि/जानतोऽपियथाज्ञस्यकिमेतन्मुनिसत्तमअयंचनिकृतःपुत्रैर्दारैर्भृत्यैस्तथोज्झितः/स्वजनेनचसन्त्यक्तस्तेषुहार्दीतथाप्यतिएवमेषतथाहंचद्वावप्यत्यन्तदुःखितौ/दृष्टदोषेऽपिविषयेममत्वाकृष्टमानसौतत्किमेतन्महाभागयन्मोहोज्ञानिनोरपि/ममास्यचभवत्येषाविवेकान्धस्यमूढता/ऋषिरुवाच/ज्ञानमस्तिसमस्तस्यजन्तोर्विषयगोचरे/विषयाश्चमहाभागयान्तिचैवंपृथक्पृथक्दिवान्धाःप्राणिनःकेचिद्रात्रावन्धास्तथापरे/केचिद्दिवातथारात्रौप्राणिनस्तुल्यदृष्टयःज्ञानिनोमनुजाःसत्यंकिंतुतेनहिकेवलम्/यतोहिज्ञानिनःसर्वेपशुपक्षिमृगादयःज्ञानंचतन्मनुष्याणांयत्तेषांमृगपक्षिणाम्/मनुष्याणांचयत्तेषांतुल्यमन्यत्तथोभयोःज्ञानेऽपिसतिपश्यैतान्पतङ्गाञ्छावचञ्चुषु/कणमोक्षादृतान्मोहात्पीड्यमानानपिक्षुधामानुषामनुजव्याघ्रसाभिलाषाःसुतान्प्रति/लोभात्प्रत्युपकारायनन्वेतान्किंनपश्यसितथापिममतावर्त्तेमोहगर्तेनिपातिताः/महामायाप्रभावेणसंसारस्थितिकारिणातन्नात्रविस्मयःकार्योयोगनिद्राजगत्पतेः/महा-मायाहरेश्चैषातयासम्मोह्यतेजगत्ज्ञानिनामपिचेतांसिदेवीभगवतीहिसा/बलादाकृष्यमोहायमहामायाप्रयच्छतितयाविसृज्यतेविश्वंजगदेतच्चराचरम्/सैषाप्रसन्नावरदानृणांभवतिमुक्तयेसाविद्यापरमामुक्तेर्हेतुभूतासनातनी/संसारबन्धहेतुश्चसैवसर्वेश्वरेश्वरी/राजोवाच/भगवन्काहिसादेवीमहामायेतियांभवान्/ब्रवीतिकथमुत्पन्नासाकर्मास्याश्चकिंद्विजयत्प्रभावाचसादेवीयत्स्वरूपायदुद्भवा/तत्सर्वंश्रोतुमिच्छामित्वत्तोब्रह्मविदांवर/ऋषिरुवाच/नित्यैवसाजगन्मूर्तिस्तयासर्वमिदंततम्/तथापितत्समुत्पत्तिर्बहुधाश्रूयतांममदेवानांकार्यसिद्ध्यर्थमाविर्भवतिसायदा/उत्पन्नेतितदालोकेसानित्याप्यभिधीयतेयोगनिद्रांयदाविष्णुर्जगत्येकार्णवीकृते/आस्तीर्यशेषमभजत्कल्पान्तेभगवान्प्रभुःतदाद्वावसुरौघोरौविख्यातौमधुकैटभौ/विष्णुकर्णमलोद्भूतौहन्तुंब्रह्माणमुद्यतौसनाभिकमलेविष्णोःस्थितोब्रह्माप्रजापतिः/दृष्ट्वातावसुरौचोग्रौप्रसुप्तंचजनार्दनम्तुष्टावयोगनिद्रांतामेकाग्रहृदयःस्थितः/विबोधनार्थायहरेर्हरिनेत्रकृतालयाम्विश्वेश्वरींजगद्धात्रींस्थितिसंहारकारिणीम्/निद्रांभगवतींविष्णोरतुलांतेजसःप्रभुः/ब्रह्मोवाच/त्वंस्वाहात्वंस्वधात्वंहिवषट्कारःस्वरात्मिका/सुधात्वमक्षरेनित्येत्रिधामात्रात्मिकास्थिताअर्धमात्रास्थितानित्यायानुच्चार्याविशेषतः/त्वमेवसन्ध्यासावित्रीत्वंदेविजननीपरात्वयैतद्धार्यतेविश्वंत्वयैतत्सृज्यतेजगत्/त्वयैतत्पाल्यतेदेवित्वमत्स्यन्तेचसर्वदाविसृष्टौसृष्टिरूपात्वंस्थितिरूपाचपालने/तथासंहृतिरूपान्तेजगतोऽस्यजगन्मयेमहाविद्यामहामायामहामेधामहास्मृतिः/महामोहाचभवतीमहादेवीमहेश्वरीप्रकृतिस्त्वंचसर्वस्यगुणत्रयविभाविनी/कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिश्चदारुणात्वंश्रीस्त्वमीश्वरीत्वंह्रीस्त्वंबुद्धिर्बोधलक्षणा/लज्जापुष्टिस्तथातुष्टिस्त्वंशान्तिःक्षान्तिरेवचखड्गिनीशूलिनीघोरागदिनीचक्रिणीतथा/शङ्खिनीचापिनीबाणभुशुण्डीपरिघायुधासौम्यासौम्यतराशेषसौम्येभ्यस्त्वतिसुन्दरी/परापराणांपरमात्वमेवपरमेश्वरीयच्चकिञ्चित्क्वचिद्वस्तुसदसद्वाखिलात्मिके/तस्यसर्वस्ययाशक्तिःसात्वंकिंस्तूयसेमयाययात्वयाजगत्स्रष्टाजगत्पात्यत्तियोजगत्/सोऽपिनिद्रावशंनीतःकस्त्वांस्तोतुमिहेश्वरःविष्णुःशरीरग्रहणमहमीशानएवच/कारितास्तेयतोऽतस्त्वांकःस्तोतुंशक्तिमान्भवेत्सात्वमित्थंप्रभावैःस्वैरुदारैर्देविसंस्तुता/मोहयैतौदुराधर्षावसुरौमधुकैटभौप्रबोधंचजगत्स्वामीनीयतामच्युतोलघु/बोधश्चक्रियतामस्यहन्तुमेतौमहासुरौ/ऋषिरुवाच/एवंस्तुतातदादेवीतामसीतत्रवेधसा/विष्णोःप्रबोधनार्थायनिहन्तुंमधुकैटभौनेत्रास्यनासिकाबाहुहृदयेभ्यस्तथोरसः/निर्गम्यदर्शनेतस्थौब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनःउत्तस्थौचजगन्नाथस्तयामुक्तोजनार्दनः/एकार्णवेऽहिशयनात्ततःसददृशेचतौमधुकैटभौदुरात्मानावतिवीर्यपराक्रमौ/क्रोधरक्तेक्षणावत्तुंब्रह्माणंजनितोद्यमौसमुत्थायततस्ताभ्यांयुयुधेभगवान्हरिः/पञ्चवर्षसहस्राणिबाहुप्रहरणोविभुःतावप्यतिबलोन्मत्तौमहामायाविमोहितौ/उक्तवन्तौवरोऽस्मत्तोव्रियतामितिकेशवम्/श्रीभगवानुवाच/भवेतामद्यमेतुष्टौममवध्यावुभावपि/किमन्येनवरेणात्रएतावद्धिवृतंमया/ऋषिरुवाच/वञ्चिताभ्यामितितदासर्वमापोमयंजगत्/विलोक्यताभ्यांगदितोभगवान्कमलेक्षणःआवांजहिनयत्रोर्वीसलिलेनपरिप्लुता/ऋषिरुवाच/तथेत्युक्त्वाभगवताशङ्खचक्रगदाभृताकृत्वाचक्रेणवैछिन्नेजघनेशिरसीतयोः/एवमेषासमुत्पन्नाब्रह्मणासंस्तुतास्वयम्प्रभावमस्यादेव्यास्तुभूयःश‍ृणुवदामिते/ऐंॐ॥स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येमधुकैटभवधोनामप्रथमोऽध्यायः/2द्वितीयोऽध्यायः(69)/विनियोगः/अस्यश्रीमध्यमचरित्रस्यविष्णुरृषिःश्रीमहालक्ष्मीर्देवताउष्णिक्छन्दःशाकम्भरीशक्तिःदुर्गाबीजम्वायुस्तत्त्वम्यजुर्वेदःस्वरूपम्श्रीमहालक्ष्मीप्रीत्यर्थेमध्यमचरित्रजपेविनियोगः/ध्यानम्/ॐअक्षस्रक्परशूगदेषुकुलिशंपद्मंधनुःकुण्डिकांदण्डंशक्तिमसिंचचर्मजलजंघण्टांसुराभाजनम्शूलंपाशसुदर्शनेचदधतींहस्तैःप्रवालप्रभांसेवेसैरिभमर्दिनीमिहमहालक्ष्मींसरोजस्थिताम्/ॐह्रींऋषिरुवाच/देवासुरमभूद्युद्धंपूर्णमब्दशतंपुरामहिषेऽसुराणामधिपेदेवानांचपुरन्दरे/तत्रासुरैर्महावीर्यैर्देवसैन्यंपराजितम्जित्वाचसकलान्देवानिन्द्रोऽभून्महिषासुरः/ततःपराजितादेवाःपद्मयोनिंप्रजापतिम्पुरस्कृत्यगतास्तत्रयत्रेशगरुडध्वजौ/यथावृत्तंतयोस्तद्वन्महिषासुरचेष्टितम्त्रिदशाःकथयामासुर्देवाभिभवविस्तरम्/सूर्येन्द्राग्न्यनिलेन्दूनांयमस्यवरुणस्यचअन्येषांचाधिकारान्सस्वयमेवाधितिष्ठति/स्वर्गान्निराकृताःसर्वेतेनदेवगणाभुविविचरन्तियथामर्त्यामहिषेणदुरात्मना/एतद्वःकथितंसर्वममरारिविचेष्टितम्शरणंवःप्रपन्नाःस्मोवधस्तस्यविचिन्त्यताम्/इत्थंनिशम्यदेवानांवचांसिमधुसूदनःचकारकोपंशम्भुश्चभ्रुकुटीकुटिलाननौ/ततोऽतिकोपपूर्णस्यचक्रिणोवदनात्ततःनिश्चक्राममहत्तेजोब्रह्मणःशङ्करस्यच/अन्येषांचैवदेवानांशक्रादीनांशरीरतःनिर्गतंसुमहत्तेजस्तच्चैक्यंसमगच्छत/अतीवतेजसःकूटंज्वलन्तमिवपर्वतम्ददृशुस्तेसुरास्तत्रज्वालाव्याप्तदिगन्तरम्/अतुलंतत्रतत्तेजःसर्वदेवशरीरजम्एकस्थंतदभून्नारीव्याप्तलोकत्रयंत्विषा/यदभूच्छाम्भवंतेजस्तेनाजायततन्मुखम्याम्येनचाभवन्केशाबाहवोविष्णुतेजसा/सौम्येनस्तनयोर्युग्मंमध्यंचैन्द्रेणचाभवत्वारुणेनचजङ्घोरूनितम्बस्तेजसाभुवः/ब्रह्मणस्तेजसापादौतदङ्गुल्योऽर्कतेजसावसूनांचकराङ्गुल्यःकौबेरेणचनासिका/तस्यास्तुदन्ताःसम्भूताःप्राजापत्येनतेजसानयनत्रितयंजज्ञेतथापावकतेजसा/भ्रुवौचसन्ध्ययोस्तेजःश्रवणावनिलस्यचअन्येषांचैवदेवानांसम्भवस्तेजसांशिवा/ततःसमस्तदेवानांतेजोराशिसमुद्भ-वाम्तांविलोक्यमुदंप्रापुरमरामहिषार्दिताःततोदेवाददुस्तस्यैस्वानिस्वान्यायुधानिच/शूलंशूलाद्विनिष्कृष्यददौतस्यैपिनाकधृक्चक्रंचदत्तवान्कृष्णःसमुत्पाट्यस्वचक्रतः/शङ्खंचवरुणःशक्तिंददौतस्यैहुताशनःमारुतोदत्तवांश्चापंबाणपूर्णेतथेषुधी/वज्रमिन्द्रःसमुत्पाट्यकुलिशादमराधिपःददौतस्यैसहस्राक्षोघण्टामैरावताद्गजात्/कालदण्डाद्यमोदण्डंपाशंचाम्बुपतिर्ददौप्रजापतिश्चाक्षमालांददौब्रह्माकमण्डलुम्/समस्तरोमकूपेषुनिजरश्मीन्दिवाकरःकालश्चदत्तवान्खड्गंतस्यैचर्मचनिर्मलम्/क्षीरोदश्चामलंहारमजरेचतथाम्बरेचूडामणिंतथादिव्यंकुण्डलेकटकानिच/अर्धचन्द्रंतथाशुभ्रंकेयूरान्सर्वबाहुषुनूपुरौविमलौतद्वद्ग्रैवेयकमनुत्तमम्/अङ्गुलीयकरत्नानिसमस्तास्वङ्गुलीषुचविश्वकर्माददौतस्यैपरशुंचातिनिर्मलम्/अस्त्राण्यनेकरूपाणितथाभेद्यंचदंशनम्अम्लानपङ्कजांमालांशिरस्युरसिचापराम्/अददज्जलधिस्तस्यैपङ्कजंचातिशोभनम्हिमवान्वाहनंसिंहंरत्नानिविविधानिच/ददावशून्यंसुरयापानपात्रंधनाधिपःशेषश्चसर्वनागेशोमहामणिविभूषितम्/नागहारंददौतस्यैधत्तेयःपृथिवीमिमाम्अन्यैरपिसुरैर्देवीभूषणैरायुधैस्तथा/सम्मानिताननादोच्चैःसाट्टहासंमुहुर्मुहुःतस्यानादेनघोरेणकृत्स्नमापूरितंनभः/अमायतातिमहताप्रतिशब्दोमहानभूत्चुक्षुभुःसकलालोकाःसमुद्राश्चचकम्पिरे/चचालवसुधाचेलुःसकलाश्चमहीधराःजयेतिदेवाश्चमुदातामूचुःसिंहवाहिनीम्/तुष्टुवुर्मुनयश्चैनांभक्तिनम्रात्ममूर्तयःदृष्ट्वासमस्तंसङ्क्षुब्धंत्रैलोक्यममरारयः/सन्नद्धाखिलसैन्यास्तेसमुत्तस्थुरुदायुधाःआःकिमेत-दितिक्रोधादाभाष्यमहिषासुरः/अभ्यधावततंशब्दमशेषैरसुरैर्वृतःसददर्शततोदेवींव्याप्तलोकत्रयांत्विषा/पादाक्रान्त्यानतभुवंकिरीटोल्लिखिताम्बराम्क्षोभिताशेषपातालांधनुर्ज्यानिःस्वनेनताम्/दिशोभुजसहस्रेणसमन्ताद्व्याप्यसंस्थिताम्ततःप्रववृतेयुद्धंतयादेव्यासुरद्विषाम्/शस्त्रास्त्रैर्बहुधामुक्तैरादीपितदिगन्तरम्महिषासुरसेनानीश्चिक्षुराख्योमहासुरः/युयुधेचामरश्चान्यैश्चतुरङ्गबलान्वितःरथानामयुतैःषड्भिरुदग्राख्योमहासुरः/अयुध्यतायुतानांचसहस्रेणमहाहनुःपञ्चाशद्भिश्चनियुतैरसिलोमामहासुरः/अयुतानांशतैःषड्भिर्बाष्कलोयुयुधेरणेगजवाजिसहस्रौघैरनेकैःपरिवारितः/वृतोरथानांकोट्याचयुद्धेतस्मिन्नयुध्यतबिडालाख्योऽयुतानांचपञ्चाशद्भिरथायुतैः/युयुधेसंयुगेतत्ररथानांपरिवारितःअन्येचतत्रायुतशोरथनागहयैर्वृताः/युयुधुःसंयुगेदेव्यासहतत्रमहासुराःकोटिकोटिसहस्रैस्तुरथानांदन्तिनांतथा/हयानांचवृतोयुद्धेतत्राभून्महिषासुरःतोमरैर्भिन्दिपालैश्चशक्तिभिर्मुसलैस्तथा/युयुधुःसंयुगेदेव्याखड्गैःपरशुपट्टिशैःकेचिच्चचिक्षिपुःशक्तीःकेचित्पाशांस्तथापरे/देवींखड्गप्रहारैस्तुतेतांहन्तुंप्रचक्रमुःसापिदेवीततस्तानिशस्त्राण्यस्त्राणिचण्डिका/लीलयैवप्रचिच्छेदनिजशस्त्रास्त्रवर्षिणीअनायस्ताननादेवीस्तूयमानासुरर्षिभिः/मुमोचासुरदेहेषुशस्त्राण्यस्त्राणिचेश्वरीसोऽपिक्रुद्धोधुतसटोदेव्यावाहनकेसरी/चचारासुरसैन्येषुवनेष्विवहुताशनःनिःश्वासान्मुमुचेयांश्चयुध्यमानारणेऽम्बिका/तएवसद्यःसम्भूतागणाःशतसहस्रशःयुयुधुस्तेपरशुभिर्भिन्दिपालासिपट्टिशैः/नाशयन्तोऽसुरगणान्देवीशक्त्युपबृंहिताःअवादयन्तपटहान्गणाःशङ्खांस्तथापरे/मृदङ्गांश्चतथैवान्येतस्मिन्युद्धमहोत्सवेततोदेवीत्रिशूलेनगदयाशक्तिवृष्टिभिः/खड्गादिभिश्चशतशोनिजघानमहासुरान्पातयामासचैवान्यान्घण्टास्वनविमोहितान्/असुरान्भुविपाशेनबद्ध्वाचान्यानकर्षयत्केचिद्द्विधाकृतास्तीक्ष्णैःखड्गपातैस्तथापरे/विपोथितानिपातेनगदयाभुविशेरतेवेमुश्चकेचिद्रुधिरंमुसलेनभृशंहताः/केचिन्निपतिताभूमौभिन्नाःशूलेनवक्षसिनिरन्तराःशरौघेणकृताःकेचिद्रणाजिरे/श्येनानुकारिणःप्राणान्मुमुचुस्त्रिदशार्दनाःकेषाञ्चिद्बाहवश्छिन्नाश्छिन्नग्रीवास्तथापरे/शिरांसिपेतुरन्येषामन्येमध्येविदारिताःविच्छिन्नजङ्घास्त्वपरेपेतुरुर्व्यांमहासुराः/एकबाह्वक्षिचरणाःकेचिद्देव्याद्विधाकृताःछिन्नेऽपिचान्येशिरसिपतिताःपुनरुत्थिताः/कबन्धायुयुधुर्देव्यागृहीतपरमायुधाःननृतुश्चापरेतत्रयुद्धेतूर्यलयाश्रिताः/कबन्धा-श्छिन्नशिरसःखड्गशक्त्यृष्टिपाणयःतिष्ठतिष्ठेतिभाषन्तोदेवीमन्येमहासुराः/पातितैरथनागाश्वैरसुरैश्चवसुन्धराअगम्यासाभवत्तत्रयत्राभूत्समहारणः/शोणितौघामहानद्यःसद्यस्तत्रप्रसुस्रुवुःमध्येचासुरसैन्यस्यवारणासुरवाजिनाम्/क्षणेनतन्महासैन्यमसुराणांतथाम्बिकानिन्येक्षयंयथावह्निस्तृणदारुमहाचयम्/सचसिंहोमहानादमुत्सृजन्धुतकेसरःशरीरेभ्योऽमरारीणामसूनिवविचिन्वति/देव्यागणैश्चतैस्तत्रकृतंयुद्धंतथासुरैःयथैषांतुतुषुर्देवाःपुष्पवृष्टिमुचोदिवि/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येमहिषासुरसैन्यवधोनामद्वितीयोऽध्यायः/3तृतीयोऽध्यायः(44)/ॐऋषिरुवाच/निहन्यमानंतत्सैन्यमवलोक्यमहासुरःसेनानीश्चिक्षुरःकोपाद्ययौयोद्धुमथाम्बिकाम्/सदेवींशरवर्षेणववर्षसमरेऽसुरःयथामेरुगिरेःश‍ृङ्गंतोयवर्षेणतोयदः/तस्यछित्वाततोदेवीलीलयैवशरोत्करान्जघानतुरगान्बाणैर्यन्तारंचैववाजिनाम्/चिच्छेदचधनुःसद्योध्वजंचातिसमुच्छृतम्विव्याधचैवगात्रेषुछिन्नधन्वानमाशुगैः/सच्छिन्नधन्वाविरथोहताश्वोहतसारथिःअभ्यधावततांदेवींखड्गचर्मधरोऽसुरः/सिंहमाहत्यखड्गेनतीक्ष्णधारेणमूर्धनिआजघानभुजेसव्येदेवीमप्यतिवेगवान्/तस्याःखड्गोभुजंप्राप्यपफालनृपनन्दनततोजग्राहशूलंसकोपादरुणलोचनः/चिक्षेपचततस्तत्तुभद्रकाल्यांमहासुरःजाज्वल्यमानंतेजोभीरविबिम्बमिवाम्बरात्/दृष्ट्वातदापतच्छूलंदेवीशूलममुञ्चततेनतच्छतधानीतंशूलंसचमहासुरः/हतेतस्मिन्महावीर्येमहिषस्यचमूपतौआजगामगजारूढश्चामरस्त्रिदशार्दनः/सोऽपिशक्तिंमुमोचाथदेव्यास्तामम्बिकाद्रुतम्हुङ्काराभिहतांभूमौपातयामासनिष्प्रभाम्/भग्नांशक्तिंनिपतितांदृष्ट्वाक्रोधसमन्वितःचिक्षेपचामरःशूलंबाणैस्तदपिसाच्छिनत्/ततःसिंहःसमुत्पत्यगजकुम्भान्तरेस्थितःबाहुयुद्धेनयुयुधेतेनोच्चैस्त्रिदशारिणा/युध्यमानौततस्तौतुतस्मान्नागान्महींगतौयुयुधातेऽतिसंरब्धौप्रहारैरतिदारुणैः/ततोवेगात्खमुत्पत्यनिपत्यचमृगारिणाकरप्रहारेणशिरश्चामरस्यपृथक्कृतम्/उदग्रश्चरणेदेव्याशिलावृक्षादिभिर्हतःदन्तमुष्टितलैश्चैवकरालश्चनिपातितः/देवीक्रुद्धागदापातैश्चूर्णयामासचोद्धतम्बाष्कलंभिन्दिपालेनबाणैस्ताम्रंतथान्धकम्/उग्रास्यमुग्रवीर्यंचतथैवचमहाहनुम्त्रिनेत्राचत्रिशूलेनजघानपरमेश्वरी/बिडालस्यासिनाकायात्पातयामासवैशिरःदुर्धरंदुर्मुखंचोभौशरैर्निन्येयमक्षयम्/एवंसङ्क्षीयमाणेतुस्वसैन्येमहिषासुरःमाहिषेणस्वरूपेणत्रासयामासतान्गणान्/कांश्चित्तुण्डप्रहारेणखुरक्षेपैस्तथापरान्लाङ्गूलताडितांश्चान्यान्श‍ृङ्गाभ्यांचविदारितान्/वेगेनकांश्चिदपरान्नादेनभ्रमणेनचनिःश्वासपवनेनान्यान्पातयामासभूतले/निपात्यप्रमथानीकमभ्यधावतसोऽसुरःसिंहंहन्तुंमहादेव्याःकोपंचक्रेततोऽम्बिका/सोऽपिकोपान्महावीर्यःखुरक्षुण्णमहीतलःश‍ृङ्गाभ्यांपर्वतानुच्चांश्चिक्षेपचननादच/वेगभ्रमणविक्षुण्णामहीतस्यव्यशीर्यतलाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिःप्लावयामाससर्वतः/धुतश‍ृङ्गविभिन्नाश्चखण्डंखण्डंययुर्घनाःश्वासानिलास्ताःशतशोनिपेतुर्नभसोऽचलाः/इतिक्रोधसमाध्मातमापतन्तंमहासुरम्दृष्ट्वासाचण्डिकाकोपंतद्वधायतदाकरोत्/साक्षिप्त्वातस्यवैपाशंतंबबन्धमहासुरम्तत्याजमाहिषंरूपंसोऽपिबद्धोमहामृधे/ततःसिंहोऽभवत्सद्योयावत्तस्याम्बिकाशिरःछिनत्तितावत्पुरुषःखड्गपाणिरदृश्यत/ततएवाशुपुरुषंदेवीचिच्छेदसायकैःतंखड्गचर्मणासार्धंततःसोऽभून्महागजः/करेणचमहासिंहंतंचकर्षजगर्जचकर्षतस्तुकरंदेवीखड्गेननिरकृन्तत/ततोमहासुरोभूयोमाहिषंवपुरास्थितःतथैवक्षोभयामासत्रैलोक्यंसचराचरम्/ततःक्रुद्धाजगन्माताचण्डिकापानमुत्तमम्पपौपुनःपुनश्चैवजहासारुणलोचना/ननर्दचासुरःसोऽपिबलवीर्यमदोद्धतःविषाणाभ्यांचचिक्षेपचण्डिकांप्रतिभूधरान्/साचतान्प्रहितांस्तेनचूर्णयन्तीशरोत्करैःउवाचतंमदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम्/देव्युवाच/गर्जगर्जक्षणंमूढमधुयावत्पिबाम्यहम्मयात्वयिहतेऽत्रैवगर्जिष्यन्त्याशुदेवताः/ऋषिरुवाच/एवमुक्त्वासमुत्पत्यसारूढातंमहासुरम्पादेनाक्रम्यकण्ठेचशूलेनैनमताडयत्/ततःसोऽपिपदाक्रान्तस्तयानिजमुखात्तदाअर्धनिष्क्रान्तएवासीद्देव्यावीर्येणसंवृतः/अर्धनिष्क्रान्तएवासौयुध्यमानोमहासुरःतयामहासिनादेव्याशिरश्छित्त्वानिपातितः/ततोहाहाकृतंसर्वंदैत्यसैन्यंननाशतत्प्रहर्षंचपरंजग्मुःसकलादेवतागणाः/तुष्टुवुस्तांसुरादेवींसहदिव्यैर्महर्षिभिःजगुर्गन्धर्वपतयोननृतुश्चाप्सरोगणाः/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येमहिषासुरवधोनामतृतीयोऽध्यायः/4चतुर्थोऽध्यायः(42)/ॐऋषिरुवाच/शक्रादयःसुरगणानिहतेऽतिवीर्येतस्मिन्दुरात्मनिसुरारिबलेचदेव्यातांतुष्टुवुःप्रणतिनम्रशिरोधरांसावाग्भिःप्रहर्षपुलकोद्गमचारुदेहाः/देव्याययाततमिदंजगदात्मशक्त्यानिःशेषदेवगणशक्तिसमूहमूर्त्यातामम्बिकामखिलदेवमहर्षिपूज्यांभक्त्यानताःस्मविदधातुशुभानिसानः/यस्याःप्रभावमतुलंभगवाननन्तोब्रह्माहरश्चनहिवक्तुमलंबलंचसाचण्डिकाखिलजगत्परिपालनायनाशायचाशुभभयस्यमतिंकरोतु/याश्रीःस्वयंसुकृतिनांभवनेष्वलक्ष्मीःपापात्मनांकृतधियांहृदयेषुबुद्धिःश्रद्धासतांकुलजनप्रभवस्यलज्जातांत्वांनताःस्मपरिपालयदेविविश्वम्/किंवर्णयामतवरूपमचिन्त्यमेतत्किञ्चातिवीर्यमसुरक्षयकारिभूरिकिंचाहवेषुचरितानितवातियानिसर्वेषुदेव्यसुरदेवगणादिकेषु/हेतुःसमस्तजगतांत्रिगुणापिदोषैर्नज्ञायसेहरिहरादिभिरप्यपारासर्वाश्रयाखिलमिदंजगदंशभूतमव्याकृताहिपरमाप्रकृतिस्त्वमाद्या/यस्याःसमस्तसुरतासमुदीरणेनतृप्तिंप्रयातिसकलेषुमखेषुदेविस्वाहासिवैपितृगणस्यचतृप्तिहेतुरुच्चार्यसेत्वमतएवजनैःस्वधाच/यामुक्तिहेतुरविचिन्त्यमहाव्रतात्वंअभ्यस्यसेसुनियतेन्द्रियतत्त्वसारैःमोक्षार्थिभिर्मुनिभिरस्तसमस्तदोषैर्विद्यासिसाभगवतीपरमाहिदेवि/शब्दात्मिकासुविमलर्ग्यजुषांनिधानमुद्गीथरम्यपदपाठवतांचसाम्नाम्देवित्रयीभगवतीभवभावनायवार्तासिसर्वजगतांपरमार्तिहन्त्री/मेधासिदेविविदिताखिलशास्त्रसारादुर्गासिदुर्गभवसागरनौरसङ्गाश्रीःकैटभारिहृदयैककृताधिवासागौरीत्वमेवशशिमौलिकृतप्रतिष्ठा/ईषत्सहासममलंपरिपूर्णचन्द्रबिम्बानुकारिकनकोत्तमकान्तिकान्तम्अत्यद्भुतंप्रहृतमात्तरुषातथापिवक्त्रंविलोक्यसहसामहिषासुरेण/दृष्ट्वातुदेविकुपितंभ्रुकुटीकरालमुद्यच्छशाङ्कसदृशच्छवियन्नसद्यःप्राणान्मुमोचमहिषस्तदतीवचित्रंकैर्जीव्यतेहिकुपितान्तकदर्शनेन/देविप्रसीदपरमाभवतीभवायसद्योविनाशयसिकोपवतीकुलानिविज्ञातमेतदधुनैवयदस्तमेतन्नीतंबलंसुविपुलंमहिषासुरस्य/तेसम्मताजनपदेषुधनानितेषांतेषांयशांसिनचसीदतिबन्धुवर्गःधन्यास्तएवनिभृतात्मजभृत्यदारायेषांसदाभ्युदयदाभवतीप्रसन्ना/धर्म्याणिदेविसकलानिसदैवकर्माण्यत्यादृतःप्रतिदिनंसुकृतीकरोतिस्वर्गंप्रयातिचततोभवतीप्रसादाल्लोकत्रयेऽपिफलदाननुदेवितेन/दुर्गेस्मृताहरसिभीतिमशेषजन्तोःस्वस्थैःस्मृतामतिमतीवशुभांददासिदारिद्र्यदुःखभयहारिणिकात्वदन्यासर्वोपकारकरणायसदार्द्रचित्ता/एभिर्हतैर्जगदुपैतिसुखंतथैतेकुर्वन्तुनामनरकायचिरायपापम्सङ्ग्राममृत्युमधिगम्यदिवंप्रयान्तुमत्वेतिनूनमहितान्विनिहंसिदेवि/दृष्ट्वैवकिंनभवतीप्रकरोतिभस्मसर्वासुरानरिषुयत्प्रहिणोषिशस्त्रम्लोकान्प्रयान्तुरिपवोऽपिहिशस्त्रपूताइत्थंमतिर्भवतितेष्वहितेषुसाध्वी/खड्गप्रभानिकरविस्फुरणैस्तथोग्रैःशूलाग्रकान्तिनिवहेनदृशोऽसुराणाम्यन्नागताविलयमंशुमदिन्दुखण्डयोग्याननंतवविलोकयतांतदेतत्/दुर्वृत्तवृत्तशमनंतवदेविशीलंरूपंतथैतदविचिन्त्यमतुल्यमन्यैःवीर्यंचहन्तृहृतदेवपराक्रमाणांवैरिष्वपिप्रकटितैवदयात्वयेत्थम्/केनोपमाभवतुतेऽस्यपराक्रमस्यरूपंचशत्रुभयकार्यतिहारिकुत्रचित्तेकृपासमरनिष्ठुरताचदृष्टात्वय्येवदेविवरदेभुवनत्रयेऽपि/त्रैलोक्यमेतदखिलंरिपुनाशनेनत्रातंत्वयासमरमूर्धनितेऽपिहत्वानीतादिवंरिपुगणाभयमप्यपास्तम्अस्माकमुन्मदसुरारिभवंनमस्ते/शूलेनपाहिनोदेविपाहिखड्गेनचाम्बिकेघण्टास्वनेननःपाहिचापज्यानिःस्वनेनच/प्राच्यांरक्षप्रतीच्यांचचण्डिकेरक्षदक्षिणेभ्रामणेनात्मशूलस्यउत्तरस्यांतथेश्वरि/सौम्यानियानिरूपाणित्रैलोक्येविचरन्तितेयानिचात्यन्तघोराणितैरक्षास्मांस्तथाभुवम्/खड्गशूलगदादीनियानिचास्त्रानितेऽम्बिकेकरपल्लवसङ्गीनितैरस्मान्रक्षसर्वतः/ऋषिरुवाच/एवंस्तुतासुरैर्दिव्यैःकुसुमैर्नन्दनोद्भवैःअर्चिताजगतांधात्रीतथागन्धानुलेपनैः/भक्त्यासमस्तैस्त्रिदशैर्दिव्यैर्धूपैःसुधूपिताप्राहप्रसादसुमुखीसमस्तान्प्रणतान्सुरान्/देव्युवाच/व्रियतांत्रिदशाःसर्वेयदस्मत्तोऽभिवाञ्छितम्/देवाऊचुः/भगवत्याकृतंसर्वंनकिञ्चिदवशिष्यते/यदयंनिहतःशत्रुरस्माकंमहिषासुरःयदिचापिवरोदेयस्त्वयास्माकंमहेश्वरि/संस्मृतासंस्मृतात्वंनोहिंसेथाःपरमापदःयश्चमर्त्यःस्तवैरेभिस्त्वांस्तोष्यत्यमलानने/तस्यवित्तर्द्धिविभवैर्धनदारादिसम्पदाम्वृद्धयेऽस्मत्प्रसन्नात्वंभवेथाःसर्वदाम्बिके/ऋषिरुवाच/इतिप्रसादितादेवैर्जगतोऽर्थेतथात्मनःतथेत्युक्त्वाभद्रकालीबभूवान्तर्हितानृप/इत्येतत्कथितंभूपसम्भूतासायथापुरादेवीदेवशरीरेभ्योजगत्त्रयहितैषिणी/पुनश्चगौरीदेहात्सासमुद्भूतायथाभवत्वधायदुष्टदैत्यानांतथाशुम्भनिशुम्भयोः/रक्षणायचलोकानांदेवानामुपकारिणीतच्छृणुष्वमयाख्यातंयथावत्कथयामिते/ह्रींॐ॥स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येशक्रादिस्तुतिर्नामचतुर्थोऽध्यायः/5पञ्चमोऽध्यायः(129)/विनियोगः/अस्यश्रीउत्तरचरित्रस्यरुद्रऋषिःश्रीमहासरस्वतीदेवताअनुष्टुप्छन्दःभीमाशक्तिःभ्रामरीबीजम्सूर्यस्तत्त्वम्सामवेदःस्वरूपम्श्रीमहासरस्वतीप्रीत्यर्थेउत्तरचरित्रपाठेविनियोगः/ध्यानम्/घण्टाशूलहलानिशङ्खमुसलेचक्रंधनुःसायकंहस्ताब्जैर्दधतींघनान्तविलसच्छीतांशुतुल्यप्रभाम्गौरीदेहसमुद्भवांत्रिजगतामा-धारभूतांमहापूर्वामत्रसरस्वतीमनुभजेशुम्भादिदैत्यार्दिनीम्/ॐक्लींऋषिरुवाच/पुराशुम्भनिशुम्भाभ्यामसुराभ्यांशचीपतेःत्रैलोक्यंयज्ञभागाश्चहृतामदबलाश्रयात्/तावेवसूर्यतांतद्वदधिकारंतथैन्दवम्कौबेरमथयाम्यंचचक्रातेवरुणस्यच/तावेवपवनर्द्धिंचचक्रतुर्वह्निकर्मचततोदेवाविनिर्धूताभ्रष्टराज्याःपराजिताः/हृताधिकारास्त्रिदशास्ताभ्यांसर्वेनिराकृताःमहासुराभ्यांतांदेवींसंस्मरन्त्यपराजिताम्/तयास्माकंवरोदत्तोयथापत्सुस्मृताखिलाःभवतांनाशयिष्यामितत्क्षणात्परमापदः/इतिकृत्वामतिंदेवाहिमवन्तंनगेश्वरम्जग्मुस्तत्रततोदेवींविष्णुमायांप्रतुष्टुवुः/देवाऊचुः/नमोदेव्यैमहादेव्यैशिवायैसततंनमःनमःप्रकृत्यैभद्रायैनियताःप्रणताःस्मताम्/रौद्रायैनमोनित्यायैगौर्यैधात्र्यैनमोनमःज्योत्स्नायैचेन्दुरूपिण्यैसुखायैसततंनमः/कल्याण्यैप्रणतांवृद्ध्यैसिद्ध्यैकुर्मोनमोनमःनैरृत्यैभूभृतांलक्ष्म्यैश-र्वाण्यैतेनमोनमः/दुर्गायैदुर्गपारायैसारायैसर्वकारिण्यैख्यात्यैतथैवकृष्णायैधूम्रायैसततंनमः/अतिसौम्यातिरौद्रायैनतास्तस्यैनमोनमःनमोजगत्प्रतिष्ठायैदेव्यैकृत्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुविष्णु-मायेतिशब्दितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुचेतनेत्यभिधीयतेनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुबुद्धिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुनिद्रारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः॥२/यादेवीसर्वभूतेषुक्षुधारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः॥२/यादेवीसर्वभूतेषुछायारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुशक्तिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुतृष्णारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः॥३/यादेवीसर्वभूतेषुक्षान्तिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुजातिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुलज्जारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुशान्तिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुश्रद्धारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुकान्तिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुलक्ष्मीरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुवृ-त्तिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुस्मृतिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुदयारूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुतुष्टिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुमातृरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/यादेवीसर्वभूतेषुभ्रान्तिरूपेणसंस्थितानमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/इन्द्रियाणामधिष्ठात्रीभूतानांचाखिलेषुयाभूतेषुसततंतस्यैव्याप्त्यैदेव्यैनमोनमः/चितिरूपेणयाकृत्स्नमेतद्व्याप्यस्थिताजगत्नमस्तस्यैनमस्तस्यैनमस्तस्यैनमोनमः/स्तुतासुरैःपूर्वमभीष्टसंश्रयात्तथासुरेन्द्रेणदिनेषुसेविताकरोतुसानःशुभहेतुरीश्वरीशुभानिभद्राण्यभिहन्तुचापदः/यासाम्प्रतंचोद्धतदैत्यतापितैरस्माभिरीशाचसुरैर्नमस्यतेयाचस्मृतातत्क्षणमेवहन्तिनःसर्वापदोभक्तिविनम्रमूर्तिभिः/ऋषिरुवाच/एवंस्तवाभियुक्तानांदेवानांतत्रपार्वतीस्नातुमभ्याययौतोयेजाह्नव्यानृपनन्दन/साब्रवीत्तान्सुरान्सुभ्रूर्भवद्भिःस्तूयतेऽत्रकाशरीरकोशतश्चास्याःसमुद्भूताब्रवीच्छिवा/स्तोत्रंममैतत्क्रियतेशुम्भदैत्यनिराकृतैःदेवैःसमेतैःसमरेनिशुम्भेनपराजितैः/शरीरकोशाद्यत्तस्याःपार्वत्यानिःसृताम्बिकाकौशिकीतिसमस्तेषुततोलोकेषुगीयते/तस्यांवि-निर्गतायांतुकृष्णाभूत्सापिपार्वतीकालिकेतिसमाख्याताहिमाचलकृताश्रया/ततोऽम्बिकांपरंरूपंबिभ्राणांसुमनोहरम्ददर्शचण्डोमुण्डश्चभृत्यौशुम्भनिशुम्भयोः/ताभ्यांशुम्भायचाख्यातासातीवसुमनोहराकाप्यास्तेस्त्रीमहाराजभासयन्तीहिमाचलम्/नैवतादृक्क्वचिद्रूपंदृष्टंकेनचिदुत्तमम्ज्ञायतांकाप्यसौदेवीगृह्यतांचासुरेश्वर/स्त्रीरत्नमतिचार्वङ्गीद्योतयन्तीदिशस्त्विषासातुतिष्ठतिदैत्येन्द्रतांभवान्द्रष्टुमर्हति/यानिरत्नानिमणयोगजाश्वादीनिवैप्रभोत्रैलोक्येतुसमस्तानिसाम्प्रतंभान्तितेगृहे/ऐरावतःसमानीतोगजरत्नंपुरन्दरात्पारिजाततरुश्चायंतथैवोच्चैःश्रवाहयः/विमानंहंससंयुक्तमेतत्तिष्ठतितेऽङ्गणेरत्नभूतमिहानीतंयदासीद्वेधसोऽद्भुतम्/निधिरेषमहापद्मःसमानीतोधनेश्वरात्किञ्जल्किनींददौचाब्धिर्मालामम्लानपङ्कजाम्/छत्रंतेवारुणंगेहेकाञ्चनस्रावितिष्ठतितथायंस्यन्दनवरोयःपुरासीत्प्रजापतेः/मृत्योरुत्क्रान्तिदानामशक्तिरीशत्वयाहृतापाशःसलिलराजस्यभ्रातुस्तवपरिग्रहे/निशुम्भस्याब्धिजाताश्चसमस्तारत्नजातयःवह्निरपिददौतुभ्यमग्निशौचेचवाससी/एवंदैत्येन्द्ररत्नानिसमस्तान्याहृतानितेस्त्रीरत्नमेषाकल्याणीत्वयाकस्मान्नगृह्यते/ऋषिरुवाच/निशम्येतिवचःशुम्भःसतदाचण्डमुण्डयोःप्रेषयामाससुग्रीवंदूतंदेव्यामहासुरम्/इतिचेतिचवक्तव्यासागत्वावचनान्ममयथाचाभ्येतिसम्प्रीत्यातथाकार्यंत्वयालघु/सतत्रगत्वायत्रास्तेशैलोद्देशेऽतिशोभनेतांचदेवींततःप्राहश्लक्ष्णंमधुरयागिरा/दूतउवाच/देविदैत्येश्वरःशुम्भस्त्रैलोक्येपरमेश्वरःदूतोऽहंप्रेषितस्तेनत्वत्सकाशमिहागतः/अव्याह-ताज्ञःसर्वासुयःसदादेवयोनिषुनिर्जिताखिलदैत्यारिःसयदाहश‍ृणुष्वतत्/ममत्रैलोक्यमखिलंममदेवावशानुगाःयज्ञभागानहंसर्वानुपाश्नामिपृथक्पृथक्/त्रैलोक्येवररत्नानिममवश्यान्यशेषतःतथैवगजरत्नंचहृतंदेवेन्द्रवाहनम्/क्षीरोदमथनोद्भूतमश्वरत्नंममामरैःउच्चैःश्रवससंज्ञंतत्प्रणिपत्यसमर्पितम्/यानिचान्यानिदेवेषुगन्धर्वेषूरगेषुचरत्नभूतानिभूतानितानिमय्येवशोभने/स्त्रीरत्नभूतांत्वांदेविलोकेमन्यामहेवयम्सात्वमस्मानुपागच्छयतोरत्नभुजोवयम्/मांवाममानुजंवापिनिशुम्भमुरुविक्रमम्भजत्वंचञ्चलापाङ्गिरत्नभूतासिवैयतः/परमैश्वर्यमतुलंप्राप्स्यसेमत्परिग्रहात्एतद्बुद्ध्यासमालोच्यमत्परिग्रहतांव्रज/ऋषिरुवाच/इत्युक्तासातदादेवीगम्भीरान्तःस्मिताजगौदुर्गाभगवतीभद्राययेदंधार्यतेजगत्/देव्युवाच/सत्यमुक्तंत्वयानात्रमिथ्याकिञ्चित्त्वयोदितम्त्रैलोक्याधिपतिःशुम्भोनिशुम्भश्चापितादृशः/किंत्वत्रयत्प्रतिज्ञातंमिथ्यातत्क्रियतेकथम्श्रूयतामल्पबुद्धित्वात्प्रतिज्ञायाकृतापुरा/योमांजयतिसङ्ग्रामेयोमेदर्पंव्यपोहतियोमेप्रतिबलोलोकेसमेभर्ताभविष्यति/तदागच्छतुशुम्भोऽत्रनिशुम्भोवामहाबलःमांजित्वाकिंचिरेणात्रपाणिंगृह्णातुमेलघु/दूतउवाच/अवलिप्तासिमैवंत्वंदेविब्रूहिममाग्रतःत्रैलोक्येकःपुमांस्तिष्ठेदग्रेशुम्भनिशुम्भयोः/अन्येषामपिदैत्यानांसर्वेदेवानवैयुधितिष्ठन्तिसम्मुखेदेविकिंपुनःस्त्रीत्वमेकिका/इन्द्राद्याःसकलादेवास्तस्थुर्येषांनसंयुगेशुम्भादीनांकथंतेषांस्त्रीप्रयास्यसिसम्मुखम्/सात्वंगच्छमयैवोक्तापार्श्वंशुम्भनिशुम्भयोःकेशाकर्षणनिर्धूतगौरवामागमिष्यसि/देव्युवाच/एवमेतद्बलीशुम्भोनिशुम्भश्चापितादृशःकिंकरोमिप्रतिज्ञामेयदनालोचितापुरा/सत्वंगच्छमयोक्तंतेयदेतत्सर्वमादृतःतदाचक्ष्वासुरेन्द्रायसचयुक्तंकरोतुयत्/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येदेव्यादूतसंवादोनामपञ्चमोऽध्यायः/6षष्ठोऽध्यायः(24)/ॐऋषिरुवाच/इत्याकर्ण्यवचोदेव्याःसदूतोऽमर्षपूरितःसमाचष्टसमागम्यदैत्यराजायविस्तरात्/तस्यदूतस्यतद्वाक्यमाकर्ण्यासुरराट्ततःसक्रोधःप्राहदैत्यानामधिपंधूम्रलोचनम्/हेधूम्रलोचनाशुत्वंस्वसैन्यपरिवारितःतामानयबलाद्दुष्टांकेशाकर्षणविह्वलाम्/तत्परित्राणदःकश्चिद्यदिवोत्तिष्ठतेऽपरःसहन्तव्योऽमरोवापियक्षोगन्धर्वएववा/ऋषिरुवाच/तेनाज्ञप्तस्ततःशीघ्रंसदैत्योधूम्रलोचनःवृतःषष्ट्यासहस्राणामसुराणांद्रुतंययौ/सदृष्ट्वातांततोदेवींतुहिनाचलसंस्थिताम्जगादोच्चैःप्रयाहीतिमूलंशुम्भनिशुम्भयोः/नचेत्प्री-त्याद्यभवतीमद्भर्तारमुपैष्यतिततोबलान्नयाम्येषकेशाकर्षणविह्वलाम्/देव्युवाच/दैत्येश्वरेणप्रहितोबलवान्बलसंवृतःबलान्नयसिमामेवंततःकिंतेकरोम्यहम्/ऋषिरुवाच/इत्युक्तःसोऽभ्यधावत्तामसुरोधूम्रलोचनःहुङ्कारेणैवतंभस्मसाचकाराम्बिकातदा/अथक्रुद्धंमहासैन्यमसुराणांतथाम्बिकाववर्षसायकैस्तीक्ष्णैस्तथाशक्तिपरश्वधैः/ततोधुतसटःकोपात्कृत्वानादंसुभैरवम्पपातासुरसेनायांसिंहोदे-व्याःस्ववाहनः/कांश्चित्करप्रहारेणदैत्यानास्येनचापरान्आक्रान्त्याचाधरेणान्यान्जघानसमहासुरान्/केषाञ्चित्पाटयामासनखैःकोष्ठानिकेसरीतथातलप्रहारेणशिरांसिकृतवान्पृथक्/विच्छिन्नबाहु-शिरसःकृतास्तेनतथापरेपपौचरुधिरंकोष्ठादन्येषांधुतकेसरः/क्षणेनतद्बलंसर्वंक्षयंनीतंमहात्मनातेनकेसरिणादेव्यावाहनेनातिकोपिना/श्रुत्वातमसुरंदेव्यानिहतंधूम्रलोचनम्बलंचक्षयितंकृत्स्नंदेवीकेसरिणाततः/चुकोपदैत्याधिपतिःशुम्भःप्रस्फुरिताधरःआज्ञापयामासचतौचण्डमुण्डौमहासुरौ/हेचण्डहेमुण्डबलैर्बहुभिःपरिवारितौतत्रगच्छतगत्वाचसासमानीयतांलघु/केशेष्वाकृष्यबद्ध्वावायदिवःसंशयोयुधितदाशेषायुधैःसर्वैरसुरैर्विनिहन्यताम्/तस्यांहतायांदुष्टायांसिंहेचविनिपातितेशीघ्रमागम्यतांबद्ध्वागृहीत्वातामथाम्बिकाम्/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येशुम्भनिशुम्भसेनानीधूम्रलोचनवधोनामषष्ठोऽध्यायः/7सप्तमोऽध्यायः(27)/ॐऋषिरुवाच/आज्ञप्तास्तेततोदैत्याश्चण्डमुण्डपुरोगमाःचतुरङ्गबलोपेताययुरभ्युद्यतायुधाः/ददृशुस्तेततोदेवीमीषद्धासांव्यवस्थिताम्सिंहस्योपरिशैलेन्द्रश‍ृङ्गेमहतिकाञ्चने/तेदृष्ट्वातांसमादातुमुद्यमंचक्रुरुद्यताःआकृष्टचापासिधरास्तथान्येतत्समीपगाः/ततःकोपंचकारोच्चैरम्बिकातानरीन्प्रतिकोपेनचास्यावदनंमषीवर्णमभूत्तदा/भ्रुकुटीकुटिलात्तस्याललाटफलकाद्द्रुतम्कालीकरालवदनाविनिष्क्रान्तासिपाशिनी/विचित्रखट्वाङ्गधरानरमालाविभूषणाद्वीपिचर्मपरीधानाशुष्कमांसातिभैरवा/अतिविस्तारवदनाजिह्वाललनभीषणानिमग्नारक्तनयनानादापूरितदिङ्मुखा/सावेगेनाभिपतिताघातयन्तीमहासुरान्सैन्येतत्रसुरारीणामभक्षयततद्बलम्/पार्ष्णिग्राहाङ्कुशग्राहयोधघण्टासमन्वितान्समादायैकहस्तेनमुखेचिक्षेपवारणान्/तथैवयोधंतुरगैरथंसारथिनासहनिक्षिप्यवक्त्रेदशनैश्चर्वयन्त्यतिभैरवम्/एकंजग्राहकेशेषुग्रीवायामथचापरम्पादेनाक्रम्यचैवान्यमुरसान्यमपोथयत्/तैर्मुक्तानिचशस्त्राणिमहास्त्राणितथासुरैःमुखेनजग्राहरुषादशनैर्मथितान्यपि/बलिनांतद्बलंसर्वमसुराणांदुरात्मनाम्ममर्दाभक्षयच्चान्यानन्यांश्चाताडयत्तदा/असिनानिहताःकेचित्केचित्खट्वाङ्गताडिताःजग्मुर्विनाशमसुरादन्ताग्राभिहतास्तथा/क्षणेनतद्बलंसर्वमसुराणांनिपातितम्दृष्ट्वाचण्डोऽभिदुद्रावतांकालीमतिभीषणाम्/शरवर्षैर्महाभीमैर्भीमाक्षींतांमहासुरःछादयामासचक्रैश्चमुण्डःक्षिप्तैःसहस्रशः/तानिचक्राण्यनेकानिविशमानानितन्मुखम्बभुर्यथार्कबिम्बानिसुबहूनिघनोदरम्/ततोजहासातिरुषाभीमंभैरवनादिनीकालीकरालवदनादुर्दर्शदशनोज्ज्वला/उत्थायचमहासिंहंदेवीचण्डमधावतगृहीत्वाचास्यकेशेषुशिरस्तेनासिनाच्छिनत्/अथमुण्डोऽभ्यधावत्तांदृष्ट्वाचण्डंनिपातितम्तमप्यपातयद्भूमौसाखड्गाभिहतंरुषा/हतशेषंततःसैन्यंदृष्ट्वाचण्डंनिपातितम्मुण्डंचसुमहावीर्यंदिशोभेजेभयातुरम्/शिरश्चण्डस्यकालीचगृहीत्वामुण्डमेवचप्राहप्रचण्डाट्टहासमिश्रमभ्येत्यचण्डिकाम्/मयातवात्रोपहृतौचण्डमुण्डौमहापशूयुद्धयज्ञेस्वयंशुम्भंनिशुम्भंचहनिष्यसि/ऋषिरुवाच/तावानीतौततोदृष्ट्वाचण्डमुण्डौमहासुरौउवाचकालींकल्याणीललितंचण्डिकावचः/यस्माच्चण्डंचमुण्डंचगृहीत्वात्वमुपागताचामुण्डेतिततोलोकेख्यातादेवीभविष्यसि/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येचण्डमुण्डवधोनामसप्तमोऽध्यायः/8अष्टमोऽध्यायः(63)/ॐऋषिरुवाच/चण्डेचनिहतेदैत्येमुण्डेचविनिपातितेबहुलेषुचसैन्येषुक्षयितेष्वसुरेश्वरः/ततःकोपपराधीनचेताःशुम्भःप्रतापवान्उद्योगंसर्वसैन्यानांदैत्यानामादिदेशह/अद्यसर्वबलैर्दैत्याःषडशीतिरुदायुधाःकम्बूनांचतुरशीतिर्निर्यान्तुस्वबलैर्वृताः/कोटिवीर्याणिपञ्चाशदसुराणांकुलानिवैशतंकुलानिधौम्राणांनिर्गच्छन्तुममाज्ञया/कालकादौर्हृदामौर्वाःकालिकेयास्तथासुराःयुद्धायसज्जानिर्यान्तुआज्ञयात्वरितामम/इत्याज्ञाप्यासुरपतिःशुम्भोभैरवशासनःनिर्जगाममहासैन्यसहस्रैर्बहुभिर्वृतः/आयान्तंचण्डिकादृष्ट्वातत्सैन्यमतिभीषणम्ज्यास्वनैःपूरयामासधरणीगगनान्तरम्/ततःसिंहोमहानादमतीवकृतवान्नृपघण्टास्वनेनतान्नादानम्बिकाचोपबृंहयत्/धनुर्ज्यासिंहघण्टानांनादापूरितदिङ्मुखानिनादैर्भीषणैःकालीजिग्येविस्तारितानना/तंनिनादमुपश्रुत्यदैत्यसैन्यैश्चतुर्दिशम्देवीसिंहस्तथाकालीसरोषैःपरिवारिताः/एतस्मिन्नन्तरेभूपविनाशायसुरद्विषाम्भवायामरसिंहानामतिवीर्यबलान्विताः/ब्रह्मेशगुहविष्णूनांतथेन्द्रस्यचशक्तयःशरीरेभ्योविनिष्क्रम्यतद्रूपैश्चण्डिकांययुः/यस्यदेवस्ययद्रूपंयथाभूषणवाहनम्तद्वदेवहितच्छक्तिरसुरान्योद्धुमाययौ/हंसयुक्तविमानाग्रेसाक्षसूत्रकमण्डलुःआयाताब्रह्मणःशक्तिर्ब्रह्माणीत्यभिधीयते/माहेश्वरीवृषारूढात्रिशूलवरधारिणीमहाहिवलयाप्राप्ताचन्द्ररेखाविभूषणा/कौमारीशक्तिहस्ताचमयूरवरवाहनायोद्धुमभ्याययौदैत्यानम्बिकागुहरूपिणी/तथैववैष्णवीशक्तिर्गरुडोपरिसंस्थिताशङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गहस्ताभ्युपाययौ/यज्ञवाराहमतुलंरूपंयाबिभ्रतोहरेःशक्तिःसाप्याययौतत्रवाराहींबिभ्रतीतनुम्/नारसिंहीनृसिंहस्यबिभ्रतीसदृशंवपुःप्राप्तातत्रसटाक्षेपक्षिप्तनक्षत्रसंहतिः/वज्रहस्तातथैवैन्द्रीगजराजोपरिस्थिताप्राप्तासहस्रनयनायथाशक्रस्तथैवसा/ततःपरिवृतस्ताभिरीशानोदेवशक्तिभिःहन्यन्तामसुराःशीघ्रंममप्रीत्याहचण्डिकाम्/ततोदेवीशरीरात्तुविनिष्क्रान्तातिभीषणाचण्डिकाशक्तिरत्युग्राशिवाशतनिनादिनी/साचाहधूम्रजटिलमीशानमपराजितादूतत्वंगच्छभगवन्पार्श्वंशुम्भनिशुम्भयोः/ब्रूहिशुम्भंनिशुम्भंचदानवावतिगर्वितौयेचान्येदानवास्तत्रयुद्धायसमुपस्थिताः/त्रैलोक्यमिन्द्रोलभतांदेवाःसन्तुहविर्भुजःयूयंप्रयातपातालंयदिजीवितुमिच्छथ/बलावलेपादथचेद्भवन्तोयुद्धकाङ्क्षिणःतदागच्छततृप्यन्तुमच्छिवाःपिशितेनवः/यतोनियुक्तोदौत्येनतयादेव्याशिवःस्वयम्शिवदूतीतिलोकेऽस्मिंस्ततःसाख्यातिमागता/तेऽपिश्रुत्वावचोदेव्याःशर्वाख्यातंमहासुराःअमर्षापूरिताजग्मुर्यत्रकात्यायनीस्थिता/ततःप्रथममेवाग्रेशरशक्त्यृष्टिवृष्टिभिःववर्षुरुद्धतामर्षास्तांदेवीममरारयः/साचतान्प्रहितान्बाणाञ्छूलशक्तिपरश्वधान्चिच्छेदलीलयाध्मातधनुर्मुक्तैर्महेषुभिः/तस्याग्रतस्तथाकालीशूलपातविदारितान्खट्वाङ्गपोथितांश्चारीन्कुर्वतीव्यचरत्तदा/कमण्डलुजलाक्षेपहतवीर्यान्हतौजसःब्रह्माणीचाकरोच्छत्रून्येनयेनस्मधावति/माहेश्वरीत्रिशूलेनतथाचक्रेणवैष्णवीदैत्याञ्जघानकौमारीतथाशक्त्यातिकोपना/ऐन्द्रीकुलिशपातेनशतशोदैत्यदानवाःपेतुर्विदारिताःपृथ्व्यांरुधिरौघप्रवर्षिणः/तुण्डप्रहार-विध्वस्तादंष्ट्राग्रक्षतवक्षसःवाराहमूर्त्यान्यपतंश्चक्रेणचविदारिताः/नखैर्विदारितांश्चान्यान्भक्षयन्तीमहासुरान्नारसिंहीचचाराजौनादापूर्णदिगम्बरा/चण्डाट्टहासैरसुराःशिवदूत्यभिदूषिताःपेतुःपृथिव्यांपतितांस्तांश्चखादाथसातदा/इतिमातृगणंक्रुद्धंमर्दयन्तंमहासुरान्दृष्ट्वाभ्युपायैर्विविधैर्नेशुर्देवारिसैनिकाः/पलायनपरान्दृष्ट्वादैत्यान्मातृगणार्दितान्योद्धुमभ्याययौक्रुद्धोरक्तबीजोमहासुरः/रक्तबिन्दुर्यदाभूमौपतत्यस्यशरीरतःसमुत्पततिमेदिन्यांतत्प्रमाणोमहासुरः/युयुधेसगदापाणिरिन्द्रशक्त्यामहासुरःततश्चैन्द्रीस्ववज्रेणरक्तबीजमताडयत्/कुलिशेनाहतस्याशुबहुसुस्रावशोणितम्समुत्तस्थुस्ततोयोधास्तद्रूपास्तत्पराक्रमाः/यावन्तःपतितास्तस्यशरीराद्रक्तबिन्दवःतावन्तःपुरुषाजातास्तद्वीर्यबलविक्रमाः/तेचापियुयुधुस्तत्रपुरुषारक्तसम्भवाःसमंमातृभिरत्युग्रशस्त्रपातातिभीषणम्/पुनश्चवज्रपातेनक्षतमस्यशिरोयदाववाहरक्तंपुरुषास्ततोजाताःसहस्रशः/वैष्णवीसमरेचैनंचक्रेणाभिजघानहगदयाताडयामासऐन्द्रीतमसुरेश्वरम्/वैष्णवीचक्रभिन्नस्यरुधिरस्रावसम्भवैःसहस्रशोजगद्व्याप्तंतत्प्रमाणैर्महासुरैः/शक्त्याजघानकौमारीवाराहीचतथासिनामाहेश्वरीत्रिशूलेनरक्तबीजंमहासुरम्/सचापिगदयादैत्यःसर्वाएवाहनत्पृथक्मातॄःकोपसमाविष्टोरक्तबीजोमहासुरः/तस्याहतस्यबहुधाशक्तिशूलादिभिर्भुविपपातयोवैरक्तौघस्तेनासञ्छतशोऽसुराः/तैश्चासुरासृक्सम्भूतैरसुरैःसकलंजगत्व्याप्तमासीत्ततोदेवाभयमाजग्मुरुत्तमम्/तान्विषण्णान्सुरान्दृष्ट्वाचण्डिकाप्राहसत्वरम्उवाचकालींचामुण्डेविस्तीर्णंवदनंकुरु/मच्छस्त्रपातसम्भूतान्रक्तबिन्दून्महासुरान्रक्तबिन्दोःप्रतीच्छत्वंवक्त्रेणानेनवेगिना/भक्षयन्तीचररणेतदुत्पन्नान्महासुरान्एवमेषक्षयंदैत्यःक्षेणरक्तोगमिष्यति/भक्ष्यमाणास्त्वयाचोग्रानचोत्पत्स्यन्तिचापरेइत्युक्त्वातांततोदेवीशूलेनाभिजघानतम्/मुखेनकालीजगृहेरक्तबीजस्यशोणितम्ततोऽसावाजघानाथगदयातत्रचण्डिकाम्/नचास्यावेदनांचक्रेगदापातोऽल्पिकामपितस्याहतस्यदेहात्तुबहुसुस्रावशोणितम्/यतस्ततस्तद्वक्त्रेणचामुण्डासम्प्रतीच्छतिमुखेसमुद्गतायेऽस्यारक्तपातान्महासुराः/तांश्चखादाथचामुण्डापपौतस्यचशोणितम्देवीशूलेनवज्रेणबाणैरसिभिरृष्टि-भिः/जघानरक्तबीजंतंचामुण्डापीतशोणितम्सपपातमहीपृष्ठेशस्त्रसङ्घसमाहतः/नीरक्तश्चमहीपालरक्तबीजोमहासुरःततस्तेहर्षमतुलमवापुस्त्रिदशानृप/तेषांमातृगणोजातोननर्तासृङ्मदोद्धतः/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येरक्तबीजवधोनामाष्टमोऽध्यायः/9नवमोऽध्यायः(41)/ॐराजोवाच/विचित्रमिदमाख्यातंभगवन्भवताममदेव्याश्चरितमाहात्म्यंरक्तबीजव-धाश्रितम्/भूयश्चेच्छाम्यहंश्रोतुंरक्तबीजेनिपातितेचकारशुम्भोयत्कर्मनिशुम्भश्चातिकोपनः/ऋषिरुवाच/चकारकोपमतुलंरक्तबीजेनिपातितेशुम्भासुरोनिशुम्भश्चहतेष्वन्येषुचाहवे/हन्यमानंमहासैन्यंविलोक्यामर्षमुद्वहन्अभ्यधावन्निशुम्भोऽथमुख्ययासुरसेनया/तस्याग्रतस्तथापृष्ठेपार्श्वयोश्चमहासुराःसन्दष्टौष्ठपुटाःक्रुद्धाहन्तुंदेवीमुपाययुः/आजगाममहावीर्यःशुम्भोऽपिस्वबलैर्वृतःनिहन्तुंचण्डिकांकोपात्कृत्वायुद्धंतुमातृभिः/ततोयुद्धमतीवासीद्देव्याशुम्भनिशुम्भयोःशरवर्षमतीवोग्रंमेघयोरिववर्षतोः/चिच्छेदास्ताञ्छरांस्ताभ्यांचण्डिकास्वशरोत्करैःताडयामासचाङ्गेषुशस्त्रौघैरसुरेश्वरौ/निशुम्भोनिशितंखड्गंचर्मचादायसुप्रभम्अताडयन्मूर्ध्निसिंहंदेव्यावाहनमुत्तमम्/ताडितेवाहनेदेवीक्षुरप्रेणासिमुत्तमम्निशुम्भस्याशुचिच्छेदचर्मचाप्यष्टचन्द्रकम्/छिन्नेचर्मणिखड्गेचशक्तिंचिक्षेपसोऽसुरःतामप्यस्यद्विधाचक्रेचक्रेणाभिमुखागताम्/कोपाध्मातोनिशुम्भोऽथशूलंजग्राहदानवःआयातंमुष्टिपातेनदेवीतच्चाप्यचूर्णयत्/आविद्याथगदांसोऽपिचिक्षेपचण्डिकांप्रतिसापिदेव्यास्त्रिशूलेनभिन्नाभस्मत्वमागता/ततःपरशुहस्तंतमायान्तंदैत्यपुङ्गवम्आहत्यदेवीबाणौघैरपातयतभूतले/तस्मिन्निपतितेभूमौनिशुम्भेभीमविक्रमेभ्रातर्यतीवसङ्क्रुद्धःप्रययौहन्तुमम्बिकाम्/सरथस्थस्तथात्युच्चैर्गृहीतपरमायु-धैःभुजैरष्टाभिरतुलैर्व्याप्याशेषंबभौनभः/तमायान्तंसमालोक्यदेवीशङ्खमवादयत्ज्याशब्दंचापिधनुषश्चकारातीवदुःसहम्/पूरयामासककुभोनिजघण्टास्वनेनचसमस्तदैत्यसैन्यानांतेजोवधविधायिना/ततःसिंहोमहानादैस्त्याजितेभमहामदैःपूरयामासगगनंगांतथैवदिशोदश/ततःकालीसमुत्पत्यगगनंक्ष्मामताडयत्कराभ्यांतन्निनादेनप्राक्स्वनास्तेतिरोहिताः/अट्टाट्टहासमशिवंशिवदूतीचकारह-वैःशब्दैरसुरास्त्रेसुःशुम्भःकोपंपरंययौ/दुरात्मंस्तिष्ठतिष्ठेतिव्याजहाराम्बिकायदातदाजयेत्यभिहितंदेवैराकाशसंस्थितैः/शुम्भेनागत्ययाशक्तिर्मुक्ताज्वालातिभीषणाआयान्तीवह्निकूटाभासानिरस्तामहोल्कया/सिंहनादेनशुम्भस्यव्याप्तंलोकत्रयान्तरम्निर्घातनिःस्वनोघोरोजितवानवनीपते/शुम्भमुक्ताञ्छरान्देवीशुम्भस्तत्प्रहिताञ्छरान्चिच्छेदस्वशरैरुग्रैःशतशोऽथसहस्रशः/ततःसाचण्डिकाक्रु-द्धाशूलेनाभिजघानतम्सतदाभिहतोभूमौमूर्च्छितोनिपपातह/ततोनिशुम्भःसम्प्राप्यचेतनामात्तकार्मुकःआजघानशरैर्देवींकालींकेसरिणंतथा/पुनश्चकृत्वाबाहूनामयुतंदनुजेश्वरःचक्रायुधेनदितिज-श्छादयामासचण्डिकाम्/ततोभगवतीक्रुद्धादुर्गादुर्गार्तिनाशिनीचिच्छेददेवीचक्राणिस्वशरैःसायकांश्चतान्/ततोनिशुम्भोवेगेनगदामादायचण्डिकाम्अभ्यधावतवैहन्तुंदैत्यसैन्यसमावृतः/तस्यापततएवाशुगदांचिच्छेदचण्डिकाखड्गेनशितधारेणसचशूलंसमाददे/शूलहस्तंसमायान्तंनिशुम्भममरार्दनम्हृदिविव्याधशूलेनवेगाविद्धेनचण्डिका/भिन्नस्यतस्यशूलेनहृदयान्निःसृतोऽपरःमहाबलोमहावीर्यस्तिष्ठेतिपुरुषोवदन्/तस्यनिष्क्रामतोदेवीप्रहस्यस्वनवत्ततःशिरश्चिच्छेदखड्गेनततोऽसावपतद्भुवि/ततःसिंहश्चखादोग्रदंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान्असुरांस्तांस्तथाकालीशिवदूतीतथापरान्/कौमारीशक्तिनिर्भिन्नाःकेचिन्नेशुर्महासुराःब्रह्माणीमन्त्रपूतेनतोयेनान्येनिराकृताः/माहेश्वरीत्रिशूलेनभिन्नाःपेतुस्तथापरेवाराहीतुण्डघातेनकेचिच्चूर्णीकृताभुवि/खण्डंखण्डंचचक्रेणवैष्णव्यादानवाःकृताःवज्रेणचैन्द्रीहस्ताग्रविमुक्तेनतथापरे/केचिद्विनेशुरसुराःकेचिन्नष्टामहाहवात्भक्षिताश्चापरेकालीशिवदूतीमृगाधिपैः/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येनिशुम्भवधोनामनवमोऽध्यायः/10दशमोऽध्यायः(32)/ॐऋषिरुवाच/निशुम्भंनिहतंदृष्ट्वाभ्रातरंप्राणसम्मितम्हन्यमानंबलंचैवशुम्भःक्रुद्धोऽब्रवीद्वचः/बलावलेपदुष्टेत्वंमादुर्गेगर्वमावहअन्यासांबलमाश्रित्ययुद्ध्यसेचातिमानिनी/देव्युवाच/एकैवाहंजगत्यत्रद्वितीयाकाममापरापश्यैतादुष्टमय्येवविशन्त्योमद्विभूतयः/ततःसमस्तास्तादेव्योब्रह्माणीप्रमुखालयम्तस्यादेव्यास्तनौजग्मुरेकैवासीत्तदाम्बिका/देव्युवाच/अहंविभूत्याबहुभिरिहरूपैर्यदास्थितातत्संहृतंमयैकैवतिष्ठाम्याजौस्थिरोभव/ऋषिरुवाच/ततःप्रववृतेयुद्धंदेव्याःशुम्भस्यचोभयोःपश्यतांसर्वदेवानामसुराणांचदारुणम्/शरवर्षैःशितैःशस्त्रैस्तथाचास्त्रैःसुदारुणैःतयोर्युद्धमभूद्भूयःसर्वलोकभयङ्करम्/दिव्यान्यस्त्राणिशतशोमुमुचेयान्यथाम्बिकाबभञ्जतानिदैत्येन्द्रस्तत्प्रतीघातकर्तृभिः/मुक्तानितेनचास्त्राणिदिव्यानिपरमेश्वरीबभञ्जलीलयैवोग्रहुङ्कारोच्चारणादिभिः/ततःशरशतैर्देवीमाच्छादयतसोऽसुरःसापितत्कुपितादेवीधनुश्चिच्छेदचेषुभिः/छिन्नेधनुषिदैत्येन्द्रस्तथाशक्तिमथाददेचिच्छेददेवीचक्रेणतामप्यस्यकरेस्थिताम्/ततःखड्गमुपादायशतचन्द्रंचभानुमत्अभ्यधावततांदेवींदैत्यानामधिपेश्वरः/तस्यापततएवाशुखड्गंचिच्छेदचण्डिकाधनुर्मुक्तैःशितैर्बाणैश्चर्मचार्ककरामलम्अश्वांश्चपातयामासरथंसारथिनासह/हताश्वःसतदादैत्यश्छिन्नधन्वाविसारथिःजग्राहमुद्गरंघोरमम्बिकानिधनोद्यतः/चिच्छेदापततस्तस्यमुद्गरंनिशितैःशरैःतथापिसोऽभ्यधावत्तांमुष्टिमुद्यम्यवेगवान्/समुष्टिंपातयामासहृदयेदैत्यपुङ्गवःदेव्यास्तंचापिसादेवीतलेनोरस्यताडयत्/तलप्रहाराभिहतोनिपपातमहीतलेसदैत्यराजःसहसापुनरेवतथोत्थितः/उत्पत्यचप्रगृह्योच्चैर्देवींगगनमास्थितःतत्रापिसानिराधारायुयुधेतेनचण्डिका/नियुद्धंखेतदादैत्यश्चण्डिकाचपरस्परम्चक्र-तुःप्रथमंसिद्धमुनिविस्मयकारकम्/ततोनियुद्धंसुचिरंकृत्वातेनाम्बिकासहउत्पाट्यभ्रामयामासचिक्षेपधरणीतले/सक्षिप्तोधरणींप्राप्यमुष्टिमुद्यम्यवेगवान्अभ्यधावतदुष्टात्माचण्डिकानिधनेच्छया/त-मायान्तंततोदेवीसर्वदैत्यजनेश्वरम्जगत्यांपातयामासभित्त्वाशूलेनवक्षसि/सगतासुःपपातोर्व्यांदेवीशूलाग्रविक्षतःचालयन्सकलांपृथ्वींसाब्धिद्वीपांसपर्वताम्/ततःप्रसन्नमखिलंहतेतस्मिन्दुरात्मनिजगत्स्वास्थ्यमतीवापनिर्मलंचाभवन्नभः/उत्पातमेघाःसोल्कायेप्रागासंस्तेशमंययुःसरितोमार्गवाहिन्यस्तथासंस्तत्रपातिते/ततोदेवगणाःसर्वेहर्षनिर्भरमानसाःबभूवुर्निहतेतस्मिन्गन्धर्वाललितंज-गुः/अवादयंस्तथैवान्येननृतुश्चाप्सरोगणाःववुःपुण्यास्तथावाताःसुप्रभोऽभूद्दिवाकरः/जज्वलुश्चाग्नयःशान्ताःशान्तादिग्जनितस्वनाः/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येशुम्भवधोनामदशमोऽध्यायः/11एकादशोऽध्यायः(55)/ॐऋषिरुवाच/देव्याहतेतत्रमहासुरेन्द्रेसेन्द्राःसुरावह्निपुरोगमास्ताम्कात्यायनींतुष्टुवुरिष्टलाभाद्विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः/देविप्रपन्नार्तिहरेप्रसीदप्रसीदमातर्जगतोऽखिलस्यप्रसीदविश्वेश्वरिपाहिविश्वंत्वमीश्वरीदेविचराचरस्य/आधारभूताजगतस्त्वमेकामहीस्वरूपेणयतःस्थितासिअपांस्वरूपस्थितयात्वयैतदाप्यायतेकृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये/त्वंवैष्णवीशक्तिरनन्तवीर्याविश्वस्यबीजंपरमासिमायासम्मोहितंदेविसमस्तमेतत्त्वंवैप्रसन्नाभुविमुक्तिहेतुः/विद्याःसमस्तास्तवदेविभेदाःस्त्रियःसमस्ताःसकलाजगत्सुत्वयैकयापूरितमम्बयैतत्कातेस्तुतिःस्तव्यपरापरोक्तिः/सर्वभूतायदादेवीभुक्तिमुक्तिप्रदायिनीत्वंस्तुतास्तुतयेकावाभवन्तुपरमोक्तयः/सर्वस्यबुद्धिरूपेणजनस्यहृदिसंस्थितेस्वर्गापवर्गदेदेविनारायणिनमोऽस्तुते/कलाकाष्ठादिरूपेणपरिणामप्रदायिनिविश्वस्योपरतौशक्तेनारायणिनमोऽस्तुते/सर्वमङ्गलमाङ्गल्येशिवेसर्वार्थसाधिकेशरण्येत्र्यम्बकेगौरिनारायणिनमोऽस्तुते/सृष्टिस्थितिविनाशानांशक्तिभूतेसनातनिगुणाश्रयेगुणमयेनारायणिनमोऽस्तुते/शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणेसर्वस्यार्तिहरेदेविनारायणिनमोऽस्तुते/हंसयुक्तविमानस्थेब्रह्माणीरूपधारिणिकौशाम्भःक्षरिकेदेविनारायणिनमोऽस्तुते/त्रिशूलचन्द्राहिधरेम-हावृषभवाहिनिमाहेश्वरीस्वरूपेणनारायणिनमोऽस्तुते/मयूरकुक्कुटवृतेमहाशक्तिधरेऽनघेकौमारीरूपसंस्थानेनारायणिनमोऽस्तुते/शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधेप्रसीदवैष्णवीरूपेनारायणिनमोऽस्तुते/गृहीतोग्रमहाचक्रेदंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरेवराहरूपिणिशिवेनारायणिनमोऽस्तुते/नृसिंहरूपेणोग्रेणहन्तुंदैत्यान्कृतोद्यमेत्रैलोक्यत्राणसहितेनारायणिनमोऽस्तुते/किरीटिनिमहावज्रेसहस्रनयनोज्ज्वलेवृत्रप्राणहरेचैन्द्रिनारायणिनमोऽस्तुते/शिवदूतीस्वरूपेणहतदैत्यमहाबलेघोररूपेमहारावेनारायणिनमोऽस्तुते/दंष्ट्राकरालवदनेशिरोमालाविभूषणेचामुण्डेमुण्डमथनेनारायणिनमोऽस्तुते/ल-क्ष्मिलज्जेमहाविद्येश्रद्धेपुष्टिस्वधेध्रुवेमहारात्रिमहामायेनारायणिनमोऽस्तुते/मेधेसरस्वतिवरेभूतिबाभ्रवितामसिनियतेत्वंप्रसीदेशेनारायणिनमोऽस्तुते/सर्वस्वरूपेसर्वेशेसर्वशक्तिसमन्वितेभयेभ्यस्त्रा-हिनोदेविदुर्गेदेविनमोऽस्तुते/एतत्तेवदनंसौम्यंलोचनत्रयभूषितम्पातुनःसर्वभूतेभ्यःकात्यायनिनमोऽस्तुते/ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरसूदनम्त्रिशूलंपातुनोभीतेर्भद्रकालिनमोऽस्तुते/हिनस्तिदैत्यतेजांसिस्वनेनापूर्ययाजगत्साघण्टापातुनोदेविपापेभ्योनःसुतानिव/असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्तेकरोज्ज्वलःशुभायखड्गोभवतुचण्डिकेत्वांनतावयम्/रोगानशेषानपहंसितुष्टारुष्टातुकामान्सकलान-भीष्टान्त्वामाश्रितानांनविपन्नराणांत्वामाश्रिताह्याश्रयतांप्रयान्ति/एतत्कृतंयत्कदनंत्वयाद्यधर्मद्विषांदेविमहासुराणाम्रूपैरनेकैर्बहुधात्ममूर्तिंकृत्वाम्बिकेतत्प्रकरोतिकान्या/विद्यासुशास्त्रेषुविवेकदीपेष्वाद्येषुवाक्येषुचकात्वदन्याममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारेविभ्रामयत्येतदतीवविश्वम्/रक्षांसियत्रोग्रविषाश्चनागायत्रारयोदस्युबलानियत्रदावानलोयत्रतथाब्धिमध्येतत्रस्थितात्वंपरिपासिविश्वम्/विश्वेश्वरित्वंपरिपासिविश्वंविश्वात्मिकाधारयसीहविश्वम्विश्वेशवन्द्याभवतीभवन्तिविश्वाश्रयायेत्वयिभक्तिनम्राः/देविप्रसीदपरिपालयनोऽरिभीतेर्नित्यंयथासुरवधादधुनैवसद्यःपापानिसर्वजगतांप्रशमंनयाशुउत्पातपाकजनितांश्चमहोपसर्गान्/प्रणतानांप्रसीदत्वंदेविविश्वार्तिहारिणित्रैलोक्यवासिनामीड्येलोकानांवरदाभव/देव्युवाच/वरदाहंसुरगणावरंयन्मनसेच्छथतंवृणुध्वंप्रयच्छामिजगतामुपकारकम्/दे-वाऊचुः/सर्वाबाधाप्रशमनंत्रैलोक्यस्याखिलेश्वरिएवमेवत्वयाकार्यमस्मद्वैरिविनाशनम्/देव्युवाच/वैवस्वतेऽन्तरेप्राप्तेअष्टाविंशतिमेयुगेशुम्भोनिशुम्भश्चैवान्यावुत्पत्स्येतेमहासुरौ/नन्दगोपगृहेजातायशोदागर्भसम्भवाततस्तौनाशयिष्यामिविन्ध्याचलनिवासिनी/पुनरप्यतिरौद्रेणरूपेणपृथिवीतलेअवतीर्यहनिष्यामिवैप्रचित्तांश्चदानवान्/भक्षयन्त्याश्चतानुग्रान्वैप्रचित्तान्महासुरान्रक्तादन्ताभविष्यन्तिदाडिमीकुसुमोपमाः/ततोमांदेवताःस्वर्गेमर्त्यलोकेचमानवाःस्तुवन्तोव्याहरिष्यन्तिसततंरक्तदन्तिकाम्/भूयश्चशतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसिमुनिभिःसंस्मृताभूमौसम्भविष्याम्ययोनिजा/त-तःशतेननेत्राणांनिरीक्षिष्याम्यहंमुनीन्कीर्तयिष्यन्तिमनुजाःशताक्षीमितिमांततः/ततोऽहमखिलंलोकमात्मदेहसमुद्भवैःभरिष्यामिसुराःशाकैरावृष्टेःप्राणधारकैः/शाकम्भरीतिविख्यातिंतदायास्याम्यहंभुवितत्रैवचवधिष्यामिदुर्गमाख्यंमहासुरम्/दुर्गादेवीतिविख्यातंतन्मेनामभविष्यतिपुनश्चाहंयदाभीमंरूपंकृत्वाहिमाचले/रक्षांसिभक्षयिष्यामिमुनीनांत्राणकारणात्तदामांमुनयःसर्वेस्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः/भीमादेवीतिविख्यातंतन्मेनामभविष्यतियदारुणाख्यस्त्रैलोक्येमहाबाधांकरिष्यति/तदाहंभ्रामरंरूपंकृत्वासङ्ख्येयषट्पदम्त्रैलोक्यस्यहितार्थायवधिष्यामिमहासुरम्/भ्रामरीतिचमांलोकास्तदास्तोष्यन्तिसर्वतःइत्थंयदायदाबाधादानवोत्थाभविष्यति/तदातदावतीर्याहंकरिष्याम्यरिसङ्क्षयम्/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येनारायणीस्तुतिर्नामैकादशोऽध्यायः/12-द्वादशोऽध्यायः(41)/ॐदेव्युवाच/एभिःस्तवैश्चमांनित्यंस्तोष्यतेयःसमाहितःतस्याहंसकलांबाधांशमयिष्याम्यसंशयम्/मधुकैटभनाशंचमहिषासुरघातनम्कीर्तयिष्यन्तियेतद्वद्वधंशुम्भनिशुम्भयोः/अष्टम्यांचचतुर्दश्यांनवम्यांचैकचेतसःश्रोष्यन्तिचैवयेभक्त्यामममाहात्म्यमुत्तमम्/नतेषांदुष्कृतंकिञ्चिद्दुष्कृतोत्थानचापदःभविष्यतिनदारिद्र्यंनचैवेष्टवियोजनम्/शत्रुभ्योनभयंतस्यदस्युतोवानराजतःनशस्त्रानलतोयौघात्कदाचित्सम्भविष्यति/तस्मान्ममैतन्माहात्म्यंपठितव्यंसमाहितैःश्रोतव्यंचसदाभक्त्यापरंस्वस्त्ययनंमहत्/उपसर्गानशेषांस्तुमहामारीसमुद्भवान्तथात्रिविधमुत्पातंमाहात्म्यंशमयेन्मम/यत्रैतत्पठ्यतेसम्यङ्नित्यमायतनेममसदानतद्विमोक्ष्यामिसान्निध्यंतत्रमेस्थितम्/बलिप्रदानेपूजायामग्निकार्येमहोत्सवेसर्वंममैतन्माहात्म्यम्उच्चार्यंश्राव्यमेवच/जानताजानतावापिबलिपूजांयथाकृताम्प्रतीक्षिष्याम्यहंप्रीत्यावह्निहोमंतथाकृतम्/शरत्कालेमहापूजाक्रियतेयाचवार्षिकीतस्यांममैतन्माहात्म्यंश्रुत्वाभक्तिसमन्वितः/सर्वाबाधाविनिर्मुक्तोधनधान्यसमन्वितःमनुष्योमत्प्रसादेनभविष्यतिनसंशयः/श्रुत्वाममैतन्माहात्म्यंतथाचोत्पत्तयःशुभाःपराक्रमंचयुद्धेषुजायतेनिर्भयःपुमान्/रिपवःसङ्क्षयंयान्तिकल्याणंचोपपद्यतेनन्दतेचकुलंपुंसांमाहात्म्यंममश‍ृण्वताम्/शान्तिकर्मणिसर्वत्रतथादुःस्वप्नदर्शनेग्रहपीडासुचोग्रासुमाहात्म्यंश‍ृणुयान्मम/उपसर्गाःशमंयान्तिग्रहपीडाश्चदारुणाःदुःस्वप्नंचनृभिर्दृष्टंसुस्वप्नमुपजायते/बालग्रहाभिभूतानांबालानांशान्तिकारकम्सङ्घातभेदेचनृणांमैत्रीकरणमुत्तमम्/दुर्वृत्तानामशेषाणांबलहानिकरंपरम्रक्षोभूतपिशाचानांपठनादेवनाशनम्/सर्वंममैतन्माहात्म्यंममसन्निधिकारकम्पशुपुष्पार्घ्यधूपैश्चगन्धदीपैस्तथोत्तमैः/विप्राणांभोजनैर्होमैः-प्रोक्षणीयैरहर्निशम्अन्यैश्चविविधैर्भोगैःप्रदानैर्वत्सरेणया/प्रीतिर्मेक्रियतेसास्मिन्सकृदुच्चरितेश्रुतेश्रुतंहरतिपापानितथारोग्यंप्रयच्छति/रक्षांकरोतिभूतेभ्योजन्मनांकीर्तनंममयुद्धेषुचरितंयन्मेदुष्टदैत्यनिबर्हणम्/तस्मिञ्छ्रुतेवैरिकृतंभयंपुंसांनजायतेयुष्माभिःस्तुतयोयाश्चयाश्चब्रह्मर्षिभिःकृताः/ब्रह्मणाचकृतास्तास्तुप्रयच्छन्तुशुभांमतिम्अरण्येप्रान्तरेवापिदावाग्निपरिवारितः/दस्युभिर्वावृतःशून्येगृहीतोवापिशत्रुभिःसिंहव्याघ्रानुयातोवावनेवावनहस्तिभिः/राज्ञाक्रुद्धेनचाज्ञप्तोवध्योबन्धगतोऽपिवाआघूर्णितोवावातेनस्थितःपोतेमहार्णवे/पतत्सुचापिशस्त्रेषुसङ्ग्रामेभृशदारुणेसर्वाबाधासुघोरासुवेदनाभ्यर्दितोऽपिवा/स्मरन्ममैतच्चरितंनरोमुच्येतसङ्कटात्ममप्रभावात्सिंहाद्यादस्यवोवैरिणस्तथा/दूरादेवपलायन्तेस्मरतश्चरितंमम/ऋषिरुवाच/इत्युक्त्वासाभगवतीचण्डिकाचण्डविक्रमा/पश्यतांसर्वदेवानांतत्रैवान्तरधीयततेऽपिदेवानिरातङ्काःस्वाधिकारान्यथापुरा/यज्ञभागभुजःसर्वेचक्रुर्विनिहतारयःदैत्याश्चदेव्यानिहतेशुम्भेदेवरिपौयुधि/जगद्विध्वंसकेतस्मिन्महोग्रेऽतुलविक्रमेनिशुम्भेचमहावीर्येशेषाःपातालमाययुः/एवंभगवतीदेवीसानित्यापिपुनःपुनःसम्भूयकुरुतेभूपजगतःपरिपालनम्/तयैतन्मोह्यतेविश्वंसैवविश्वंप्रसूयतेसायाचिताचविज्ञानंतुष्टाऋद्धिंप्रयच्छति/व्याप्तंतयैतत्सकलंब्रह्माण्डंमनुजेश्वरमहादेव्यामहाकालीमहामारीस्वरूपया/सैवकालेमहामारीसैवसृष्टिर्भवत्यजास्थितिंकरोतिभूतानांसैवकालेसनातनी/भवकालेनृणांसैवलक्ष्मीर्वृद्धिप्रदागृहेसैवाभावेतथालक्ष्मीर्विनाशायोपजायते/स्तुतासम्पूजितापुष्पैर्गन्धधूपादिभिस्तथाददातिवित्तंपुत्रांश्चमतिंधर्मेगतिंशुभाम्/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येभगवतीवाक्यंद्वादशोऽध्यायः/13त्रयोदशोऽध्यायः(28)/ॐऋषिरुवाच/एतत्तेकथितंभूपदेवीमाहात्म्यमुत्तमम्एवंप्रभावासादेवीययेदंधार्यतेजगत्/विद्यातथैवक्रियतेभगवद्विष्णुमाययातयात्वमेषवैश्यश्चतथैवान्येविवेकिनः/मोह्यन्तेमोहिताश्चैवमोहमेष्यन्तिचापरेतामुपैहिमहाराजशरणंपरमेश्वरीम्/आराधितासैवनृणांभोगस्वर्गापवर्गदा/मार्कण्डेयउवाच/इतितस्यवचःश्रुत्वासुरथःसनराधिपः/प्रणिपत्यमहाभागंतमृषिंसंशितव्रतम्निर्विण्णोऽतिममत्वेनराज्यापहरणेनच/जगामसद्यस्तपसेसचवैश्योमहामुनेसन्दर्शनार्थमम्बायानदीपुलिनमास्थितः/सचवैश्यस्तपस्तेपेदेवीसूक्तंपरंजपन्तौतस्मिन्पुलिनेदेव्याःकृत्वामूर्तिंमहीमयीम्/अर्हणांचक्रतुस्तस्याःपुष्पधूपाग्नितर्पणैःनिराहारौयतात्मानौतन्मनस्कौसमाहितौ/ददतुस्तौबलिंचैवनिजगात्रासृगुक्षितम्एवंसमाराधयतोस्त्रिभिर्वर्षैर्यतात्मनोः/परितुष्टाजगद्धात्रीप्रत्यक्षंप्राहचण्डिका/देव्युवाच/यत्प्रार्थ्यतेत्वयाभूपत्वयाचकुलनन्दनमत्तस्तत्प्राप्यतांसर्वंपरितुष्टाददामिते/मार्कण्डेयउवाच/ततोवव्रेनृपोराज्यमविभ्रंश्यन्यजन्मनिअत्रैवचनिजंराज्यंहतशत्रुबलंबलात्/सोऽपिवैश्यस्ततोज्ञानंवव्रेनिर्विण्णमानसःममेत्यहमितिप्राज्ञःसङ्गविच्युतिकारकम्/देव्युवाच/स्वल्पैरहोभिर्नृपतेस्वंराज्यंप्राप्स्यतेभवान्/हत्वारिपूनस्खलितंतवतत्रभविष्यति/मृतश्चभूयःसम्प्राप्यजन्मदेवाद्विवस्वतः/सावर्णिकोमनुर्नामभवान्भुविभविष्यति/वैश्यवर्यत्वयायश्चवरोऽस्मत्तोऽभिवाञ्छितः/तंप्रयच्छामिसंसिद्ध्यैतवज्ञानंभविष्यति/मार्कण्डेयउवाच/इतिदत्त्वातयोर्देवीयथाभिलषितंवरम्बभूवान्तर्हितासद्योभक्त्याताभ्यामभिष्टुता/एवंदेव्यावरंलब्ध्वासुरथःक्षत्रियर्षभःसूर्याज्जन्मसमासाद्यसावर्णिर्भवितामनुः/इतिदत्त्वातयोर्देवीयथाभिलषितंवरम्बभूवान्तर्हितासद्योभक्त्याताभ्यामभिष्टुता/एवंदेव्यावरंलब्ध्वासुरथःक्षत्रियर्षभःसूर्याज्जन्मसमासाद्यसावर्णिर्भवितामनुः॥क्लींॐ/स्वस्तिश्रीमार्कण्डेयपुराणेसावर्णिकेमन्वन्तरेदेवीमाहात्म्येसुरथवैश्ययोर्वरप्रदानंनामत्रयोदशोऽध्यायः/श्रीसप्तशतीदेवीमाहात्म्यंसमाप्तम्/ॐतत्सत्ॐ/देवीसूक्त(1+1+8)/विनियोगः/ॐअहमित्यष्टर्चस्यसूक्तस्यवागाम्भृणीऋषिःसच्चित्सुखात्मकःसर्वगतःपरमात्मादेवताद्वितीयायाॠचोजगतीशिष्टानांत्रिष्टुप्छन्दःदेवीमाहात्म्यपाठेविनियोगः/ध्यानम्/ॐसिंहस्थाशशिशेखरामरकतप्रख्यैश्चतुर्भिर्भुजैःशङ्खंचक्रध्नुःशरांश्चदधतीनेत्रैस्त्रिभिःशोभिताआमुक्ताङ्गदहारकङकणरणत्काञ्चीरणन्नूपुरादुर्गादुर्गतिहारिणीभवतुनोरत्नोल्लसत्कुण्डला/अथदेवीसूक्तम्/अहंरुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुतविश्वदेवैःअहंमित्रावरुणोभाबिभर्म्यहमिन्द्राग्नीअहमश्विनोभा/अहंसोममाहनसंबिभर्म्यहंत्वष्टारमुतपूषणंभगम्अहंदधामिद्रविणंहविष्मतेसुप्राव्येयजमानायसुन्वते/अहंराष्ट्रीसंगमनीवसूनांचिकितुषीप्रथमायज्ञियानाम्तांमादेवाव्यदधुःपुरुत्राभूरिस्थात्रांभूर्यावेशयन्तीम्/मयासोअन्नमत्तियोविपश्यतियःप्राणितियईंशृणोत्युक्तम्अमन्तवोमांतउपक्षियन्तिश्रुधिश्रुतश्रद्धिवंतेवदामि/अहमेवस्वयमिदंवदामिजुष्टंदेवेभिरुतमानुषेभिःयंकामयेतंतमुग्रंकृणोमितंब्रह्माणंतमृषिंतंसुमेधाम्/अहंरुद्रायधनुरातनोमिब्रह्मद्विषेशरवेहन्तवाउअहंजनायसमदंकृणोम्यहंद्यावापृथिवीआविवेश/अहंसुवेपितरमस्यमूर्धन्मम्योनिरप्स्वन्तःसमुद्रेततोवितिष्ठेभुवनानुविश्वोतामूंद्यांवर्ष्मणोपस्पृशामि/अहमेववातइवप्रवाम्यारभमाणाभुव-नानिविश्वापरोदिवापरएनापृथिव्यैतावतीमहिनासंबभूव/ॐशान्तिःशान्तिःशान्तिः/इतिऋग्वेदोक्तंश्रीदेवीसूक्तमसम्पूर्णम/रहस्यम्(3)/1अथप्रधानिकंरहस्यम्(1+31)/ध्यानम्/ॐअस्यश्रीसप्तशतीरहस्यत्रयस्यनारायणऋषिरनुष्टुप्छन्द:महाकालीमहालक्ष्मीमहासरस्वत्योदेवतायथोक्तफलावाप्त्यर्थजपेविनियोग:/राजोवाच/भगवन्नवतारामेचण्डिकायास्त्वयोदिता:एतेषांप्रकृतिंब्रह्मन्प्रधानंवक्तुमर्हसि/आराध्यंयन्मयादेव्या:स्वरूपंयेनचद्विजविधिनाब्रूहिसकलंयथावत्प्रणतस्यमे/ऋषिरुवाच/इदंरहस्यंपरममनाख्येयंप्रचक्षतेभक्तोऽसीतिनमेकिञ्चित्तवावाच्यंनराधिप/सर्वस्याद्यामहालक्ष्मीस्त्रिगुणापरमेश्वरीलक्ष्यालक्ष्यस्वरूपासाव्याप्यकृत्स्नंव्यवस्थिता/मातुलुङ्गंगदांखेटंपानपात्रंचबिभ्रतीनागंलिङ्गंचयोनिंचबिभ्रतीनृपमूर्धनि/तप्तकाञ्चनवर्णाभातप्तकाञ्चनभूषणाशून्यंतदखिलंस्वेनपूरयामासतेजसा/शून्यंतदखिलंलोकंविलोक्यपरमेश्वरीबभारपरमंरूपंतमसाकेवलेनहि/साभिन्नाञ्जनसंकाशादंष्ट्राङ्कितवराननाविशाललोचनानारीबभूवतनुमध्यमा/खड्गपात्रशिर:खेटैरलंकृतचतुर्भुजाकबन्धहारंशिरसाबिभ्राणाहिशिर:स्त्रजम/साप्रोवाचमहालक्ष्मींतामसीप्रमदोत्तमानामकर्मचमेमातर्देहितुभ्यंनमोनम:/तांप्रोवाचमहालक्ष्मीस्तामसींप्रमदोत्तमाम्ददामितवनामानियानिकर्माणितानिते/महामायामहाकालीमहामारीक्षुधातृषानिद्रातृष्णाचैकवीराकालरात्रिर्दुरत्यया/इमानितवनामानिप्रतिपाद्यानिकर्मभि:एभि:कर्माणितेज्ञात्वायोऽधीतेसोऽश्रुतेसुखम्/तामित्युक्त्वामहालक्ष्मी:स्वरूपमपरंनृपसत्त्वाख्येनातिशुद्धेनगुणेनेन्दुप्रभंदधौ/अक्षमालाङ्कुशधरावीणापुस्तकधारिणीसाबभूववरानारीनामान्यस्यैचसाददौ/महाविद्यामहावाणीभारतीवाक्सरस्वतीआर्याब्राह्मीकामधेनुर्वेदगर्भाचधीश्वरी/अथोवाचमहालक्ष्मीर्महाकालींसरस्वतीम्युवांजनयतांदेव्यौमिथुनेस्वानुरूपत:/इत्युक्त्वातेमहालक्ष्मी:ससर्जमिथुनंस्वयम्हिरण्यगभरैरुचिरौस्त्रीपुंसौकमलासनौ/ब्रह्मन्विधेविरिञ्चेतिधातरित्याहतंनरम्श्री:पद्मेकमलेलक्ष्मीत्याहमाताचतांस्त्रियम्/महाकालीभारतीचमिथुनेसृजत:सहएतयोरपिरूपाणिनामानिचवदामिते/नीलकण्ठंरक्तबाहुंश्वेताङ्गंचन्द्रशेखरम्जनयामासपुरुषंमहाकाली-सितांस्त्रियम्/सरुद्र:शंकर:स्थाणु:कपर्दीचत्रिलोचन:त्रयीविद्याकामधेनु:सास्त्रीभाषाक्षरास्वरा/सरस्वतीस्त्रियंगौरींकृष्णंचपुरुषंनृपनयामासनामानितयोरपिवदामिते/विष्णु:कृष्णोहृषीकेशोवासुदेवोजनार्दन:उमागौरीसतीचण्डीसुन्दरीसुभगाशिवा/एवंयुवतय:सद्य:पुरुषत्वंप्रपेदिरेचक्षुष्मन्तोनुपश्यन्तिनेतरेऽतद्विदोजना:/ब्रह्मणेप्रददौपत्नींमहालक्ष्मीर्नृपत्रयीम्रुद्रायगौरींवरदांवासुदेवायचश्रियम्/स्वरयासहसम्भूयविरिञ्चोऽण्डमजीजनत्बिभेदभगवान्रुद्रस्तद्गौर्यासहवीर्यवान्/अण्डमध्येप्रधानादिकार्यजातमभून्नृपमहाभूतात्मकंसर्वजगत्स्थावरजङ्गमम्/पुपोषपालयामासतल्लक्ष्म्यासहकेशव:संजहारजगत्सर्वसहगौर्यामहेश्वर:/महालक्ष्मीर्महाराजसर्वसत्त्वमयीश्वरीनिराकाराचसाकारासैवनानाभिधानभृत्/नामान्तरैर्निरूप्यैषानामननान्येनकेनचित्॥ॐ/2अथवैकृतिकंरहस्यम्(39)/ॐत्रिगुणातामसीदेवीसात्त्विकीयात्रिधोदितासाशर्वाचण्डिकादुर्गाभद्राभगवतीर्यते/योगनिद्राहरेरुक्तामहाकालीतमोगुणामधुकैटभनाशार्थयांतुष्टावाम्बुजासन:/दशवक्त्रादशभुजादशपादाञ्जनप्रभावि-शालयाराजमानात्रिंशल्लोचनमालया/स्फुरद्दशनदंष्ट्रासाभीमरूपापिभूमिपरूपसौभाग्यकान्तीनांसाप्रतिष्ठामहाश्रिय:/खड्गबाणगदाशूलचक्रशङ्खभुशुण्डिभृत्परिघंकार्मुकंशीर्षनिश्च्योतद्रुधिरंदधौ/ए-षासावैष्णवीमायामहाकालीदुरत्ययाआराधितावशीकुर्यात्पूजाकर्तुश्चराचरम्/सर्वदेवशरीरेभ्योयाऽऽविर्भूतामितप्रभात्रिगुणासामहालक्ष्मी:साक्षान्महिषमर्दिनी/श्वेताननानीलभुजासुश्वेतस्तनमण्डलारक्तमध्यारक्तपादानीलजङ्घोरुरुन्मदा/सुचित्रजघनाचित्रमाल्याम्बरविभूषणाचित्रानुलेपनाकान्तिरूपसौभाग्यशालिनी/अष्टादशभुजापूज्यासासहस्त्रभुजासतीआयुधान्यत्रवक्ष्यन्तेदक्षिणाध:करक्रमात्/अक्षमालाचकमलंबाणोऽसि:कुलिशंगदाचक्रंत्रिशूलंपरशु:शङ्खोघण्टाचपाशक:/शक्तिर्दण्डश्चर्मचापंपानपात्रंकमण्डलु:अलंकृतभुजामेभिरायुधै:कमलासनाम्/सर्वदेवमयीमीशांमहालक्ष्मीमियांनृपपूजयेत्सर्वलोकानांसदेवानांप्रभुर्भवेत्/गौरीदेहात्समुद्भूतायासत्त्वैकगुणाश्रयासाक्षात्सरस्वतीप्रोक्ताशुम्भासुरनिबर्हिणी/दधौचाष्टभुजाबाणमुसलेशूलचक्रभृत्शङ्खंघण्टांलाङ्गलंचकार्मुकंवसुधाधिप/एषासम्पूजिताभक्त्यासर्वज्ञत्वंप्रयच्छतिनिशुम्भमथिनीदेवीशुम्भासुरनिबर्हिणी/इत्युक्तानिस्वरूपाणिमूर्तीनांतवपार्थिवउपासनंजगन्मातु:पृथगासांनिशामय/महालक्ष्मीर्यदापूज्यामहाकालीसरस्वतीदक्षिणोत्तरयो:पूज्येपृष्ठतोमिथुनत्रयम्/विरञ्चि:स्वरयामध्येरुद्रोगौर्याचदक्षिणेवामेलक्ष्म्याहृषीकेश:पुरतोदेवतात्रयम्/अष्टादशभुजामध्येवामेचास्यादशाननादक्षिणेऽष्टभुजालक्ष्मीर्महतीतिसमर्चयेत्/अष्टादशभुजाचैषायदापूज्यानराधिपदशाननाचाष्टभुजादक्षिणोत्तरयोस्तदा/कालमृत्यूचसम्पूज्यौसर्वारिष्टप्रशान्तयेयदाचाष्टभुजापूज्याशुम्भासुरनिबर्हिणी/नवास्या:शक्तय:पूज्यास्तदारुद्रविनायकौनमोदेव्याइतिस्तोत्रैर्महालक्ष्मींसमर्चयेत्/अवतारत्रयार्चायांस्तोत्रमन्त्रास्तदाश्रया:अष्टादशभुजासैवपूज्यामहिषमर्दिनी/महालक्ष्मीर्महाकालीसैवप्रोक्तासरस्वतीईश्वरीपुण्यपापानांसर्वलोकमहेश्वरी/महिषान्तकरीयेनपूजितासजगत्प्रभु:पूजयेज्जगतांधात्रींचण्डिकांभक्तवत्सलाम्/अघ्र्यादिभिरलंकारैर्गन्धपुष्पैस्तथाक्षतै:धूपैर्दीपैश्चनैवेद्यैर्नानाभक्ष्यसमन्वितै:/रुधिराक्तेनबलिनामांसेनसुर-यानृप(बलिमांसादिपूजेयंविप्रवज्र्यामयेरिता॥तेषांकिलसुरामांसैर्नोक्तापूजानृपक्वचित्)प्रणामाचमनीयेनचन्दनेनसुगन्धिना/सकर्पूरैश्चताम्बूलैर्भक्तिभावसमन्वितै:वामभागेऽग्रतोदेव्याश्छिन्नशीर्षम-हासुरम्/पूजयेन्महिषंयेनप्राप्तंसायुज्यमीशयादक्षिणेपुरत:सिंहंसमग्रंधर्ममीश्वरम्/वाहनंपूजयेद्देव्याधृतंयेनचराचरम्कुर्याच्चस्तवनंधीमांस्तस्याएकाग्रमानस:/तत:कृताञ्जलिर्भूत्वास्तुवीतचरितैरिमै:एकेनवामध्यमेननैकेनेतरयोरिह/चरितार्धतुनजपेज्जपञिछद्रमवापनुयात्प्रदक्षिणानमस्कारान्कृत्वामूर्ध्निकृताञ्जलि:/क्षमापयेज्जगद्धात्रींमुहुर्मुहुरतन्द्रित:प्रतिश्लोकंचजुहुयात्पायसंतिलसर्पिषा/जुहुयात्स्तोत्रमन्त्रैर्वाचण्डिकायैशुभंहवि:भूयोनामपदैर्देवींपूजयेत्सुसमाहित:/प्रयत:प्राञ्जलि:प्रह्व:प्रणम्यारोप्यचात्मनिसुचिरंभावयेदीशांचण्डिकांतन्मयोभवेत्/एवंय:पूजयेद्भक्त्याप्रत्यहंपरमेश्वरीम्भुक्त्वाभोगान्यथाकामंदेवीसायुज्यमापनुयात्/योनपूजयतेनित्यंचण्डिकांभक्तवत्सलाम्भस्मीकृत्यास्यपुण्यानिनिर्दहेत्परमेश्वरी/तस्मात्पूजयभूपालसर्वलोकमहेश्वरीम्यथोक्तेनविधानेनचण्डिकांसुखमाप्स्यसि/3अथमूर्तिरहस्यम्(25)/ऋषिरुवाच/ॐनन्दाभगवतीनामयाभविष्यतिनन्दजास्तुतासापूजिताभक्त्यावशीकुर्याज्जगत्त्रयम्/कनकोत्तमकान्ति:सासुकान्तिकनकाम्बरादेवीकनकवर्णाभाकनकोत्तमभूषणा/कमलाङ्कुशपाशाब्जैरलंकृतचतुर्भुजाइन्दिराकमलालक्ष्मी:साश्रीरुक्माम्बुजासना/यारक्तदन्तिकानामदेवीप्रोक्तामयानघतस्या:स्वरूपंवक्ष्यामिशृणुसर्वभयापहम्/रक्ताम्बरारक्तवर्णारक्तसर्वाङ्गभूषणारक्तायुधारक्तनेत्रारक्तकेशातिभीषणा/रक्ततीक्ष्णनखारक्तदशनारक्तदन्तिकापतिंनारीवानुरक्तादेवीभक्तंभजेज्जनम्/वसुधेवविशालासासुमेरुयुगलस्तनीदीर्घौलम्बावतिस्थूलौतावतीवमनो-हरौ/कर्कशावतिकान्तौतौसर्वानन्दपयोनिधीभक्तान्सम्पाययेद्देवीसर्वकामदुघौस्तनौ/खड्गंपात्रंचमुसलंलाङ्गलंचबिभर्तिसाआख्यातारक्तचामुण्डादेवीयोगेश्वरीतिच/अनयाव्याप्तमखिलंजगत्स्थावरजङ्गमम्इमांय:पूजयेद्भक्त्यासव्यापनेतिचराचरम्/(भुक्त्वाभोगान्यथाकामंदेवीसायुज्यमापनुयात्)अधीतेयइमंनित्यंरक्तदन्त्यावपु:स्तवम्तंसापरिचरेद्देवीपतिंप्रियमिवाङ्गना/शाकम्भरीनीलवर्णानीलोत्पलविलोचनागम्भीरनाभिस्त्रिवलीविभूषिततनूदरी/सुकर्कशसमोत्तुङ्गवृत्तपीनघनस्तनीमुष्टिंशिलीमुखापूर्णंकमलंकमलालया/पुष्पपल्लवमूलादिफलाढयंशाकसञ्चयम्काम्यानन्तरसैर्युक्तंक्षुत्तृण्मृत्युभयापहम्/कार्मुकंचस्फुरत्कान्तिबिभ्रतीपरमेश्वरीशाकम्भरीशताक्षीसासैवदुर्गाप्रकीर्तिता/विशोकादुष्टदमनीशमनीदुरितापदाम्उमागौरीसतीचण्डीकालिकासाचपार्वती/शाकम्भरींस्तुवन्ध्यायञ्जपन्सम्पूजयन्नमन्अक्षय्यमश्रुतेशीघ्रमन्नपानामृतंफलम्/भीमापिनीलवर्णासादंष्ट्रादशनभासुराविशाललोचनानारीवृत्तपीनपयोधरा/चन्द्रहासंचडमरुंशिर:पात्रंचबिभ्रतीएकावीराकालरात्रि:सैवोक्ता-कामदास्तुता/तजोमण्डलुदुर्धर्षाभ्रामरीचित्रकान्तिभृत्चित्रानुलेपनादेवीचित्राभरणभूषिता/चित्रभ्रमरपाणि:सामहामारीतिगीयतेइत्येतामूर्तयोदेव्याया:ख्यातावसुधाधिप/जगन्मातुश्चण्डिकाया:कीर्तिता:कामधेनव:इदंरहस्यंपरमंनवाच्यंकस्यचित्त्वया/व्याख्यानंदिव्यमूर्तीनामभीष्टफलदायकम्तस्मात्सर्वप्रयत्नेनदेवींजपनिरन्तरम्/सप्तजन्मार्जितैर्घोरैर्ब्रह्महत्यासमैरपिपाठमात्रेणमन्त्राणांमुच्यतेसर्वकिल्बिषै:/देव्याध्यानंमयाख्यातंगुह्याद्गुह्यतरंमहत्तस्मात्सर्वप्रयत्नेनसर्वकामफलप्रदम्/(एतस्यास्त्वंप्रसादेनसर्वमान्योभविष्यसिसर्वरूपमयीदेवीसर्वदेवीमयंजगत्अतोऽहंविश्वरूपांतांनमामिपरमेश्वरीम्)/अथअपराधक्षमापणस्तोत्रम्(8)/ॐअपराधसहस्त्राणिक्रियन्तेऽहर्निशंमयादासोऽयमितिमांमत्वाक्षमस्वपरमेश्वरि/आवाहनंनजानामिनजानामिविसर्जनम्पूजांचैवनजानामिक्षम्यतांपरमेश्वरि/मन्त्रहीनंक्रियाहीनंभक्तिहीनंसुरेश्वरियत्पूजितंमयादेविपरिपूर्णंतदस्तुमे/अपराधशतंकृत्वाजगदम्बेतिचोच्चरेत्यांगतिंसमवाप्नोतिनतांब्रह्मादयःसुराः/सापराधोऽस्मिशरणंप्राप्तस्त्वांजगदम्बिकेइदानीमनुकम्प्योऽहंयथेच्छसितथाकुरु/अज्ञानाद्विस्मृतेर्भ्रोन्त्यायन्न्यूनमधिकंकृतम्तत्सर्वंक्षम्यतांदेविप्रसीदपरमेश्वरि/कामेश्वरिजगन्मातःसच्चिदानन्दविग्रहेगृहाणार्चामिमांप्रीत्याप्रसीदपरमेश्वरि/गुह्यातिगुह्यगोप्त्रीत्वंगृहाणास्मत्कृतंजपम्सिद्धिर्भवतुमेदेवित्वत्प्रसात्सुरेश्वरि/इतिअपराधक्षमापणस्तोत्रंसमाप्तम्/ॐतत्सत्ॐ/अथअपराधक्षमापणस्तोत्रम्(9)/ॐअपराधशतंकृत्वाजगदम्बेतिचोच्चरेत्यांगतिंसमवाप्नोतिनतांब्रह्मादयःसुराः/सापराधोऽस्मिशरणंप्राप्तस्त्वांजगदम्बिकेइदानीमनुकम्प्योऽहंयथेच्छसितथाकुरु/अज्ञानाद्विस्मृतेर्भ्रान्त्यायन्न्यूनमधिकंकृतम्तत्सर्वंक्षम्यतांदेविप्रसीदपरमेश्वरि/कामेश्वरिजगन्मातःसच्चिदानन्दविग्रहेगृहाणार्चामिमांप्रीत्याप्रसीदपरमेश्वरि/सर्वरूपमयीदेवीसर्वंदेवीमयंजगत्अतोऽहंविश्वरूपांत्वांनमामिपरमेश्वरीम्/यदक्षरंपरिभ्रष्टंमात्राहीनञ्चयद्भवेत्पूर्णंभवतुतत्सर्वंत्वत्प्रसादान्महेश्वरि/यदत्रपाठेजगदम्बिकेमयाविसर्गबिन्द्वक्षरहीनमीरितम्तदस्तुसम्पूर्णतमंप्रसादतःसङ्कल्पसिद्धिश्चसदैवजायताम्/यन्मात्राबिन्दुबिन्दुद्वितयपदपदद्वन्द्ववर्णादिहीनंभक्त्याभक्त्यानुपूर्वंप्रसभकृतिवशात्व्यक्तमव्यक्तमम्बमोहादज्ञानतोवापठितमपठितंसाम्प्रतंतेस्तवेऽस्मिन्तत्सर्वंसाङ्गमास्तांभगवतिवरदेत्वत्प्रसादात्प्रसीद/प्रसीदभगवत्यम्बप्रसीदभक्तवत्सलेप्रसादंकुरुमेदेविदुर्गेदेविनमोऽस्तुते/इतिअपराधक्षमापणस्तोत्रंसमाप्तम्/श्रीदेव्यथर्वशीर्षम्(27)/ऊँसर्वेवैदेवादेवीमुपतस्थुःकासित्वंमहादेवीति/साब्रवीत्अहंब्रह्मस्वरूपिणीमत्तःप्रकृतिपुरुषात्मकंजगत्शून्यंचाशून्यम्च/अहमानन्दानानन्दौअहंविज्ञानाविज्ञानेअहंब्रह्माब्रह्मणीवेदितव्येअहंपञ्चभूतान्यपञ्चभूतानिअहमखिलंजगत्/वेदोऽहमवेदोऽहम्विद्याहमविद्याहम्अजाहमनजाहम्अधश्चोर्ध्वंचतिर्यक्चाहम्/अहंरुद्रेभिर्वसुभिश्चरामिअहमादित्यैरुतविश्वदेवैःअहंमित्रावरुणावुभौबिभर्मिअहमिन्द्राग्नीअहमश्विनावुभौ/अहंसोमंत्वष्टारंपूषणंभगंदधामिअहंविष्णुमुरुक्रमंब्रह्माणमुतप्रजापतिंदधामि/अहंदधामिद्रविणंहविष्मतेसुप्राव्येउयजमानायसुन्वतेअहंराष्ट्रीसङ्गमनीवसूनांचिकितुषीप्रथमायज्ञियानाम्अहंसुवेपितरमस्यमूर्धन्ममयोनिरप्स्वन्तःसमुद्रेयएवम्वेदसदेवींसम्पदमाप्नोति/तेदेवाअब्रुवन्नमोदेव्यैमहादेव्यैशिवायैसततंनमःनमःप्रकृत्यैभद्रायैनियताःप्रणताःस्मताम्/तामग्निवर्णांतपसाज्वलन्तींवैरोचनींकर्मफलेषुजुष्टाम्दुर्गांदेवींशरणंप्रपद्यामहेऽसुरान्नाशयित्र्यैतेनमः/देवींवाचमजनयन्तदेवास्तांविश्वरूपाःपशवोवदन्तिसानोमन्द्रेषमूर्जंदुहानाधेनुर्वागस्मानुपसुष्टुतैतु/कालरात्रींब्रह्मस्तुतांवैष्णवींस्कन्दमातरम्सरस्वतीमदितिंदक्षदुहितरंनमामःपावनांशिवाम्/महालक्ष्म्यैचविद्महेसर्वशक्त्यैचधीमहितन्नोदेवीप्रचोदयात्/अदितिर्ह्यजनिष्टदक्षयादुहितातवतांदेवाअन्वजायन्तभद्राअमृतबन्धवः/कामोयोनिःकमलावज्रपाणिर्गुहाहसामातरिश्वाभ्रमिन्द्रःपुनर्गुहासकलामाययाचपुरूच्यै-षाविश्वमातादिविद्योम्/एषात्मशक्तिःएषाविश्वमोहिनीपाशाङ्कुशधनुर्बाणधराएषाश्रीमहाविद्यायएवंवेदसशोकंतरति/नमस्तेअस्तुभगवतिमातरस्मान्पाहिसर्वतः/सैषाष्टौवसवःसैषैकादशरुद्राःसैषाद्वादशादित्याःसैषाविश्वेदेवाःसोमपाअसोमपाश्चसैषायातुधानाअसुरारक्षांसिपिशाचायक्षाःसिद्धाःसैषासत्त्वरजस्तमांसिसैषाब्रह्मविष्णुरुद्ररूपिणीसैषाप्रजापतीन्द्रमनवःसैषाग्रहनक्षत्रज्योतींषिकला-काष्ठादिकालरूपिणीतामहंप्रणौमिनित्यम्पापहारिणींदेवींभुक्तिमुक्तिप्रदायिनीम्अनन्तांविजयांशुद्धांशरण्यांशिवदांशिवाम्/वियदीकारसंयुक्तंवीतिहोत्रसमन्वितम्अर्धेन्दुलसितंदेव्याबीजंसर्वार्थसाधकम्/एवमेकाक्षरंब्रह्मयतयःशुद्धचेतसःध्यायन्तिपरमानन्दमयाज्ञानाम्बुराशयः/वाङ्मायाब्रह्मसूस्तस्मात्षष्ठंवक्त्रसमन्वितम्सुर्योऽवामश्रोत्रबिन्दुसंयुक्तष्टात्तृतीयकःनारायणेनसंमिश्रोवायुश्चाधरयुक्ततःविच्चेनवार्णकोऽर्णःस्यान्महदानन्ददायकः/हृत्पुण्डरीकमध्यस्थांप्रातःसूर्यसमप्रभांपाशाङ्कुशधरांसौम्यांवरदाभयहस्तकाम्त्रिनेत्रांरक्तवसनांभक्तकामदुघांभजे/नमामित्वांमहादेवींमहाभयविनाशिनीम्महादुर्गप्रशमनींमहाकारुण्यरूपिणीम्/यस्याःस्वरूपंब्रह्मादयोनजानन्तितस्मादुच्यतेअज्ञेयायस्याअन्तोनलभ्यतेतस्मादुच्यतेअनन्तायस्यालक्ष्यंनोपलक्ष्यतेतस्मादुच्यतेअलक्ष्यायस्याजननंनोपलभ्यतेतस्मादुच्यतेअजाएकैवसर्वत्रवर्ततेतस्मादुच्यतेएकाएकैवविश्वरूपिणीतस्मादुच्यतेनैकाअतएवोच्यतेअज्ञेयानन्तालक्ष्याजैकानैकेति/मन्त्राणांमातृकादेवीशब्दानांज्ञानरूपिणीज्ञानानांचिन्म-यातीताशून्यानांशून्यसाक्षिणीयस्याःपरतरंनास्तिसैषादुर्गाप्रकीर्तिता/तांदुर्गांदुर्गमांदेवींदुराचारविघातिनीम्नमामिभवभीतोऽहंसंसारार्णवतारिणीम्/इदमथर्वशीर्षंयोऽधीतेसपञ्चाथर्वशीर्षजपफलमाप्नोतिइदमथर्वशीर्षमज्ञात्वायोऽर्चांस्थापयतिशतलक्षंप्रजप्त्वाऽपिसोऽर्चासिद्धिंनविन्दतिशतमष्टोत्तरंचास्यपुरश्चर्याविधिःस्मृतःदशवारंपठेद्यस्तुसद्यःपापैःप्रमुच्यतेमहादुर्गाणितरतिमहादेव्याःप्रसादतः/सायमधीयानोदिवसकृतंपापंनाशयतिप्रातरधीयानोरात्रिकृतंपापंनाशयतिसायंप्रातःप्रयुञ्जानोअपापोभवतिनिशीथेतुरीयसन्ध्यायांजप्त्वावाक्सिद्धिर्भवतिनूतनायांप्रतिमायांजप्त्वादेवतासान्निध्यंभव-तिप्राणप्रतिष्ठायांजप्त्वाप्राणानांप्रतिष्ठाभवतिभौमाश्विन्यांमहादेवीसन्निधौजप्त्वामहामृत्युंतरतिसमहामृत्युंतरतियएवंवेदइत्युपनिषत्/इतिदेव्यथर्वशीर्षंसम्पूर्णम्/शांतिमंत्र(2)/ॐभद्रंकर्णेभिःशृणुयामदेवाभद्रंपश्येमाक्षभिर्यजत्राःस्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेमदेवहितंयदायुः/स्वस्तिनइन्द्रोवृद्धश्रवाःस्वस्तिनःपूषाविश्ववेदाःस्वस्तिनस्तार्क्ष्योअरिष्टनेमिःस्वस्तिनोबृहस्पतिर्दधातु/ॐशान्तिःशान्तिःशान्तिः/ॐतत्सत्ॐ/